De Elfstedentocht van Pim Mulier

Op 2 januari 1909 werd de eerste georganiseerde Elfstedentocht gereden, maar dat wil niet zeggen dat de Friezen hiervoor nog nooit hadden gehoord van dit fenomeen. Zonder de oer-rijder Pim Mulier had de Elfstedenvereninging niet eens zijn eeuwfeest kunnen vieren. Zelden heb ik zoo'n prettigen dag gehad.

Hierin staat het beroemdste verslag van een oer-Elfstedentocht. Het complete boek staat hier!

De oudste vermelding van de Elfstedentocht is van 1749. Volksdichter Boelardus Augustinus van Boelens, die zich verschool achter het pseudoniem B. Bornius Alvaarsma, schreef toen: ‘’t Is Pier die ellef Steden van Vriesland, op een dag, heeft in het rond gereden, en nog zijn maal met vrede at in den Olyhoek, te Bolsward in den stal, bij Vetlap van den Hoek.’

Dat wil niet zeggen dat voor 1749 niemand de elf steden had gepasseerd via het ijs binnen 24 uur, maar we weten er simpelweg niet van. Wie een ouder voorbeeld heeft, mag het geven.

Amsterdam onder de indruk

Deze prestaties trokken ook buiten de provincie de aandacht. Op 24 januari 1848 stond er een groot artikel in de Amsterdamsche Courant onder de titel ‘Bladvulling’. Het ging over een tocht van Douwe Haantjes Joustra uit Baard en Klaas Simons de Jong uit Huins langs de elf steden in Friesland, ‘benevens nog twee andere reizigers’.

Op 22 januari vertrok dit viertal uit Huins, nabij Leeuwarden, voor de lange tocht, waarin het onbekende duo af moest haken. Joustra en De Jong keerden om negen uur in de avond echter weer thuis. ‘De reizigers hadden in den morgen nog al te kampen met harden tegenwind, maar gelukkig was het ijs, over het geheel genomen, tamelijk goed en de wegen waren goed gebaand.’

De krant was onder de indruk, want ze hebben daardoor getoond ‘dat de Vriezen (sic) niet alleen in snelheid op schaatsen, maar ook in het volhoudingsvermogen, voorzeker huns gelijken niet hebben.’

Zoo’n prettigen dag

De beroemdste oerrijder van de Elfstedentocht is Pim Mulier, die op 20 december 1890 zijn tocht reed. Het leverde een beroemd verhaal op in zijn boek ‘Wintersport’ van 1893, maar bovenal zou Mulier ervoor zorgen dat de Elfstedentocht vanaf 1909 officieel georganiseerd zou worden. Dat we bijna het eeuwfeest kunnen vieren, is dus aan hem te danken.

In een lang verhaal - hier de hele tekst - vertelt hij over zijn belevenissen die dag. ‘Mijn trouwe gids bracht me nu over de meeren en over ondergeloopen velden via Balk op weg naar Sloten. Welk een prachtig gezicht. Pas hadden we de bosschen van Gaasterland, die aan een Geldersche natuur doen denken, achter den rug of we kwamen op de groote meren. De zon ging bloedrood onder en statig bescheen de maan het onafzienbare ijsveld.’

Onderweg haalde hij in herbergen en kroegen stempels en handtekeningen om te bewijzen dat hij alle steden daadwerkelijk was gepasseerd. De afsluiter van zijn betoog is een legendarische zin geworden in de Nederlandse sportliteratuur: ‘Zelden heb ik zoo'n prettigen dag gehad.’

Schaatsen

permalink | ga naar reacties |

Reacties