Sabena Vlucht 548

Verschillende malen is de voetbalsport getroffen door vliegrampen. Denk aan Torino, Manchester, het Kleurrijk Elftal en Zambia. Op 15 februari 1961 werd een andere sport getroffen. Vlak bij de Brusselse luchthaven Zaventem kwam de gehele Amerikaanse kunstrijdploeg om het leven.

De Amerikaanse ploeg reisde naar de Wereldkampioenschappen Kunstrijden, die in februari 1961 gehouden werden in Praag. Het eerste deel van de reis naar de Tsjechoslowaakse hoofdstad begon in New York. Daar stapten de schaatsers en hun gevolg aan boord van een Boeing 707 van Sabena, op weg naar hun tussenstop in Brussel. Onder de 63 passagiers waren er 34 die betrokken waren bij het Amerikaanse kunstrijden. 18 van hen waren zelf schaatser. Verder waren er enkele coaches, juryleden voor de wedstrijden, en een paar familieleden; de Oostenrijkse coach Edi Scholdan had zijn 13-jarige zoon Jimmy meegenomen om wat van Europa te zien.

De Amerikaanse ploeg was relatief jong. De grote Amerikaanse sterren van het jaar ervoor, David Jenkins en Carol Heiss (die later zwager en schoonzus werden) waren gestopt na hun olympische titels in Squaw Valley. Sterker nog, alle Amerikaanse kampioenen van het voorgaande jaar hadden de sport vaarwel gezegd, waardoor jonge rijders en rijdsters hun kans hadden gegrepen, en zich hadden geplaats voor de wereldkampioenschappen.

Onder de deelnemers waren de gezusters Owen, Maribel en Laurie. De pas 16 jaar oude Laurie werd gezien als mogelijke opvolger van Carol Heiss en concurrente van Sjoukje Dijkstra. Haar zus Maribel ging al wat langer mee in de sport, en was dat jaar samen met Dudley Richards voor het eerst Amerikaans kampioen gewoorden bij de paren. Richards was op Harvard kamergenoot geweest van de huidige senator Ted Kennedy, en was ook bevriend met diens broer John, die in februari 1961 zijn eerste maand als president van de Verenigde Staten beleefde. De zusjes Owen hadden hun talent overigens niet van een vreemde: hun moeder en coach was was Maribel Vinson, 13-voudig Amerikaans kampioene en in 1928 vice-wereldkampioen. Zij trouwde met de Canadese schaatser Guy Owen (die in 1952 jong overleed), en werd een succesvol kunstrijdcoach. Ze schreef diverse boeken over de sport, en was ook nog eens verslaggever voor de New York Times.

De vlucht naar België voorliep voorspoedig totdat de landing ingezet moest worden. Door falen van de besturing slaagde de piloot er niet in het toestel onder controle te krijgen. Uiteindelijk kwam de Boeing bijna verticaal in de lucht te staan, waarna het naar de grond stortte. Vlak bij het gehucht Berg (gemeente Kampenhout) stortte het toestel neer, en het vatte onmiddelijk vlam.

De hulpdiensten van Zaventem waren binnen enkele minuten ter plaatse, maar konden niet veel meer uitrichten. De enige overlevende van de klap was een zwaargewonde herdershond in het bergruim; het dier werd snel uit zijn lijden verlost door de hulpverleners. Alle 72 inzittenden (63 passagiers en 11 bemanningsleden) waren omgekomen, evenals een Vlaamse boer die werd geraakt door een rondvliegend stuk van de vliegtuigromp.

De ramp kwam hard aan in de (Amerikaanse) kunstrijdwereld. De Internationale Schaatsunie (ISU) besloot onmiddelijk om de wereldkampioenschappen van een week later af te gelasten, en te verplaatsen naar 1962. In Amerika werd met ongeloof gereageerd op het nieuws. Een hele generatie kunstrijders was verdwenen, inclusief de beste coaches.

Een week na het ongeluk werd een fonds opgezet, het US Figure Skating Memorial Fund, om geld op te halen om jonge kunstrijders een kans te geven. Dat geld was zekers nodig. Het jaar erop bestond het Amerikaanse team dat (opnieuw) naar Praag afreisde voornamelijk uit tieners. Ook werd de pas moeder geworden Barbara Ann Roles (brons op de Spelen van 1960) gevraagd terug te keren, zodat de Amerikanen tenminste nog een topper konden afvaardigen. Ook in 1964, op de Spelen van Innsbruck, waren de gevolgen nog te merken. Alleen de 15-jarige Scott Allen wist daar voor Amerika een medaille te bemachtigen.

De vliegramp met Sabena vlucht 548 is nog altijd de ergste in de Belgische geschiedenis. 50 40 jaar na de ramp werd op de plaats waar de Amerikaanse kunstrijders om het leven kwamen een monument onthuld.

Schaatsen

permalink | ga naar reacties |

Reacties