De laatste Tour zonder televisiecamera`s

De Tour van 1948 was de laatste Tour voordat de televisie definitief haar intrede deed. Het was een opmerkelijke Tour. Zo werd door de latere winnaar een burgeroorlog in Italië voorkomen, en waren in de ogen van de toeschouwers alle renners goden.

Boek en film

Tien jaar na zijn eerste Tourzege won Gino Bartali in 1948 opnieuw de Ronde van Frankrijk. In 2003 verschenen er een boek en een film over deze gedenkwaardige Tour. ‘Wij waren allemaal goden’ van Benjo Maso en ‘Tour des Légendes’ van filmmaker Erik van Empel.

“Deze ronde stond op het breukvlak van het heroïsche tijdperk en de moderne periode”, schreef socioloog Benjo Maso in het voorwoord van zijn boek.
Het boek en de film staan in zekere zin los van elkaar, maar vullen elkaar aan. ‘Wij waren allemaal goden’ blijft ondanks de misleidende titel zo dicht mogelijk bij de feiten. Wie Maso’s eerdere boek ‘Het zweet der goden’ heeft gelezen, weet dat hij zeer bedreven is in het uit de wereld helpen van hardnekkige wielermythen. De film ‘Tour des Légendes’ geeft daarentegen vooral een fraai sfeerbeeld.

Allemaal goden

In de film kwamen diverse oud-renners aan het woord. Een paar daarvan zijn inmiddels (op hoge leeftijd) overleden: de vriendelijke Waal Marcel Dupont, de bij leven al bijna legendarische Briek Schotte en de Fransman Lucien Teisseire. Deze laatste vertelde hoe de Tourrenners zo kort na de verschrikkingen van de Tweede Wereldoorlog door de toeschouwers onthaald werden. Als filmhelden, als waren ze de bevrijders van Frankrijk. “Wij waren allemaal goden, wij wisten niet wat ons overkwam.”

Den Briek

In 2004 overleed Briek Schotte, nota bene op de dag van de Ronde van Vlaanderen, die hij zelf twee keer won. In 2003 was hij nog een kwieke oude baas van tweeëntachtig. Met zijn knokige vingers wees hij in de film op vergeelde Tourfoto’s naar zichzelf. Gedreven verhalend in een haast onverstaanbaar Vlaams dialect over de zware omstandigheden van die tijd. Leve de ondertitels. Met ‘IJzeren Briek’, wereldkampioen op de weg in 1948 en 1950, overleed één van de laatste kampioenen van het heroïsche tijdperk.

Bartali en een huilende Bobet

Het was Gino Bartali, op dat moment al bijna afgeschreven, die tien jaar na zijn eerste Tourzege in 1948 voor de tweede keer de Tour won. Halverwege stond de Italiaan al op een behoorlijke achterstand. Maar in de door noodweer geteisterde rit van Briançon naar Aix-les-Bains reed hij de Franse belofte Louison Bobet uit de gele trui. Bobet kwam huilend over de finish. ‘Op sommige plaatsen op de Galibier was de laag slijk dertig centimeter dik.’ Briek Schotte werd achter Bartali tweede in het eindklassement.

Bartali voorkomt burgeroorlog

Bartali won dat jaar zeven etappes. Als klap op de vuurpijl zou hij ook nog eens Italië van een burgeroorlog hebben behoed. Communistenleider Togliatti was namelijk het slachtoffer geworden van een aanslag, waardoor een crisissfeer ontstond in het verdeelde Italië. Bartali kreeg op de rustdag in Cannes een telefoontje van premier De Gasperi. Met een Touroverwinning zou Bartali de gemoederen wat kunnen bedaren. Vervolgens won Bartali twee bergritten op rij, naar Briançon en de genoemde etappe naar Aix-les-Bains.

Inderdaad kwam er geen burgeroorlog. Benjo Maso merkte op dat het opmerkelijk was dat De Gasperi de moeite nam om op het hoogtepunt van de crisis Bartali te bellen. En dat het telefoontje van de premier, die Bartali overigens al jaren kende, ‘de duidelijkste illustratie (was) van de enorme betekenis die in het Italië van die tijd aan de wielersport werd toegekend’.

Nederlanders

O ja, er deden ook nog Nederlanders mee aan de Tour van 1948. Zeven om precies te zijn, waarvan er slechts twee Parijs haalden: Jefke Janssen en Wim de Ruyter. De Nederlandse toprenners van dat moment, Gerrit Schulte en regerend wereldkampioen Theo Middelkamp, stonden niet aan het vertrek. Deze twee hadden voor de oorlog als eerste Nederlanders in het verre Frankrijk etappezeges behaald.

De gemiddelde Tourrenner van die tijd was niet te benijden. Benjo Maso: “Zij (Schulte en Middelkamp) konden op de baan en in kermiskoersen het veelvoud verdienen van de vierhonderd gulden die Jefke Janssen in 1947 voor vier weken hard labeur had ontvangen.” Gerrit Schulte en Theo Middelkamp haalden in 1948 dan ook hun neus op voor de Tour.

Sport (niet) in beeld · Wielrennen

permalink | ga naar reacties |

Reacties