Paavo Nurmi, de atleet die iedereen vernietigde

Door de medailleoogst van Michael Phelps dook opeens een naam als Paavo Nurmi op, die negen keer goud won. Deze Finse langeafstandloper deed dat wel op drie verschillende Spelen, dus over een langere periode dan Phelps. Op 20 augustus 1920 won hij voor de eerste keer een olympische finale.

Paavo Nurmi zelf, in 1920

In Antwerpen debuteerde Paavo Nurmi op de Olympische Spelen met drie gouden medailles en één zilveren. Hij was dus meteen de held van het jaar, maar nooit toonde deze atleet enige emotie. Nurmi deed alles alleen en dan ook nog eens heel diep in de Finse bossen, waar niemand hem kon zien.

De eerste steen van dit olympische imperium legde Nurmi dus in Antwerpen op 20 augustus 1920. Drie dagen eerder had Nurmi zijn allereerste olympische finale nog wel verloren van een Fransman, die zijn hart aan zijn rechterzijde had: Joseph Guillemot. Op de 5.000 meter demarreerde Guillemot zo snel dat Nurmi voor deze ene keer geen antwoord had. Op de 10.000 meter was de Fin echter ongenaakbaar, net als bij de cross country. Bij dat laatste onderdeel won hij zowel het individuele klassement als in het landenklassement.

Eigen planeet

Nurmi onderstreepte met zijn zeges de enorme Finse heerschappij op de lange afstanden – vergelijkbaar met een land als Kenia in onze tijd. Maar ook in eigen land was hij weer onaantastbaar. Dat blijkt uit een citaat in het boek Model voor de Toekomst van een clubgenoot van Nurmi.

‘Jaar na jaar, met de ijzeren wil van een asceet, bouwde hij met zware trainingen zijn lichaam om tot een feilloze machine, geheel in staat zijn meester te gehoorzamen. Hij ging alleen voorwaarts, sloeg geen acht op het juichende volk, gaf niets om eretekenen en roem. Hij reisde op een eigen, even grimmige als hoogstaande planeet.

Op de Spelen in Amsterdam, rechts

Zonder glimlach, koud en onbenaderbaar vernietigde hij de prestaties van voorgangers. Was dat eenmaal gedaan dan vertrok hij als een executeur die elk gevoel had buitengesloten. Er zat iets wreeds in, maar hij veroverde de wereld met zijn schitterende wapens: superieur talent, superieur wedstrijdinzicht en ontembare wilskracht.’

Een diplomatieke rel

Nurmi heerste op de Spelen van 1920, 1924 en 1928 – in ons eigen Amsterdam. Ook in 1932 wilde hij nog meedoen, maar dat werd hem verboden door het Zweedse IOC-lid Sigfrid Edström, tevens voorzitter van de Internationale Atletiekunie. Nurmi had ooit te veel kosten gedeclareerd en dat was volgens de Zweed in strijd met amateurregels. Dat kwam in Finland zo hard aan dat voor korte tijd de diplomatieke relaties met Zweden werden verbroken!

Twintig jaar later namen Nurmi en Finland wraak tijdens de openingsceremonie van de Spelen van 1952 in het eigen Helsinki. De ex-atleet betrad met het olympische vuur het stadion, waar ook Edström aanwezig was, inmiddels als IOC-voorzitter. Het Finse publiek schreeuwde daarop zijn held toe: “Paavo! Paavo!” De boodschap was duidelijk: jij hebt ooit mijn tiende medaille afgepakt, maar vandaag ben ik de baas.

Nurmi is in 1973 overleden. Zowel in Lausanne als in Finland is hij geëerd met een standbeeld.

Atletiek · Olympisch vuur · Olympische Zomerspelen

permalink | ga naar reacties |

Reacties