Foto Guus de Jong

Feitelijk eindigde de wielercarrière van Johan van der Velde op 30 mei 1989, toen hij als renner van TVM door de achterdeur vertrok uit de Ronde van Italië. De achterdeur van het hotel aan de Adriatische kust waar de TVM-ploeg overnachtte. Het voorval deed in Nederland indertijd nogal wat stof deed opwaaien. ‘Arriverdeci, bekijk het maar’, schreef Bart Jungmann in ‘Langs het ravijn’, een biografie over het bewogen wielerleven van Johan van der Velde.

Jungmann beschreef het vertrek in een paar vermakelijke pagina’s in het boek. Er zijn verschillende versies van het verhaal. Er wordt gesproken over ‘duistere figuren’ en zelfs over ‘drie vage misdadigers’ die bij het hotel rondhingen. Van der Velde zou voor hen op de vlucht zou geslagen. Ook komen we nog de naam van huisarts Santuccione tegen. Inmiddels is deze bekend als de omstreden dokter van Italiaanse toprenners zoals Danilo di Luca. Volgens de renner zelf wilde hij gewoon naar huis, naar zijn Josée en de kinderen.

In 1984 debuteerde de voormalige bouwvakker Johan van der Velde in de Giro. De West-Brabander, in 1982 derde in de Ronde van Frankrijk, reed in 1984 voor het eerst in Italiaanse dienst bij Metauromobili. Deze meubelfabrikant sponsorde een ploeg waarvoor ook Lucien van Impe en Frits Pirard reden. Van der Velde werd meteen vijfde in het eindklassement. Francesco Moser won deze Giro nadat zijn buitenlandse belager Laurent Fignon op alle mogelijke manieren was tegengewerkt.

Een jaar later won Van der Velde zonder een rit te winnen de paarse trui van het puntenklassement. Deze had hij in 1984 ook al bijna gewonnen. De Zwitser Urs Freuler, ook bekend als één van de weinige snordragers in het peloton van die tijd, bleef hem voor door in de zevende etappe een rennersstaking aan zijn laars te lappen. In 1986 keerde Van der Velde voor één jaar terug bij de ploeg van Peter Post. Na een verder onopvallende Giro won hij de negentiende etappe, een bergrit. Het was zijn eerste etappezege in de Ronde van Italië.

De Giro van 1987 was die waarin Erik Breukink doorbrak. Van der Velde reed weer voor een Italiaanse ploeg, en won dat jaar behalve zijn tweede paarse puntentrui ook twee bergetappes op rij. Bart Jungmann beschreef de avond na de eerste ritwinst. De renner bouwde ’s avonds in het hotel een feestje met zijn ‘zogenaamde vrienden’. Die duiken vaker op in het boek. Met dank aan een tactvolle verzorger belandde de goedaardige maar soms lichtzinnige Van der Velde toch nog enigszins op tijd in bed. Schuldbewust won hij de volgende dag op indrukwekkende wijze opnieuw een bergrit. In het eindklassement werd hij negende.

Als Johan van der Velde in 1988 de beroemde sneeuwetappe over de Gavia had gewonnen was hij in het wielergekke Italië voorgoed onsterfelijk geworden. Maar Van der Velde stapte nota bene als koploper af, volledig bevangen door de kou. De ontredderde renner volbracht de afdaling in een busje, stapte beneden in Bormio net als enkele collega’s weer op de fiets, en arriveerde met drie kwartier achterstand op winnaar Breukink aan de finish. In Milaan won hij zijn derde paarse puntentrui. Volgens Peter Winnen, zelf achtste in die Giro, zal de sportman Van der Velde zich daar waarschijnlijk nu nog voor schamen.

Helaas had Johan van der Velde lange tijd hele andere kopzorgen. In de nadagen van zijn wielerloopbaan was hij verslaafd geraakt aan amfetaminen. Na zijn vertrek uit de Ronde van Italië in 1989 was hij nog een jaar renner, maar vooral op papier. De echte motivatie was er niet meer. Van der Velde kwam in de jaren negentig meerdere malen in aanraking met justitie.De oud-renner belandde zelfs in de Koepel van Breda.

De laatste jaren gaat het gelukkig weer beter met Van der Velde. Voor Sportpaleis De Jong deed hij in 2003 de rit over de Gavia samen met Erik Breukink nog eens over. Zijn zoon Ricardo (21) is zowel in het veld als op de weg een talentvolle wielrenner. Natuurlijk heeft Ricardo van der Velde ook een website. Daardoor komen we onder meer te weten dat de zoon van de ‘Uomo di Gavia’ een voorkeur heeft voor de Italiaanse keuken.