Waarom bleef Johan Cruijff in 1988 weg?

Sinds een paar dagen is de afwezigheid van Cruijff op het WK van 1978 weer actueel. Zijn afwezigheid tien jaar later tijdens het EK van 1988 was net zo verbazingwekkend, maar is nooit belicht. Wat weerhield de toenmalige trainer ervan om even over te vliegen naar München om daar zijn leermeester Michels en leerling Van Basten in het middelpunt van de schijnwerpers te zien staan? En waar waren al die andere oranje helden van 1974?

Foto Guus de Jong

Michel Platini

Op het ereterras van het Olympiastadion van München is het dringen geblazen op zaterdag 25 juni 1988. De finale van een dan al onvergetelijk toernooi staat op het punt van beginnen. Nederland is helemaal in de ban van Oranje, dat zich via een prachtige victorie op West-Duitsland heeft geplaatst voor dit duel. Op alle tribunes duiken petjes met dreadlocks op. Heel Europa lijkt in de ban van de ploeg, die met fletse shirts een flitsende indruk maakt.

De Fransman Michel Platini, die vier jaar eerder de held van het EK was, loopt vriendelijk lachend tussen regeringsleiders en andere bobo’s. Hij zoekt de helden van zijn jeugd, de oranjesterren van 1974. Maar er is er niet één. Niemand van de zilveren ploeg, die het totaalvoetbal tot kunst verhief, zit op de tribune. Zelfs Johan Cruijff niet. Normaal struikelen oude helden van de landen, die de finale spelen, over elkaar heen op de eretribune, maar dit keer niet.

Nummer Veertien

Nummer Veertien blijft voor de internationale pers onvindbaar, maar wordt door de Italiaanse journalist Sergio di Cesare getraceerd in zijn Catalaanse buitenhuis. Daar zal hij op televisie naar de finale kijken. ‘Waarom komt U niet naar München?’ vraagt de man van de roze krant, voor wie Cruijff ook een jeugdidool is. ‘U bent toch niet jaloers?’ vraagt hij daarna voor de zekerheid.

‘Nee, ik zal zeker blij zijn wanneer Nederland de titel wint. Ik ben tenslotte zelf ook een Nederlander, maar zelfs een eindzege op dit toernooi kan onze prestatie van 1974 niet overtreffen. We hebben toen de finale verloren, maar we hoeven ons daarvoor niet te schamen want wij waren de smaakmakers van dat toernooi.’ Cruijff weigert vergelijkingen te maken tussen de ploegen van 1974 en 1988. ‘De enige overeenkomst is dat het toernooi in West-Duitsland plaatsvindt en dat de finale in München wordt gespeeld.’

Platini vindt het maar raar, dat er geen Nederlandse sterspeler uit het verleden te vinden is op het ereterras. Hij maakt uiteindelijk een veelzeggend grapje. ‘Ik begrijp Johan wel. Niet zijn opvolgers komen vandaag in actie, maar die van mij. Dus is het logisch dat ik hier ben en niet hij.’ Platini omhelst op de tribune wel Franz Beckenbauer, die nu eens graag een Nederlands elftal een finale ziet winnen.

1988 en de garde van 1974

Het is achteraf nauwelijks te geloven, maar in de zomer van 1988 waren er nog Nederlanders, die de oranjeploeg liever niet kampioen zagen worden. Veel van die mensen koesterden onuitwisbare herinneringen aan 1974 en wilden liever niet dat die door een winnend Oranje toch wisbaar zouden worden. De overwinning in Hamburg leek te veel oude roem weg te blazen. Misschien dat er daarom toch enige reserve bestond jegens de ploeg, die het land op zijn kop zou zetten.

Blijkbaar waren sommige helden van de jaren zeventig bang voor een emotionele machtsovername van de ‘glimlach van Ruud Gullit’ en de vriendelijke Michels. Er bestond nog best veel kritiek op de ploeg, die met geluk de halve finale had gehaald (Engelse schoten op de paal, buitenspeldoelpunt van Kieft tegen Ierland) en die op beslissende momenten een weke indruk leek te maken.

John Rep durfde tijdens het toernooi zijn twijfels uit te spreken over de kwaliteit van dit team: ‘In vergelijking met ons team uit de jaren zeventig, maakt het huidige een bijzonder lieve indruk. Er zitten gewoon geen gangsters tussen. Destijds hadden we Van Hanegem, Neeskens, Suurbier en Rijsbergen, allemaal moordenaars. Die zie je in dit elftal niet.’

Van Hanegem liet in de aanloop naar het eindtoernooi weten dat Gullit ‘nog heel veel te leren had en eigenlijk maar een overschatte voetballer was.’ De Kromme vond dat de spelers in het Oranje van 1988 een cruciaal onderdeel van het spel ontbeerden: ‘Ze kunnen niet zuigen. Ze hebben dat van nature niet om een tegenstander uit de wedstrijd te trappen. Dat moet niet het uitgangspunt zijn, maar dat behoor je wel tot je bagage te hebben.’

Sjaak Swart

In een interview voor NRC-Handelsblad op de avond van de halve finale tegen de Duitsers beklaagde Sjaak Swart zich over de mentaliteit van deze jonge generatie, waarvoor hij blijkbaar geen waardering had: ‘Als je tegen ze moppert zijn ze sneller aangeslagen. Ik denk dat de spelers meer verwend worden en het gemakkelijker hebben dan wij in onze tijd. Als ik vroeger naar de training ging, nam ik zelf een tas met spullen mee. Nu ligt alles voor ze klaar. Ze krijgen ook veel meer betaald en hoeven niet meer voor de premies te knokken.’

Misschien waren de helden van weleer op 25 juni 1988 jaloers op hun opvolgers en oprecht bang, dat hun roem zou vervagen bij de oogverblindende opmars van Gullit c.s. Het blijft een historische misser dat niemand van die generatie de spelers kwam aanmoedigen. Vooral Cruijff had achteraf in München moeten zijn, maar hij bleef dus in zijn Catalaanse buitenhuis.

Dick Dees?

Het hele vaderland werd officieel vertegenwoordigd door staatssecretaris Dick Dees, die bij de huldiging aanvoerder Gullit behoorlijk in de weg liep. In 1984 kuste president François Mitterrand Michel Platini bij het winnen van de hoofdprijs en in 1982 juichte de Italiaanse president Sandro Pertini met de kersverse wereldkampioen op het ereterras, maar in 1988 keek de hele wereld toe hoe Gullit schrok van een hem onbekende onverlaat die hem wilde omhelzen.

Ook dat was een misser, maar dan van de overheid, maar later heeft de kroonprins die hersteld bij andere hoogtijdagen.

Voetbal

permalink | plaats reactie |

Reacties