De allerbeste Olympiër ooit

Michael Phelps ligt op koers om de meest succesvolle Olympiër van de moderne Spelen te worden. Is hij nu ook de beste Olympische atleet aller tijden? Sportgeschiedenis.nl weet het.

Voor wie is de eeuwige laurierkrans?

Het staat nu eigenlijk al vast dat de Olympische Spelen van Beijing de geschiedenisboeken in zullen gaan als de spelen van één man: Michael Phelps. Op het moment van schrijven staat de teller voor de Amerikaan op vijf gouden plakken en ligt hij keurig op schema om het record van zijn landgenoot Mark Spitz (zeven keer goud in 1972) tijdens één Olympiade scherper te stellen.

Hij mag zich nu in ieder geval al de meest succesvolle Olympiër van de moderne spelen noemen. Hij heeft na vannacht meer gouden medailles (11 stuks) in zijn bezit dan wie ook. Hij laat daarmee erkende grootheden als Paavo Nurmi, Larissa Latynina en Carl Lewis (elk negen keer goud) achter zich.

Concurrentie uit de Oudheid

Laten we de zegereeks van Phelps eens in een historisch perspectief plaatsen. Dan rijst direct een interessante vraag. Hoe verhouden zijn prestaties zich tot de Olympische kampioenen van de Oudheid? Anders gezegd: mag hij zich – zoals door alle media wordt gemeld – vanaf dit moment met recht de beste Olympiër Aller Tijden noemen?

Op voorhand dienen enkele kanttekeningen geplaatst te worden. De antieke Spelen hebben in hun bijna 1200-jarige geschiedenis heel wat illustere winnaars voortgebracht. Toch zijn er maar weinig atleten die het wat Olympisch succes betreft tegen Phelps kunnen opnemen. Hij heeft namelijk één groot voordeel boven zijn antieke en (ook moderne) tegenstanders. De hedendaagse zwemsport kent een groot aantal disciplines die hem in staat stellen om tijdens deze spelen een gooi te doen naar maar liefst acht gouden medailles.

Drie daarvan heeft hij inmiddels behaald dankzij de hulp van zijn teamgenoten op de estafettenummers. Daar komt nog bij dat de diverse zwemdisciplines – afgezien van de gehanteerde slag – wat afstand en intensiteit betreft vergelijkbaar zijn en daardoor goed vallen te combineren.

In het oude Olympia stonden er veel minder nummers op het programma, die bovendien diverser van aard waren. Veelzijdige hardlopers konden aan maximaal vier afstanden mee doen, uiteenlopend van de sprint (192 meter) tot aan de lange afstandsloop (4800 meter). Het was echter bijkans onmogelijk om op beide uitersten tot de absolute top te behoren.

Ter vergelijking: Michael Johnson heerste lange tijd op zowel de 200 als 400 meter, maar hij zou waarschijnlijk geen enkele kans gehad hebben tegen de Afrikaanse lopers op een 5000 meter. Phelps mag dan de beste allrounder van allemaal zijn, hij laat zich uit angst voor een nederlaag bijvoorbeeld niet zien op de 100 meter vrije slag, het koningsnummer bij het zwemmen

Hipposthenes en Milon

In het voordeel van Phelps spreekt daarentegen dat hij extreem getalenteerd is en juist daardoor tot ongeëvenaarde resultaten weet te komen. Hij heeft ook te maken met een vele maken sterkere concurrentie dan waarmee topatleten in de Oudheid te maken kregen. De oud-Griekse sport stond – om verschillende redenen – op een veel lager niveau dan nu. Waarschijnlijk laten de antieke atleten zich qua prestaties enigszins vergelijken met de eerste moderne Olympiërs.

De eerste opponenten van Phelps komen uit respectievelijk Sparta en Kroton. Hun namen waren respectievelijk Hipposthenes en Milon. Beiden waren worstelaars en wisten in hun carrière in totaal zes Olympische kransen te winnen. Met dat aantal moeten ze het op voorhand afleggen tegen Phelps, die al elf gouden plakken heeft verzameld.

Maar waar de Amerikaan die verzameling bij twee spelen opbouwde, konden de twee antieke worstelaars bogen op zes opeenvolgende Olympische successen (632-612 v. Chr. en 536-516 v. Chr.). Zij wisten hun topniveau derhalve twintig jaar lang vast te houden. Hoewel het er momenteel niet naar uitziet, moet Phelps nog maar zien de komende jaren aan de top te blijven. Het verhaal van die andere zwemgrootheid, Ian Thorpe, laat zien dat het ook anders kan lopen.

Hipposthenes en Milon konden praktisch gezien ook niet meer titels winnen, tenzij ze zich in een andere sport (b.v. boksen of pankration) hadden gespecialiseerd, iets wat bij de antieke Spelen niet vaak voorkwam. Desalniettemin wint Phelps deze kwalificatieronde met een zeker gemak

Hermogenes

De volgende tegenstander heet Hermogenes uit Xanthos (Lycië). Hij domineerde tijdens de regering van keizer Domitianus (81-96 n. Chr.) de hardloopnummers. Hij zegevierde maar liefst acht keer tijdens drie opeenvolgende Olympiaden (81, 85 en 89 n. Chr.). Met uitzondering van het middelste jaar won hij telkens de sprint, dubbele sprint en de hoplitodromos, een lange sprint in wapenuitrusting die naast uithoudingsvermogen ook een goede techniek vereiste. Niet voor niets werd Hermogenes door de Griekse schrijver Pausanias ‘het Paard’ genoemd.

Ook deze antieke atleet moet het – in kwantitatief opzicht – qua Olympisch succes afleggen tegen Phelps, maar hij won die verschillende disciplines wel tijdens meer opeenvolgende spelen (drie tegen twee). Desondanks wint de Amerikaan nipt van de Lyciër.

Leonidas

In de finaleronde stuit ‘de kogel uit Baltimore’ op ‘de vliegende Rhodiër’. Phelps zal een grote kluif hebben aan Leonidas uit het sportgekke Rhodos, de beroemdste en meest succesvolle hardloper uit de Oudheid. Hij bezit het grootste aantal Olympische kransen van allemaal: 12 stuks.

Net als Hermogenes behaalde hij die titels op de drie kortere loopnummers, met één groot verschil. Leonidas deed dat tijdens vier opeenvolgende Olympische Spelen (164-152 v. Chr.) en bleef in Olympia gedurende die twaalf jaar in alle races (dus ook bij de kwalificatieronden) ongeslagen. Op drie terreinen is hij Phelps daarmee (nog) de baas: hij won tijdens meer opeenvolgende Spelen, bleef tijdens al zijn Olympische deelnames onoverwonnen (Phelps verloor in Beijing al een keer tijdens de series) en hij heeft op dit moment meer Olympische titels in zijn bezit.

Dat laatste argument geeft voor de jury vooralsnog de doorslag. Leonidas wint de historische strijd, want hij is immers nog altijd de meest succesvolle Olympiër aller tijden. In een rechtstreeks duel (we gaan gemakshalve even voorbij aan het feit dat ze op verschillende disciplines uitkomen) zal de goedgetrainde Phelps ongetwijfeld als winnaar uit de bus gekomen zijn, maar het is niet genoeg voor de eindoverwinning. Enkel de zeer nabije toekomst kan uitmaken of hij Leonidas definitief naar de kroon zal steken. Tot die tijd (in ieder geval vandaag) staat de Oudheid nog op punten voor.

Het ontstaan van de Spelen · Olympische Zomerspelen

permalink | ga naar reacties |

Reacties