De behoefte aan een vliegende neger

Zou het wielrennen behoefte hebben aan een vliegende neger, zoals honderd jaar geleden? Iemand moet de boel tenslotte redden.

Major Taylor zelf

Het gaat al een jaartje of tien niet zo heel goed met het wielrennen. Vooral in de Tour de France is het lachen: de winnaar van gisteren kan een dag later zomaar de nationale paria zijn. Tijdens de laatste Ronde kwam gratis dagblad De Pers daarom met een sublieme oplossing: alle uitslagen en klassementen werden gewoon afgedrukt, maar dan wel onder voorbehoud.

Omdat Riccardo Ricco na dopinggebruik hardhandig uit de Tour was verwijderd, had de krant het opeens helemaal gehad: ‘In de Tour is niets zeker.’ De redactie werd er gek van en dus werd besloten om alleen nog maar voorlopige lijsten af te drukken. De Top Tien van vandaag kan morgen zomaar in een Franse cel zitten – niemand die het meer weet.

Zelfs na aankomst in Parijs worden de uitslagen bijna dagelijks gewijzigd. De ranglijsten van de laatste edities van de Tour de France definiëren alles, behalve zichzelf. Deze week was in Parijs het rode potlood weer eens nodig na de bekentenis van Bernhard Kohl. Deze nummer drie van afgelopen zomer, tevens winnaar van het bergklassement, heeft bekend iets te hebben gebruikt wat niet mocht. Die wordt dus ook geschrapt, en zo hebben we een nieuwe winnaar van de bolletjestrui en een nieuwe nummer drie. En dan maar hopen dat die niet ook een persconferentie belegt om iets op te biechten.

De vliegende neger

Kortom: het internationale wielrennen heeft een probleem. Het doet denken aan de situatie van begin vorige eeuw, dus zo’n honderd jaar geleden. Hierover is deze zomer het indrukwekkende boek De vliegende neger & de kleine koningin verschenen, dat is geschreven door Jan Boesman. Het gaat over de zwarte Amerikaanse baanrenner Marshall ‘Major’ Taylor, die in 1901 naar Europa werd gehaald als de nieuwste sensatie op twee wielen.

Hier kopen

Daar was in Europa serieus behoefte aan, omdat de publieke belangstelling voor het wielrennen snel terugliep. Eind negentiende eeuw was deze sport nog enorm populair in heel Europa, en er werd veel geld in verdiend. Het ging om enorme bedragen, zoals een voorbeeld uit het leven van de Nederlandse renner Mathieu Cordang aantoont.

In 1897 begon hij als grote favoriet aan de race Bordeaux – Parijs, een race van twintig uur lang. Speciaal voor hem waren er 25 (!) fietsen geregeld, een complete ploeg gangmakers en een aantal auto’s. Totale kosten: 60.000 gulden. Ter vergelijking: de bouw van een houten wielerbaan in Amsterdam kostte in die tijd 10.000 gulden, dus zes keer minder dan Cordang in Bordeaux – Parijs. Ondanks dit gigantische bedrag eindigde hij als tweede…

Mathieu Cordang zelf

Vooral het baanrennen deed het goed door de spectaculaire sprints (waar overigens regelmatig doden vielen), maar rond 1900 verflauwde de Frans aandacht hiervoor. Jammer voor zowel de organisatoren als de wielerjournalisten, die met hun spannende verhalen zorgden voor goede verkoopcijfers. Er moest een nieuwe held komen, die de krantenkolommen en stadions weer kon vullen.

Major Taylor was die gedroomde held, schrijft Boesman in adembenemende stijl. Rond deze zwarte renner uit de Verenigde Staten ontstond een korte maar hevige cultus, die het baanrennen inderdaad opnieuw populair maakte. Het was de confrontatie tussen het oude Europa en de nieuwe Verenigde Staten, tussen blank en zwart, kracht en techniek – eigenlijk tussen alles. Tenminste, zo werd het gebracht door de sportjournalisten van dat moment, die wisten dat sport pas verkoopt als de verhalen machtig zijn. Zonder helden zijn er geen verhalen, zonder verhalen is er geen hoge oplage, zonder hoge oplage is er geen geld, en zonder geld is er geen werk. Taylor kwam dus al geroepen, want met hem kwamen al die verhalen.

Na een paar jaar was Taylor aan alle kanten uitgemolken en was er opnieuw iets nieuws nodig. Zo werd de Tour de France verzonnen als een jaarlijks terugkerende race vol drama’s, ontsnappingen, valpartijen – alles waar een verveelde krantenlezer in de zomer zijn geld en tijd aan wilde besteden. Er was weer voor een eeuw werk, maar nu is ook dit fenomeen fundamenteel in de problemen.

Niet dat er een tekort is aan verhalen, integendeel. De meeste liefhebbers zitten alleen niet meer te wachten op de zoveelste onthulling, de zoveelste wijziging van het klassement, het zoveelste schandaal. Net als in 1901 proef ik de behoefte aan een nieuwe vliegende neger, aan een nieuwe held vol verhalen.

Wie in staat is om zoiets te verzinnen, zit voor de komende jaren gebeiteld. Wat voor held het is, maakt dan niets meer uit, zolang De Pers die maar niet uit het klassement hoeft te schrappen.

Sportboeken · Wielrennen

permalink | plaats reactie |

Reacties