Zwartkruis was de enige coach van Oranje in ’78

Niet Ernst Happel, maar Jan Zwartkruis was de grote man achter het succes van Oranje op het WK van 1978. De oud-bondscoach over een bewogen eindtoernooi. In samenwerking met De Pers.

Jan Zwartkruis zelf. Foto Guus de Jong.

Door Fokko Ebens / De Pers

'Dit verhaal moest verteld worden’, verklaart Jan Zwartkruis in het nieuwe boek Kapitein van Oranje van Michel Bongers en René Bremer. ‘Iedereen heeft het altijd over het Oranje van ’74 en ’88, maar men springt over ’78 heen. Dit is een eerbetoon aan dat team. Tweede worden is het ergste dat er is. Voor de deelnemers aan dat eindtoernooi komt het nooit meer goed.’

Een miskleun

Zwartkruis: aimabele man met een passie voor voetbal die zijn gelijke niet kent. Als grote onbekende werd hij in 1976 bondscoach van het Nederlands elftal. Oranje plaatste zich voor het WK in Argentinië, maar Zwartkruis moest tijdens het toernooi plaatsmaken voor de internationale allure van Ernst Happel. Een enorme miskleun.

De succescoach uit Oostenrijk toont weinig belangstelling voor Oranje. Als de internationals zich in Zeist willen voorbereiden op het eindtoernooi, ontbreekt Happel. Niemand weet waar hij is en dus leidt Zwartkruis het team tijdens het trainingskamp. Het zou niet de eerste keer zijn dat de twee lijnrecht tegenover elkaar staan. Het norse karakter van Happel botst voortdurend met de amicaliteit van Zwartkruis. ‘Ik praatte altijd met de jongens en Happel was daar witheet over. Hij vond dat ik afstand moest houden, minder met ze moest praten. Ongelofelijk.’

Ondertussen roert het Nederlandse publiek zich over het militaire regime van de Argentijn Jorge Videla. ‘Wij zijn destijds vertrokken in de geweldige puinhoop die de cabaretiers Bram Vermeulen en Freek de Jonge hier hebben achtergelaten. Noodgedwongen zijn we door de achterdeur Schiphol binnengegaan. Wij zouden moordenaars zijn! Maar er zat geen kwaad bloed in deze jongens.’

Soldaten

Oranje komt daardoor versuft aan in Argentinië. Eenmaal geland in Buenos Aires maakt het machtsvertoon van het militaire regime een onuitwisbare indruk op de Nederlandse staf en selectiespelers. Volgens Zwartkruis is het dé reden voor het matige presteren van Nederland in de eerste ronde. ‘Die soldaten stonden daar met mitrailleurs, hè. Een Hollandse knaap is dat niet gewend.’

Happel trekt zich nog steeds weinig aan van de zorgen van veel internationals. Terwijl een persoonlijke aanpak juist nu noodzakelijk lijkt te zijn. Ondertussen komen ook de trainingen in uitvalsbasis Mendoza veelal op het conto van Zwartkruis.

Als Oranje enigszins gelukkig de volgende ronde bereikt, grijpt Zwartkruis met steun van de KNVB in. ‘Ik heb toen gezegd: ‘Nu is het afgelopen, ik neem het op me.’ Als je de leiding hebt, moet je die ook nemen en niet weglopen voor de moeilijke dingen. We moesten die neerwaartse spiraal van de eerste drie wedstrijden doorbreken en ik kende de meeste jongens al twee jaar.’

Voor de buitenwereld was Happel weliswaar nog de eindverantwoordelijke, intern was het duidelijk dat hij de meeste taken had overgedragen aan Zwartkruis. ‘Of dat ook betrekking had op de opstelling? Ja.’ Met het inbrengen van de jonkies Ernie Brandts en Piet Wildschut laat de geboren Gelderlander meteen van zich spreken. Oranje voetbalt als herboren, alleen thuisland Argentinië is in de eindstrijd een maatje te groot

Dertig jaar later reikt protegé Wildschut het eerste exemplaar van het boek uit aan Zwartkruis. De woorden van de voormalige international, vorige week in Elst, zeggen alles. ‘Ik denk dat ik namens alle internationals spreek, als ik zeg dat we maar één coach hadden en dat was Jan Zwartkruis.’ 

EK voetbal 2008 · Voetbal

permalink | plaats reactie |

Reacties