Zoeken

Er is een tijd geweest dat het Nederlandse schaatsten helemaal niets voorstelde. Het lijkt soms bijna normaal dat dit land kampioenen op bestelling levert, maar niets is minder waar. Toen Henk van der Grift uit Breukelen in 1961 het WK allround won, was hij de eerste Nederlandse wereldkampioen in 56 (!) jaar, de eerste sinds Coen de Koning.

Op bijna exact hetzelfde moment dat wetenschappers uitrekenden dat Sven Kramer op 27 februari 2010 de de allerbeste ooit kan zijn, verloor Nederland één van de architecten van het moderne schaatsen. In Frankrijk stierf Anton Huiskes, die in 1965 en 1966 aan de basis stond van Ard Schenk en Kees Verkerk.

Ard en Keesie

Ard Schenk en Kees Verkerk zouden het Nederlandse schaatsen voor altijd veranderen. Op het EK van 1966 in het eigen Deventer brak dit duo internationaal door. De Nederlandse supporters begonnen tijdens de huldigingen spontaan Ard en Keesie te zingen, waardoor de Nederlandse sport in één klap twee helden rijker was. Anton Huiskes was de coach, die hiervoor verantwoordelijk was.

Vooral Schenk was hierover altijd duidelijk geweest. In het boek Ard Apart uit 1971 roemde hij Huiskes: ‘Heel vaak al heb ik laten doorschemeren, dat hij de man is geweest, die me het meest heeft geïmponeerd als coach, die me het meest aansprak, die ook het meest heeft bijgedragen aan mijn vorming als schaatsenrijder niet alleen, maar toch ook wel als mens.’

Kees Verkerk, Ard Schenk en Anton Huiskes arriveren in maart 1966 per helicopter op de Jaap Edenbaan voor een huldiging.

Schaatsego’s

Helaas duurde die samenwerking maar kort, omdat Huiskes slaande ruzie kreeg met de Schaatsbond. Voor het EK allround van 1966 wilde de KNSB namelijk zelf bepalen wie daar zou schaatsen, maar dat pikte Huiskes niet, die tenslotte niet voor niets als bondscoach werkzaam was. Tijdens het buffet na afloop ontplofte de bom toen een schaatsofficial ruzie kreeg met de vrouw van Huiskes. De coach verliet daarop woedend het gebouw.

Nog in hetzelfde jaar nam Huiskes ontslag. Niet vanwege de kleine en grote ruzies, maar vooral omdat hij te ver vooruit liep op de Schaatsbond. De officials hadden niet door dat het topschaatsen zichzelf snel professionaliseerde. Van een leuke bezigheid ontwikkelde de sport zich snel naar een professionele bezigheid op wereldniveau. De ambities van Huiskes botsten met de ego’s van de schaatsbestuurders, waarna de eerste moest verdwijnen. Hiervoor kwam Wim de Graaff in de plaats.

Schenk schreef hierover in 1971: ‘De plotselinge opmars van de Nederlandse top is wellicht te snel gegaan voor het bondsapparaat, dat die opmars moest begeleiden.’ De veranderingen die Huiskes wilde doorvoeren, waren simpelweg te revolutionair. De KNSB leefde nog steeds is de tijd, dat het Nederlandse schaatsten helemaal niets voorstelde.

Bijzonder pijnlijk

Huiskes werd dus luidruchtig gedumpt, wat Ard en Keesie nooit lekker heeft gezeten. In januari 1967 leverde dat een onaangenaam conflict op tussen Verkerk en De Graaff, vlak voor aanvang van het EK Schaatsen. De schaatser verliet mokkend de training nadat De Graaff hem erop had gewezen dat hij een uur te laat was. ‘Het was bijzonder pijnlijk’, constateerde een journalist, ‘dat het twistgesprek moest plaats vinden op de baan ten aanhoren van iedereen, die Nederlands verstond.’

Het schaatsduo werd in 1972 voor korte tijd herenigd met Huiskes tijdens een professioneel avontuur. Het was in de tijd dat schaatsers geen cent mochten verdienen en daarom een enorm risico namen door te rijden voor geld. Iedereen die hieraan meedeed, werd meteen geschorst door de Schaatsbond. Het was daarom snel afgelopen, maar mede dankzij pioniers als Schenk, Verkerk en Huiskes kunnen de huidige schaatsers geld verdienen met hun sport.

Schaatsers (vrnl) op kop Kees Broekman, Wim van der Voort, Jan Langedijk en Anton Huiskes tijdens de trainig op de ijsbaan van Hamar te Noorwegen 20 januari 1950.

En nu een eerbetoon

Waar Ard Schenk al in 1971 de grote kracht van Huiskes benoemde, deed Kees Verkerk dat dinsdag opnieuw. In een eerste reactie op de dood van zijn oude coach noemde hij Huiskes zijn oefenmeester, psycholoog, vader en moeder tegelijk. Niet voor niets, alhoewel Huiskes helaas te weinig ruimte kreeg van de KNSB om uit te kunnen groeien tot de Rinus Michels van de Nederlandse schaatssport.

Komend weekend strijkt de internationale schaatswereld neer in Heerenveen. Het zou zowel de KNSB als de Nederlandse schaatsers sieren als ze daar op één of andere manier eer betuigen aan de man, die zoveel heeft betekend voor het Nederlandse schaatsen, de KNSB en het loonstrookje van de huidige schaatsers.

Schaatsen

permalink | ga naar reacties |