De god Maradona is mens

Volgens Simon Kuper is Diego Maradona veel meer dan alleen de nieuwe bondscoach. Maradona is Argentinië, het land zelf.

Natuurlijk had Argentinië Diego Maradona niet als bondscoach moeten aanstellen. Hij zal de functie niet lang bekleden. Hij heeft al moeite uit bed te komen, laat staan naar Glasgow te reizen voor de vriendschappelijke wedstrijd van Schotland tegen Argentinië op 19 november. De dikke sigaarroker en ex-cocaïneverslaafde met het hart van een hoogbejaarde leeft misschien niet eens lang genoeg om het WK nog mee te maken.

Maar daar gaat het allemaal niet om. Een nationaal elftal bestaat niet alleen om wedstrijden te winnen. Het vertegenwoordigt het land. En in de voetbalwereld is Maradona meer dan wie dan ook de belichaming van zijn land en de Argentijnse fans. Daarom is hij zo geniaal. Scènes uit films over hem en anekdotes uit zijn leven maken duidelijk waarom Argentinië hem de baan wel moest geven.

Eén van hen

Het is 1986 in Mexico City: Maradona heeft met twee legendarische doelpunten Engeland uitgeschakeld op het WK; hij zit met zijn teamgenoten in de kleedkamer geintjes te maken. Spits Jorge Valdano is hem een beetje aan het pesten: terwijl Maradona langs zes Engelsen dribbelde, liep Valdano gelijk met hem op en riep om de bal. Waarom gaf hij de bal niet af? ‘Ja’, antwoordde Maradona, ‘ik zag je wel en wou ook steeds naar je overspelen maar de Engelsen bleven maar in de weg lopen en plotseling had ik ze er allemaal uitgelopen en toen heb ik dus maar gescoord.’

Valdano is zwaar onder de indruk: ‘Terwijl je scoorde liep je ook nog op mij te letten? Oude, je beledigt me. Dat kan helemaal niet.’ En middenvelder Hector Enrique roept vanuit de douche: ‘Alle lof voor die goal. Maar na die pass die ik hem gaf, had ie ook vermoord moeten worden als hij niet gescoord had!’ Iedereen lacht.

Het is een karakteristieke Maradona-scène: al stak hij ver boven zijn teamgenoten uit, toch voelde hij zich altijd één van het team.

Het is 2004 in Buenos Aires: Maradona ligt op de intensive care en zijn hart wil niet meer. Er staan veel Argentijnen voor de deur. Ze verwachten dat hij jong zal sterven. Dat doen Argentijnse helden altijd: Eva Peron, Che Guevara, Carlos Gardel, de zanger Rodrigo. Volgens de katholieke traditie sterven de helden om te boeten voor de zonden van het land.

Net als Evita is Maradona een Argentijnse volksheilige. In Carlos Sorins film The Road to San Diego, uit 2006, vindt een analfabete houthakker een boom waarvan hij vindt dat die op een juichende Maradona lijkt. Hij maakt er een standbeeld van en zeult het heel Argentinië door. Het heeft een bijna religieuze status. Santa Maradona noemt een trucker het.

In de nieuwe documentaire over Maradona van Emir Kusturica is te zien hoe er altijd een oploop ontstaat rond Maradona, als was hij een afgodsbeeld in een katholieke processie. En Maradona begrijpt hoe hij zich als afgod hoort te gedragen. Tijdens de interviews met Kusturica draagt hij een enorm zilveren kruis en legt uit hoe God hem redde toen hij op de intensive care lag.

Fouten

Het is 2005 in Qatar: Maradona en Pele verschijnen bij een presentatie. James Montague schrijft in zijn boek When Friday Comes dat de menigte zich massaal naar het toneel rept. Iedereen negeert Pele. Montague: ‘Het enige wat ik in het gedrang kan zien is de top van Diego’s slordige kapsel in een zee van bewonderaars.’ Agustin Pichot, de vroegere rugbyaanvoerder en vriend van Maradona, legt uit dat men van Maradona houdt omdat hij ‘echt’ is. Je hebt het gevoel dat je hem kent. Hij heeft zijn fouten, net als jij.

Het komt ook omdat Maradona er uit ziet als een gewoon mens. Nooit heeft een groot sporter er minder uitgezien als een groot sporter. In Sorins film zien we boerse mensen met verweerde gezichten, ze zijn hoer of blinde lottokaartjesverkoper, maar identificeren zich allemaal met de man die de krottenwijken ontworsteld is. Maradona is hun link met een groots, meeslepend bestaan.

Het is het WK van 2006 in Duitsland: Maradona is erbij als fan. Hij zit op de tribune en draagt een namaak Argentinië-shirt; hij springt ritmisch op en neer samen met de andere Argentijnse supporters. Pele of Franz Beckenbauer waren er niet mee weggekomen. Maar Maradona is de belichaming van Argentinië.

Het is 2008 in de bioscoop. Kusturica’s film is in feite een propagandafilm voor Fidel Castro, Hugo Chavez en Kusturica zelf. Toch bevat hij ook de waarheid over Maradona en Argentinië: dat de voetballer afrekent met de frustraties van Argentinië over zijn positie in de wereld. Een onderdeel van de film is een tekenfilm over Maradona’s doelpunt tegen Engeland, waarin hij langs Margaret Thatcher dribbelt, langs koningin Elizabeth, langs Tony Blair en langs George W. Bush die met een pistool zwaait.

Kusturica noemt het doelpunt ‘een van die zeldzame momenten waarop een land met een enorme schuld aan het IMF het wint van de wereldleiders.’ Dat is misschien te veel eer voor Engeland. Maar Maradona en veel andere Argentijnen hebben dat toch zo ervaren.

In de slotscène van Kusturica’s film zingen twee Argentijnse straatzangers een lied: ‘Als ik Maradona was…’ Plotseling staat Maradona naast hen. Hij begint te huilen. Hij weet hoe de fans zich voelen. Hij is één van hen. Het Argentijnse team is altijd zijn team geweest. 

Voetbal

permalink | ga naar reacties |

Reacties