Usain Bolt in sporen van mythologische held

Usain Bolt heeft de dubbel te pakken op de 100 en 200 meter. Al sinds de Oudheid worden winnaars van de dubbel vereerd, met de Griekse mythologische held Herakles als grote voorbeeld.

Herakles zelf

De Jamaicaan Usain Bolt onderstreepte zijn buitengewone klasse door na de 100 meter ook de dubbele afstand te winnen – als eerste sinds Carl Lewis in 1984. En dan scherpte hij ook nog het onaantastbaar geachte wereldrecord van Michael Johnson aan.

Diezelfde Johnson wist in 1996 een unieke dubbelslag te realiseren door bij de Spelen van Atlanta zowel de 200 als de 400 meter te winnen. Hij was de eerste atleet die daar in slaagde. Vier jaar later baarde Hicham El Guerrouj opzien door zowel op de 1500 meter als op de 5 kilometer te zegevieren. Hij evenaarde daarmee de prestatie van Paavo Nurmi, die dat in 1924 als eerste had weten te doen.

Tijdens deze Spelen probeerde Bernard Lagat in hun voetsporen te treden, maar hij faalde op het eerste nummer. Bij de vrouwen hoopt Tirunesh Dibaba na haar zege op de 10.000 meter ook op de halve afstand het goud binnen te kunnen slepen.

Meer nog dan afzonderlijke zeges spreken dergelijke dubbelslagen tot de verbeelding. Dit hangt samen met de moeilijkheidsgraad. Binnen de atletiek – met zijn moordende concurrentie – is het al bijzonder lastig om één olympische titel te behalen. Wanneer iemand er vervolgens in slaagt om twee afzonderlijke nummers te winnen, weet de atleet of atlete in kwestie vele bewonderende blikken op zich gericht. Vele Olympiades later wordt nog aan zijn of haar optreden gerefereerd. Zie Nurmi, Lewis en Johnson en wellicht in de toekomst ook Dibaba.

De opvolgers van Herakles

In de Oudheid was dit niet anders. Ook daar werd letterlijk eeuwen nagepraat over één specifieke dubbelslag, en wel die van het pankration en het worstelen. De atleet die deze twee onderdelen tijdens dezelfde spelen wist te winnen, trad in de voetsporen van Herakles en ging de geschiedenisboeken in als de opvolger van de halfgod.

Herakles was de antieke atleet bij uitstek. Volgens de legende was hij zelfs de stichter van de antieke Olympische Spelen. Hij zou de wedstrijden in Olympia hebben ingesteld nadat hij het schoonmaken van de stallen van Koning Augias had voltooid - één van zijn Twaalf Werken. Bij die gelegenheid werd hij de eerste winnaar van zowel het pankration als het worstelen.

De tweede na Herakles

De eerste sterveling die zijn prestatie evenaarde, was Kapros uit Elis in 212 v. Chr. Zijn naam valt in de bronnen terug te lezen als ‘de tweede na Herakles’. Hij gaf zijn olympische successen daarmee een bijna goddelijke glans, die hem tot een legendarische atleet maakten. Talrijke generaties atleten probeerden het hem na te doen, maar slechts zes individuen slaagden hier uiteindelijk in.

Het was niet verwonderlijk dat maar weinigen hun doel bereikten. In de Oudheid vonden beide disciplines namelijk op één en dezelfde dag plaats. Dit betekende dat een atleet zowel het kwalificatietoernooi als de finale diende af te werken zonder dat daarbij enige rust mogelijk was. Veel bokskampioenen probeerden ook bij het pankration hoge ogen te gooien, maar waren vaak zodanig vermoeid of geblesseerd geraakt dat zij op dit onderdeel geen schijn van kans meer maakten. Tegenwoordig wordt het de atleten wat dat betreft makkelijker gemaakt, doordat er – met uitzondering van het zwemmen – waar mogelijk rekening wordt gehouden met de arbeidsrustverhouding.

De weinige antieke sporters die wel slaagden, behoorden daarmee tot een select clubje atleten dat bij de Grieken en Romeinen net zo tot de verbeelding sprak als de successen van Nurmi, Lewis, Johnson en Bolt heden ten dage doen. Over hun prestaties wordt nog altijd gesproken, waar weinigen nog de afzonderlijke winnaars op de 100, 200 of 1500 meter zullen kunnen opnoemen.

De namen van hun antieke voorlopers zijn echter bij de moderne sportliefhebbers in de vergetelheid geraakt. Daarom, in wat met recht het jaar van Usain Bolt genoemd mag worden, een soort van postuum eerbetoon. Hoewel we van de meesten niet meer weten dan hun naam en succesjaar, verdienen onderstaande Olympische legenden wat mij betreft een vermelding op de Wall of Fame van de sportgeschiedenis.

Kapros uit Elis in 212 v. Chr.

Aristomenes uit Rhodos in 156 v. Chr.

Protophanes uit Magnesia ad Maeandrum in 92 v. Chr

Straton uit Alexandrië in 68 v. Chr.

Marion uit Alexandrië in 52 v. Chr.

Aristeas uit Stratonikeia in 13 n. Chr.

Nikostratos uit Aegae (Cilicië) in 37 n. Chr.

Gegroet Beijing, hier Olympia! · Het ontstaan van de Spelen

permalink | ga naar reacties |

Reacties