Sinds 1928 is alles anders

Met de Olympische Spelen van 1928 werd in Amsterdam wereldgeschiedenis geschreven. Daarom moet dat jaar opgenomen worden in de Canon van de Amsterdamse geschiedenis. Onderstaand pleidooi stond deze week in Het Parool.

Het Olympisch Stadion in 1928

Voor de ontwikkeling van de Nederlandse sport is 1928 een breekpunt, omdat ons land toen gastheer was van de internationale sportwereld. De Olympische Spelen van 1928 waren veruit het grootste evenement dat ooit in Nederland was gehouden. Ons land maakte toen kennis met nieuwe sporters met uitmuntende prestaties. De wereld maakte kennis met het Olympisch Stadion in Amsterdam, de creatie van architect Jan Wils.

Het is dit jaar exact tachtig jaar geleden dat Amsterdam de thuisbasis was van de Olympische Spelen. In de wereldwijde olympische geschiedenis is deze editie van enorm belang. Voor de eerste keer in de geschiedenis werd dit evenement namelijk opgeluisterd door het olympisch vuur - één van de beroemdste olympische symbolen. Op veertig meter hoog werd dit ontstoken in de Marathontoren. Enkele tientallen meters lager streden 2.867 sporters uit 46 landen om de olympische titels.

De Spelen van 1928 waren de internationale doorbraak van vrouwensport. Voor de eerste keer mochten vrouwelijke sporters meedoen aan het olympische atletiektoernooi. Jarenlang verzet van de internationale atletiekfederatie en het IOC, twee conservatieve mannenbolwerken, was daarmee gebroken. Onder de kleine drieduizend olympiërs waren daarom 274 vrouwen – in die tijd een nieuw record.

De bouw van het Stadion

Tot slot was Amsterdam 1928 voor de internationale sportwereld van enorme waarde, omdat voor de eerste keer de winnaars van olympisch goud uit alle continenten kwamen, uit alle uithoeken van de wereld. Afrikanen, Europeanen, Amerikanen, Aziaten en Australiërs maakten met zijn allen uit wie de beste van de wereld was. De Olympische Spelen waren daarmee in Amsterdam definitief een wereldwijd toernooi geworden.

Voor Nederland was het een duizelingwekkend evenement, omdat hier nog nooit iets groters was georganiseerd. Duizenden sporters, verzorgers, supporters en journalisten stroomden vanuit de hele wereld naar Amsterdam om dit mee te maken. Rassen en nationaliteiten die hier in 1928 onbekend waren, liepen wekenlang door een verbaasd Amsterdam.

Vooral langs de route van de marathon stonden de Amsterdammers zich te verbazen. Er kwamen Japanners voorbij, een Canadees en zelfs een Algerijn. De toeschouwers keken geamuseerd toe hoe een Zweed twijfelde bij de verversing, omdat hij niet wist waaruit hij moest kiezen: thee, koffie, of toch een appel. Het Handelsblad schreef: ‘Onder daverend gelach pakt de Zweed ten slotte...een glas water, neemt een teug en begint weer te lopen om vijftig meter verder uitgeput neer te vallen. De Geneeskundigedienst ontfermde zich over de stakkerd.’

De marathon begon en eindigde in de steenen sportstad, zoals het Olympisch Stadion in 1928 werd genoemd. Het Stadion was toen het kloppende hart van deze Spelen. Architect Jan Wils werd zelfs met olympisch goud onderscheiden op de Culturele Olympiade, zodat zijn naam is ingehakt in de Wall of Fame in de Marathonpoort van het Stadion. Hierop staan alle namen van Nederlandse sporters, die ooit olympisch goud hebben gewonnen.

Door die poort stapten de sporters in 1928 het Stadion binnen voor de openingsceremonie of voor één van de vele sporten. En Amsterdam betrad via deze poort de internationale sportwereld, die voor de meeste Nederlanders onbekend was. De Nederlandse toeschouwers van de voetbalwedstrijd Portugal – Chili bijvoorbeeld wisten niet wat ze zagen na een Portugees doelpunt. Sportjournalist Ad van Emmenes schreef hierover: ‘De Portugese voetballers zoenen elkaar. Ze zoenen elkaar zoals wij hier - doch dan bij voorkeur in de eenzaamheid - de meisjes zoenen. Zij zoenen elkaar op de hogelijk gladgeschoren wangen en ze omhelzen elkaar daarbij inniglijk.’

En zowel de Nederlandse sporters als de toeschouwers ontdekten tachtig jaar geleden nieuwe grenzen, bleek uit een opvallend stuk uit het tijdschrift Revue der Sporten. Tijdens de Spelen schreef dit: ‘Sommige van de wereldcracks hebben er ’n satanisch pleizier om eens naar de Nederlandsche athletiekrecords op spring- en werpnummers te informeeren en dan op hun doode gemak ’n heel eind verder te springen of te werpen dan onze nationale topprestaties, blijkbaar om ons Nederlanders wat bescheidenheid te leeren.’

Het jaar 1928 bracht ons die bescheidenheid, maar ook de sleutel naar de internationale sportwereld. Amsterdam gaf daarvoor het olympisch vuur terug en de internationale vrouwensport. Zo’n jaar kan dus niet ontbreken in de Canon.

 Nog 114 dagen tot Beijing 2008.

Olympisch Stadion Amsterdam · Olympische Zomerspelen · Op weg naar Peking

permalink | plaats reactie |

Reacties