De man met de filmcamera

Uit de voormalige Sovjet Unie komen veel hoogwaardige films. Eén daarvan is De man met de filmcamera van Dziga Vertov (1896 – 1954). Deze redelijk beroemde film uit 1929 toont sport als onderdeel van het Sovjet-leven.

Voor de Sovjet Unie verliep de tweede helft van de jaren twintig uit de vorige eeuw voorspoedig. Na de ellende van de Eerste Wereldoorlog, de communistische revolutie van 1917 en de daaropvolgende burgeroorlog was het immense land politiek stabiel geworden. De vijftigjarige Jozef Stalin nam de opbouw van het socialisme ter hand, en zijn meerjarenplannen industrialiseerden de verpauperde boerenstaat naar een hoger economisch niveau.

In die jaren zag Jan modaal de kwaliteit van het Soviet-leven verbeteren. Hij kreeg nu zijn deel van de bescheiden welvaart, die voorheen altijd volledig naar de adellijke bovenlaag van de samenleving was gegaan -- een ongekende ervaring. De stemming in het land was blij en optimistisch, en Stalin was ongekend populair.

Dziga Vertovs film uit 1929 weerspiegelt deze tijdgeest. De man met de filmcamera maakt propaganda voor de communistische heilstaat, zeker, maar doet dat op een prettige manier. Een speelse manier ook, met een experimentele cameravoering die naar onze begrippen knap is. En die in 1929 verbluffend moet zijn geweest. In de lichtelijk surrealistische stijl van die tijd beleven we het dagelijks leven in een stad van de Sovjet Unie,.

Vertovs film toont veel draaiende machines en rijdende stoomlocomotieven. Die symboliseerden destijds de vooruitgang van het communisme, waar veel mensen oprecht trots op waren. Een andere verworvenheid van het communisme was de ontspanning voor de arbeidersklasse. Daarom geeft De man met de filmcamera ook gepaste aandacht aan sport.

We zien kunstig gefilmde beelden van diverse sporten, met een behoorlijk hoog sportief gehalte. Al vindt Vertov dat laatste niet zo belangrijk: hij maakt de sport helemaal dienstbaar aan zijn leitmotiv, de verheffing van de communistische mens. Bij Vertov is sport uitsluitend bedoeld voor het plezier en de ontspanning van zijn beoefenaren.

Pas in de jaren dertig zou gefilmde sport gaan dienen om het nationalisme te verheerlijken. Dat gebeurde vooral in de destijds totalitaire staten Italië, Duitsland en de Sovjet Unie. De creatieve speelsheid in hun samenleving werd verstikt, waarna films als De man met de filmcamera niet meer door de staatscensuur kwamen.

Sport in beeld

permalink | plaats reactie |

Reacties