Zoeken

De reclames zijn overal in Engeland te zien: in één reclame zie je een melkboer met een wit jasje aan en een witte pet op, een krat melkflessen in zijn hand, die in een vol stadion handig de tackle ontwijkt van een gestroomlijnde voetballer. De tekst luidt: ‘De FA Cup: waar iedereen gelijk is.’

Andere spotjes in de campagne tonen een brandweerman en een lasser die het opnemen tegen supersterren. Ze maken reclame voor de FA Cup, de oudste nog bestaande voetbalcompetitie van de wereld; en dan vooral voor de traditie van het reuzendoden. Het reuzendoderseizoen begon zaterdag echt met een recordaantal amateurclubs dat in de derde ronde van de Cup speelt.

Great English Tradition

Het reuzendoden in de Cup is uitgegroeid tot een Great English Tradition, oftewel een GET. Vele Britten kunnen je tot tranen toe vervelen met hun verhalen over teams bestaande uit melkboeren, brandweermannen en lassers die de rijke profs met de grond gelijk maakten: Yeovil tegen Sunderland in 1949, Hereford tegen Newcastle in 1972, Histon tegen Leeds een paar weken geleden. Maar zoals elke GET is ook het reuzendoden gebaseerd op een reeks mythes.

Mythe één: de gewone Engelsman is nog steeds melkboer of brandweerman. De media raakten helemaal opgewonden toen bleek dat de man die voor Histon scoorde tegen Leeds, Matt Langston, postbode was. Het is een eigenschap van de reuzendodertraditie dat de gewone helden die de supersterren afmaken vooroorlogse beroepen moeten hebben. Door de reuzendoders banen te geven die horen bij het armere Engeland van vroeger worden het ook gewonere mensen.

‘Er zit een element van nederigheid in,’ zegt Simon Veksner, de creatief directeur van het reclamebureau BBH, dat de reclames bedacht voor tv-zender ITV. ‘Het visuele contrast is opwindender als we mensen met een gewoon beroep laten zien die het opnemen tegen superstermiljonairs.’ Maar de reclame over de melkboer laat zien dat het niet echt is: al tientallen jaren draagt niemand in Engeland zo’n melkboerenpak meer. De meeste moderne Britten hebben ook moderne banen. Toch hoor je nooit over een website-ontwerper die scoort in de Cup.

Mythe twee: reuzendoders zijn gewone mensen, zeker geen profvoetballers. Het team van Hereford dat Newcastle in 1972 versloeg wordt vaak romantisch voorgesteld als een soort dorpsteam. Maar Ricky George, de maker van het winnende doelpunt, herinnert het zich zo: ‘We waren allemaal fullprofs geweest. Als je eenmaal gezakt bent op de ladder, en je krijgt dan de kans om je familie en de managers die je weggestuurd hebben te laten zien dat je wel een goede speler bent, is dat, op een rare manier, een soort stimulans.’

George , die zelf ooit als prof reserve stond bij Tottenham, voegt hier nog aan toe: ‘Dat populaire beeld van een man die zijn posttas afgooit en gaat voetballen is naar mijn idee een romantisch beeld. Het imago van reuzendoders is dat ze geen echte voetballers zijn; dat ze gewoon het veld op gaan en door een beetje geluk de supersterren verslaan. Je komt vaak mensen tegen die zich verkneukelen, ‘Goh, hoe kwam dat doelpunt er nou in?’ Ik denk dat onwetendheid daarbij een rol speelt.’

Er is een parallel met de ‘reality’ talentjachten op tv; daarin wordt ook gesuggereerd dat glazenwassers of caissières worden omgetoverd tot popsterren. In werkelijkheid zijn veel van hen bijvoorbeeld achtergrondzanger geweest.

Mythe drie: Het reuzendoden zal altijd een GET blijven. In werkelijkheid sterft het reuzendoden langzaam uit omdat de grote clubs te rijk worden om nog te verslaan. Stefan Szymanski, hoogleraar economie aan de Cass Business School in Londen zegt: ‘Laten we als definitie van het reuzendoden nemen dat een team wint van een tegenstander die tenminste twee divisies hoger speelt. Dan waren er in de jaren ’70 gemiddeld vier gevallen van reuzendoden per seizoen. In de jaren ’90 waren dat er nog maar twee, omdat de grote clubs bijna al het talent hadden opgekocht.’

Succesvol

Kort gezegd roept de reuzendodermythe beelden op van een rustiek Engeland waar meer gelijkheid heerste en het amateurisme hoogtij vierde: een land waar de melkboer in de ochtendkou zijn flessen melk bezorgde om daarna Manchester United te verslaan. Dat land bestaat natuurlijk niet meer. Maar zoals dat meestal het geval is met een GET, blijft de mythe van het reuzendoden bestaan omdat er geld aan wordt verdiend.

Ricky George zegt dat zijn benoeming tot reuzendoder, op die januarimiddag 37 jaar geleden ‘zijn leven heeft veranderd.’ Hij was op zijn zestiende van school gegaan en had het niet gered in het profvoetbal. Maar door te scoren tegen Newcastle kreeg hij een identiteit. Daarna stond hij 20 jaar lang aan het hoofd van zijn eigen sportkledingbedrijf, schreef een autobiografie en werd uiteindelijk journalist. Hij heeft dus een succesvol leven gebouwd op een doelpunt, dat net op het goede moment kwam.

George zegt hierover: ‘Ik dacht dat er een dag zou komen dat de mensen het allemaal zouden zijn vergeten, maar tot mijn grote verbazing blijft het maar door gaan. Ik wil graag denken dat ik ook succes zou hebben gehad zonder dat doelpunt maar het heeft zeker geholpen. Anders zou de naam Ricky George niemand iets gezegd hebben.’

De reden dat Engeland zo dol is op zijn reuzendoders is juist dat er in het echte leven maar zo weinig van zijn.

Voetbal

permalink | ga naar reacties |