Zoeken

Sjoerdtsje (of Sjoerdtje, of Sjoerdsje - er bestaan verschillende varianten) Faber is een begrip in het Friese schaatsen. Zoals Johannes Lolkama schreef in zijn boek It Sil Heve:

‘Vijfmaal voltooide zij de Tocht. De eerste keer in 1940 was ze zelfs dagenlang voorpaginanieuws. Sjoerdsje Faber was de enige vrouw! Daarna volgden nog de edities van 1941, ‘42, ’47 en ’56. In 1954 was ze al getrouwd met Theunis Venema, die vier maal de Elfstedentocht uitreed.’

Dansen na de Elfstedentocht

Voor het neuzen in de geschiedenis van de Elfstedentocht is het ideaal dat de Leeuwarder Courant in zijn geheel via internet is te raadplegen. Zo vond ik zonder moeite een vermelding van een hardrijderij in Irnsum in februari 1932, waaraan Faber meedeed. Ze was toen zestien jaar oud.

Vanaf dat moment haalde ze vaker de krant door haar goede prestaties met schaatswedstrijden. Als sportvrouw trok ze ook aandacht bij wielerwedstrijden en het zeilen.

Haar beroemdste prestatie is de Elfstedentocht van 1940. Die was zo bar dat slechts één vrouw die dag de finish haalde: Sjoerdtsje Faber. Als ze die dag was toegelaten tot de wedstrijd zou ze zelfs in de top tien zijn geëindigd.

Ze reed zonder handschoenen. Tegen een journalist zei ze hierover: “De zoon van Kooistra had de zijne verloren en had zukke kouwe handen, dat ik hem mijn handschoenen maar gegeven heb. Ik had toch geen last van de kou. Wel had ik telkens dorst.”

Een stevige jongedame

Een verslaggever van de Leeuwarder Courant sprak haar als eerste nadat ze na de Elfstedentocht van 1940 in Leeuwarden van het ijs stapte:

‘Een stevige jongedame kwam naar ons tafeltje en we hadden gelegenheid de snelste elfstedentochtrijdster Sjoerdtje Faber nog even naar haar meening te vragen. Sjoerdje was om 6 uur gestart, eigenlijk te laat naar haar zin, want ze had graag de wedstrijd gereden, en was om 7 uur in de tweede groep tochtrijders gearriveerd. Slechts anderhalf uur langer dan de reuzen voor den tocht nodig hebben gehad.

“En…, moe Sjoerdtje?”

“Niks hoor,” zei ze, “en een volgenden keer graag weer van de partij.”

Aldus de verslaggever van Leeuwarder Courant, die Faber ’s nachts opnieuw had kunnen aantreffen, maar dan in een dansgelegenheid. Ze had nog zoveel energie na de Elfstedentocht dat ze tot drie uur was blijven dansen. “En een plezier dat ik had.”

Een week later was er een feestelijke bijeenkomst in Warga, de woonplaats van Faber. ‘Zondag hield de ijsclub De Lytse Reed een wedstrijd van paartjes van schoolkinderen. (…) Bij de prijsuitdeeling sprak de voorzitter eenige woorden van waardering en hulde aan het adres van (…) Sjoerdje Faber voor de schitterende prestaties bij den deze week gehouden Elfstedentocht. Spontaan zetten de kinderen in met een Lang zullen zij leven.”

Naar Amsterdam

De populariteit van Faber viel zelfs op in het verre Amsterdam. In maart 1940 reisde ze naar Holland voor een lezing bij de Vereeniniging De Amsterdamsche Sportpers. ‘Op origineele manier, typisch van eenvoud, enthousiast en oprecht, beeldde Faber de moeilijkheden uit, welke zij had te overwinnen op haar moeilijken tocht over ijs en sneeuw.’

Na 1940 deed Faber nog aan vier Elfstedentochten mee. Tot op hoge leeftijd volgde ze het langebaanschaatsen en bezocht ze vele wedstrijden. Op 29 oktober 1998 is ze overleden.