Ook Britten liggen wakker van Oranje

David Winner is een Brit met Nederlands voetbal in zijn botten. De auteur van het boek Briljant Oranje kan deze dagen niet slapen, omdat hij probeert te verklaren wat er in godsnaam met Oranje gebeurt. ‘De precisie is nieuw,’ zegt hij nu tegen Simon Kuper.

De ochtend na het tweede Nederlandse Wonder van Bern hangt David Winner al vroeg aan de telefoon vanuit Londen. Winner, schrijver van het briljante boek Brilliant Orange: The Neurotic Genius of Dutch Football (in het Nederlands vertaald als Briljant Oranje - hier kopen) is ‘s ochtends zelden al in actie. Maar hij zegt: ‘Ik kan niet slapen. Ik heb rare terugkerende hallucinaties.’

De Brit met het Nederlandse voetbal in zijn botten probeert te verklaren wat er in hemelsnaam is gebeurd. Over de portemonnee van Gio van Bronckhorst, het onmogelijke doelpunt en de zevenjarige Edwin van der Sar.

Hoe kunnen we dit alles in de Nederlandse voetbaltraditie plaatsen?

Winner: ‘Daar worstel ik zelf mee. Bepaalde elementen zijn hetzelfde als altijd, maar tactisch is het compleet anders. Het toeslaan op de counter verschilt bijvoorbeeld geheel van het dominerende totaalvoetbal waarin je Van Gaaliaans de bal liet circuleren en uiteindelijk praktisch gedwongen was te scoren.

De precisie is nieuw. Ze benutten waarschijnlijk meer dan één kans op drie. In 1974 lag de verhouding dichter bij 1 op 10. Je moet rücksichtslos zijn om te scoren. Het is een merkwaardige tegenspraak: iets van grote schoonheid is tegelijkertijd ook een soort moord. Van Basten had dat zelf ook.

En de teamgeest is nu anders. De nonchalance en arrogantie zijn weg. Ze buffelen om de ernstige tekortkomingen in het middenveld en achterin te compenseren.

Van der Vaart is bijvoorbeeld een soort Vanenburg geworden: een extreem superieure waterdrager, terwijl iedereen vroeger dacht dat hij een Bergkamp ging worden. Het is een bijna droomachtige herontdekking, met gebruik van veel oud materiaal.

En kijk naar de ploegen van de jaren zeventig, die ten onder gingen aan hun crap goalkeeper. Van der Sar had die Kempes-doelpunten (van de Argentijn Mario Kempes in de WK-finale 1978, red.) nooit doorgelaten. Hij had het Muller-doelpunt [van de Duitser Gerd Muller in de finale van 1974, red.] waarschijnlijk ook gehad. Hij was toen drie jaar oud. Ik denk dat hij toen toch mee had moeten doen. Op zijn zevende was hij zeker rijp genoeg.

Ik had hem meegenomen naar Argentinië. Hij is misschien de beste speler in dit elftal. Hij heeft nu een aura. De grote keepers krijgen dat uiteindelijk. En dit is zijn beste toernooi.’

De wissel van Orlando Engelaar tegen Frankrijk valt binnen de Nederlandse traditie. Oranje werd onder de voet gelopen, en dan stuurt de bondscoach Arjen Robben erin voor een verdedigende speler.

‘Het is een wonderschoon ding dat Van Basten deed. De aanval is de beste verdediging.’

Maar hoe kan dit nou: zeven doelpunten tegen de twee WK-finalisten?

‘Ik weet niet hoe ze het hebben gedaan, en ik denk niet dat zij het weten. In interviews lijken ze stomverbaasd. Tijdens toernooien gebeurt er iets raars: momentum. Vier jaar geleden waren de Tsjechen plotseling het beste team ter wereld, en was Milan Baros ‘s werelds meest begeerde spits. Hij was het daarvoor niet, en werd het nooit weer.

De plaats van handeling valt me op. Voor Nederland-Italië schreef ik: ‘We hebben een Wonder van Bern nodig.’ Het is het mirakel van het oord. Kort geleden stond Nederland nog 3-0 achter tegen Oostenrijk en speelden ze als een café-elftal.’

Het spelersmateriaal is dan ook niet denderend.

‘Een Amerikaanse acteur die in Amsterdam woont, zegt: ‘Steel de portemonnee van Gio, laat hem niet zien welke naam achterop zijn eigen shirt staat.’ Hij is als het jongetje in de Nike-reclame dat plotseling met de beste spelers ter wereld speelt.

Hij lijdt momenteel aan waanvoorstellingen. Maak hem niet wakker. Er staat een aantal uiterst gewone spelers in dit elftal. Engelaar leek tegen Frankrijk op een grote boom. Iemand zei dat hij op een Twente-speler leek. Nu compenseren ze dat met aggressie. Vroeger verlaagden ze zich nooit daartoe.’

Welke momenten blijven je het meeste bij?

‘Het doelpunt van Sneijder tegen Italië is onmogelijk. Elk element ervan is onmogelijk. Gio haalt de bal van de lijn bij een Italiaanse corner, en de vent op de andere paal was: Kuijt, die vervolgens de assist op Sneijder geeft! En er wás geen gat waardoor dat schot erin kon. Dat doelpunt zal jarenlang worden geanalyseerd. De techniek zit zo diep in de botten, en in momenten van crisis komt het eruit. Het is als het doelpunt van Van Basten in de finale van 1988, of van Dennis (Bergkamp, red.) tegen Argentinië in 1998.’

De analyse begint hier

Miljoenen buitenlanders als jij voelen zich Oranjefan.

‘Absoluut. Het is een soort idealisme. Wenger [de Arsenal-manager Arsene Wenger, red.] heeft het. Arsenal heeft het nu: het wonderschone team dat het uiteindelijk niet haalt.’

Bedankt.

‘Geef alle Nederlandse spelers en Van Basten alsjeblieft een grote zoen van mij.’

Natuurlijk. 

EK voetbal 2008 · Sportboeken · Voetbal

permalink | plaats reactie |

Reacties