Film van Leni Riefenstahl: propaganda of kunst?

Op zondagmiddag 7 september wordt in Nationaal Monument Kamp Vught de beroemde en controversiële film Fest der Schönheit vertoond over de Olympische Spelen in Berlijn van 1936. Kunsthistoricus Catherine Somzé vertelt vooraf over het werk en leven van Leni Riefenstahl. Somzé legt momenteel de laatste hand aan het boek Who's afraid of Leni Riefenstahl?

Foto: ANP. Leni Riefenstahl overlegt met haar team over de opnames tijdens de Olympische Spelen van Berlijn, 1936.

Met een opdracht van Hitler, anderhalf miljoen rijksmark en ruim dertig cameramannen filmde Lenie Riefenstahl in 1936 de Berlijnse Olympiade. Ze bedacht allerlei verrassende standpunten met een camera in een kuil bij het polsstokhoogspringen, in een luchtballon, in een katapult bij de sprint en onder water.

De sportwereld van Riefenstahl is van een verstilde, ijselijke schoonheid. Sporters kennen geen emoties, geen geluk of teleurstelling, geen vermoeidheid. De regisseur leek wel verliefd op het lichaam van de sporter.

Met ruim vierhonderd kilometer aan filmopnamen kwam de film in 1938 uit. ‘Olympia’ bestaat uit twee delen: Fest der Völker en Fest der Schönheit, in totaal vier uur. Het werd een groot succes in de bioscopen.

Haar verdere leven werd Riefenstahl gezien als ‘Hitler’s regisseuse’. In 1993 zei ze in een interview: 'Waar heb ik schuld aan? Ik betreur dat ik in 1934 Triumph des Willems heb gemaakt maar ik heb geen antisemitische uitspraken gedaan, ik heb geen partijlidmaatschap bezeten en ik heb geen atoombom gegooid, dus waaraan ben ik schuldig?'

Tot haar dood op 101-jarige leeftijd hield ze vol dat het haar alleen om de schoonheid van de filmkunst ging. Van alle kunstenaars en intellectuelen die totalitaire regimes hebben gesteund met hun werk, blijft Riefenstahl vrijwel de enige die tot op heden sterk gestigmatiseerd is. Is dit misschien omdat het idee van een ‘Nazi-kunstenaar’ nog steeds ondenkbaar is?

En wat zegt dit over de plaats van het kunstenaarschap en de functie van schoonheid in onze democratische samenleving? Riefenstahl en haar Olympia laten zien op welke manier kunst en propaganda tot elkaar in verhouding staan en hoe de schoonheid van het menselijk lichaam telkens weer ingezet wordt om ideeën kracht bij te zetten. Catherine Somzé plaatst de regisseur in perspectief.


Nationaal Monument Kamp Vught
Lunettenlaan 600
5263 NT Vught
www.nmkampvught.nl
Reserveren via 073 656 67 64
Film: € 5,00 entree/ € 3,00 CJP/CKV/Vriend

Olympische Zomerspelen · Sport en politiek · Sport in beeld

permalink | plaats reactie |

Reacties