Voorpublicatie Achilles 02

Achilles 02 ligt vanaf volgende week in de winkel. Hasan Evrengün ging voor dit nummer van het sportonderzoeksjournalistieke boekmagazine, op zoek naar de 43 van Dillen. In het verhaalfragment van vandaag schetst hij de contouren van Het kanon. Vrijdag deel 2.

De 43 van Dillen

Het onaantastbare doelpuntenrecord van ‘Het Kanon’ (deel 1)

Door Hasan Evrengün

Het eredivisieseizoen 1956-1957 leverde een topscorer af die tot op de dag van vandaag ongenaakbaar is: Coen Dillen. Met 43 doelpunten voor zijn PSV is hij al ruim vijftig jaar lang de trotse aanvoerder van de lijst met goalgetters in de nationale competitie. Alleen Ajacied Henk Groot was er met 41 treffers in het seizoen 1960/1961 heel dichtbij. Hoe kreeg Dillen het toch voor elkaar om in dat ene seizoen zoveel goals te maken? En op welke manier deed hij dat eigenlijk?

Coen Dillen alias Het Kanon, dat is de titel van de biografie die oktober 2006 over de speler is verschenen. Schrijver Jeroen van den Berk heeft met veel liefde de geschiedenis van Dillen opgetekend, een geschiedenis die vooral wordt gesierd met doelpunten. Veel doelpunten.

In het seizoen 1949/1950 komt Dillen op drieëntwintigjarige leeftijd in het eerste van PSV. En al in zijn eerste wedstrijd pikt hij zijn goaltje mee. Dillen is eigenlijk midvoor, maar wordt bij PSV als rechtsbuiten opgesteld, later ook als rechtsbinnen. Al een jaar later viert hij met zijn team het kampioenschap van Nederland. In het seizoen 1956/1957 wordt de voorhoede bij PSV gevormd door het drietal Coen Dillen, Piet Fransen en Toon Brusselers.

De laatste beschrijft in het eerder genoemde boek hoe die voorhoede functioneerde: ‘Coen was geen technicus en vrij lui in het veld, maar hij verdedigde zich altijd door te zeggen dat hij deed waar hij voor stond: scoren. En daar had hij gelijk in. Ik moest als hangende midvoor de aangever zijn voor Dillen op rechts en Fransen op links. Zij waren twee afmakers, dat was ideaal. Veel verdedigers werden door hen afgeleid, waardoor ik ook mijn doelpuntje kon meepikken.’

Het voetbal was in die tijd veel aanvallender ingesteld. veel en veel aanvallender. Alle eredivisieclubs speelden het stopperspilsysteem dat nog niet zo lang daarvoor was ingevoerd. Drie verdedigers, twee middenvelders, vijf aanvallers van wie twee binnenspelers enigszins teruggetrokken opereerden.

Dat het systeem werkte, vooral dankzij Dillens trefzekerheid, was in voorgaande seizoenen al gebleken. Dillen scoorde in het seizoen 1953/1954 al 31 keer en in het seizoen 1955/1956 zelfs 34 keer, precies één gemiddeld per wedstrijd dus. En hij deed dat door vooral erg hard te schieten. Toon Brusselers: ‘Iedereen stond op de stoelen als Coen weer – je zou zeggen onbeschoft hard – had uitgehaald. Ik kon me voorstellen dat de mensen op de tribunes gek werden als hij scoorde. Een spektakel was het. Maar zijn techniek was mager.’

PSV weet voor het nieuwe seizoen beslag te leggen op een supertrainer: de Joegoslaaf Ljubicha Brocic. Via Egypte en Libanon was hij naar Eindhoven gekomen. Volgens het clubblad maakt de man een innemende en uiterst sympathieke indruk. In het gedenkboek PSV 1913-1963 zetten de auteurs hun vraagtekens bij de oefenmeester die ‘van ver was gekomen’. ‘Voetbal zou een vak worden, waarbij hersenwerk vereist was.

Behalve veldtraining moest de tactiek worden besproken na de tegenstander te hebben “verkend”. Ook bij ons zou hoger-voetbal gedoceerd worden, voetbal-les over mogelijkheden van Weens spel of Zwitserse grendel, de aanvallende spil of dubbele stopper; wat moest de taktiek bij de volgende tegenstander zijn? Ze zouden het allemaal gaan leren, van 4-2-4 opstelling via teruggetrokken middenvoor om – als het moest – het slingerbacksysteem toe te passen.’

Maar voor de inmiddels bijna dertigjarige Dillen pakt de komst van de Joegoslavische trainer positief uit. Hij leert hem een paar nieuwe bewegingen die hem beweeglijker en handiger maken. Dillen in een eerder vraaggesprek: ‘Hij heeft mij vooral getraind in het passeren van een tegenstander. Ik moet eerlijk zeggen dat ik door gebruik te maken van schijnbewegingen gemakkelijker een speler passeer, waardoor ik de gelegenheid om te scoren aanmerkelijk vergroot.’

Het PSV van Dillen gaat het seizoen 1956-1957 in met de bestaande selectie. Waar andere clubs ruim hebben ingekocht, vindt de Philips-formatie het niet nodig nieuwe spelers aan te trekken. Zo heeft VVV Venlo voor maar liefst 100.000 gulden Faas Wilkes binnengehaald. De Venlose club verhoogt tegelijkertijd de premies flink: een gewonnen wedstrijd levert de spelers voortaan 60 gulden op! Om de hoge lasten te kunnen bestrijden moet de club wel elke thuiswedstrijd 8000 toeschouwers trekken. Ajax verhoogde een jaar eerder al de premies.

Voor een gewonnen wedstrijd ontvingen de Ajacieden 30 gulden, 20 voor een gelijkspel en 10 voor een nederlaag. Subtopper VVV heeft verder de internationals Jan Klaassens en Coy Koopal binnen de spelersgroep. Ook Faas Wilkes voegde zich bij de selectie. Hij keerde in 1956 mede door gezondheidsproblemen terug naar Nederland vanuit Valencia. Hij koos voor VVV uit Venlo omdat die club hem een jaarsalaris van 50.000 gulden wilde betalen.

Een andere Nederlandse topspeler had zich in 1955 tot het professionele voetbal bekeerd: Abe Lenstra, de doelpuntenmachine van Heerenveen, speelde vanaf 1955 bij Sportclub Enschede. En daarmee schaarde de Enschedese club zich bij de favorieten naast Ajax, Feyenoord en Fortuna ’54.

Profclub van het eerste uur, Fortuna ’54, de sterrenbrigade uit Zuid-Limburg, is lang favoriet met spelers als Frans de Munck en Cor van der Hart. Maar deze groen-witten spelen in het buitenland erg veel midweekse wedstrijden om de schoorsteen nog beter te laten roken.

Die schoorsteen zal door de invoering van de sporttotalisator trouwens sowieso beter gaan roken. De toto kan noodzakelijke gelden genereren, maar wordt door de politiek telkens ter discussie gesteld. Het resultaat is dat allerhande verenigingen eigen ‘voetbalpools’ starten. De omzet van al die illegale pools van de clubs kwam al snel op 300.000 gulden per week. De pools werden groter en groter, zodat de minister van Justitie zich genoodzaakt zag ze te verbieden.

De KNVB kwam met een compromisvoorstel: de bond zou voortaan zelf een nationale voetbalpool organiseren, de ‘wilde’ toto's van de clubs werden verboden. De minister ging akkoord: 40 procent van de inkomsten uit de voetbalpool ging voortaan naar de voetbalclubs.

Ad van Liempt & Jan Luitzen (red.) Achilles 02. Sportverhalen van toen en nu. Uitgeverij L.J. Veen, 136 pagina’s, € 12,50, ISBN 978-90-204-0896-6. Achilles 02 is vanaf 16 maart in de boekhandel te verkrijgen.

Reserveren?

Ook te koop: Achilles 01 en voorloper Tussenstand.

Sportboeken

permalink | plaats reactie |

Reacties