Het Surinaamse voetbal na de Decembermoorden

Op 8 december 1982 werden in Suriname vijftien tegenstanders van het militaire regime gedood. Deze gebeurtenis – vandaag 26 jaar geleden – had naast de grote maatschappelijke gevolgen ook impact op het Surinaamse voetbal.

Desi Bouterse zelf, in 1982 in Fort Zeelandia. ANP Fotoarchief

De precieze omstandigheden rond de dood van de vijftien slachtoffers zijn nog steeds niet opgehelderd. Momenteel loopt er in Suriname een gerechtelijk onderzoek naar de gebeurtenissen. Algemeen aangenomen wordt dat de slachtoffers eerst gemarteld en vervolgens standrechtelijk geëxecuteerd zijn in Fort Zeelandia, destijds het militaire hoofdkwartier.

Paul Bhagwandas

Paul Bhagwandas was in 1982 de derde man van het leger, na bevelhebber Desi Bouterse en tweede man Roy Horb. Evenals Bouterse genoot Bhagwandas zijn militaire opleiding in Nederland in de jaren zeventig. (Bouterse kreeg toen sportlessen van de huidige Vitesse-trainer Hans Westerhof, maar dat terzijde.)

Bhagwandas stond bekend als een echte hardliner, en kreeg niet voor niets de bijnaam de beul van Fort Zeelandia. Zijn rol bij de Decembermoorden was groot, hij heeft waarschijnlijk meerdere slachtoffers mishandeld en om het leven gebracht.

In 1996 heeft Bhagwandas tegenover één van de nabestaanden van de slachtoffers bekend betrokken te zijn geweest bij de moorden. Kort daarna overleed hij na een lang ziekbed. Wat zijn precieze rol is geweest wordt hopelijk de komende periode duidelijk uit het juridische proces in Suriname.

André Kamperveen

Eén van de vijftien slachtoffers was André Kamperveen. ‘Ampie’ Kamperveen was in de jaren veertig en vijftig een talentvolle voetballer, Surinaams international en speler van het Caribische elftal. In 1954 werd hij de eerste Surinamer in de Nederlandse Eredivisie.

Hij voetbalde een aantal jaren bij HFC Haarlem, en volgde toen ook met succes de opleiding tot sportinstructeur aan het CIOS. Na terugkomst in Suriname werd hij bondscoach van het nationale elftal. Later werd hij bestuurslid en vicevoorzitter van de FIFA. Ook was hij de eerste voorzitter van de Caribische voetbalorganisatie.

Naast zijn activiteiten als sportbestuurder maakte Kamperveen vooral carrière bij de radio. In de jaren zeventig richtte hij zijn eigen radiostation op: Ampies Broadcasting Corporation Suriname, afgekort Radio ABC. Na de coup van de militairen in 1980 werd hij perschef van het nieuwe regime. In 1981 werd hij minister van Jeugd, Sport en Cultuur. In 1982 trad hij af, toen bleek dat de militairen niet van plan waren de democratie te laten terugkeren.

In de oppositie

Als journalist en eigenaar van Radio ABC uitte Kamperveen zich vaak kritisch over het militaire bewind. Deze kritiek werd hem uiteindelijk fataal. In de nacht van 7 op 8 december werd hij met andere criticasters van de militairen van zijn bed gelicht, en naar Fort Zeelandia getransporteerd. Zijn radiostation werd opgeblazen. ’s Avonds was Kamperveen te horen op de radio.

Onder dwang en met een gebroken stem droeg hij een verklaring voor, waarin hij vermeldde dat hij samen met de andere opgepakte personen een coup had beraamd. Vermoedelijk werd hij kort daarna geëxecuteerd. Nabestaanden constateerden later dat Kamperveen verwondingen aan zijn kaak had, dat zijn dijbeen gebroken was en dat er achttien kogels in zijn borst zaten.

Vanwege zijn grote verdiensten voor de Surinaamse sport en het voetbal in het bijzonder, werd het nationale stadion in Suriname later omgedoopt tot het André Kamperveen Stadion. Het was echter onthutsend om te zien wie één van de eerste gebruikers van dit stadion werd.

Onbeschaamde bondscoach

Bhagwandas verliet halverwege de jaren tachtig het leger, om zich op andere zaken te gaan toeleggen. Hij werd onder meer actief binnen de Surinaamse voetbalbond. In het stadion dat vernoemd was naar Kamperveen, die hij wellicht hoogstpersoonlijk om het leven had gebracht, vervulde hij vanaf 1989 zonder gewetensbezwaren de functie van bondscoach van het Surinaamse voetbalelftal.

In Voetbal International verscheen in 1993 een artikel over de discutabele Surinaamse bondscoach. Henri Does van de Surinaamse stichting SAWO gaf het schrijnende van de situatie weer:

“[André Kamperveen] is op 8 december 1982 op een schandelijke wijze gefolterd en om het leven gebracht. Nu heb je dus de vervreemdende situatie dat Bhagwandas aan de touwtjes trekt in het André Kamperveenstadion, als bondscoach internationale uitstraling heeft, terwijl hij één van de hoofdverdachten is van de Decembermoorden. Dat is een enorme morele verloedering.”

Het is te hopen dat het juridische proces in Suriname de komende tijd veel duidelijkheid gaat scheppen, en de schuldigen veroordeeld zullen worden, zodat dit soort situaties zich nooit meer zullen voordoen.

Sport en politiek · Voetbal

permalink | ga naar reacties |

Reacties