De vergeten sportheld Curt van de Sandt

Op de Olympische Winterspelen van 1928 deed voor de eerste keer een Nederlandse bobsleeploeg mee. Onder leiding van de vergeten sportheld Curt Alfred Richard van de Sandt werd een twaalfde plaats behaald - en dat na een zwaar ongeluk. In samenwerking met Sport Knowhow XL.

De Nederlandse bobsleeploeg van 1928. Geheel links rechts staat Curt van de Sandt.

Alhoewel bobsleeën in Nederland niet zo’n grote sport is, trekt het de laatste tijd de nodige aandacht. Dat komt onder meer door Rintje Ritsma, die nu teamleider is van het Nederlands bobslee- en skeletonteam. Daarnaast eindigde de Nederlandse viermansbob begin dit jaar op de tweede plaats tijdens een World Cup. Curt Alfred Richard van de Sandt is één van de pioniers van de Nederlandse bobsleesport als deelnemer aan de Winterspelen van 1928. Hij was een internationale grootheid.

Een geheim

Zijn bestaan behoorde tot voor kort tot één van de best bewaarde geheimen van onze nationale sportgeschiedenis. Van de ruim 2.200 Nederlandse deelnemers aan de Olympische Spelen waren er tot twee jaar geleden een stuk of drie van wie bijna niets bekend was, onder wie de bobsleeër. Alhoewel sporthistoricus Ton Bijkerk al veertig jaar op zoek was naar gegevens, kreeg hij die maar niet boven tafel. Totdat collega-sporthistoricus Nico van Horn zich ermee bemoeide, in 2007. En ik bemoei me er nu ook mee.

Begin 2007 wist Bijkerk van deze bobsleeër alleen maar dat hij was geboren op 28 juni 1885 te Hamburg. En dat hij in 1928 meedeed aan de Olympische Winterspelen, als onderdeel van het eerste Nederlandse bobsleeteam uit de olympische geschiedenis. Mede door de zoektocht Van Horn weten we nu veel meer.

Op die Winterspelen van 1928 in St Moritz was Van der Sandt de piloot van een vijfmansbob. Samen met Henri Dekking, Jacques Delprat, Jacques Menten en jhr Edwin Texeira de Mattos behaalde hij hier een elfde plaats in de eerste wedstrijd en een veertiende in de tweede. Dat leverde uiteindelijk een twaalfde stek op.

Dat de Nederlanders hieraan hebben deelgenomen, was eigenlijk een wonder. Zo ontdekte ik na eigen onderzoek in de bestanden van de Koninklijke Bibliotheek.

Ongeluk

Vlak voor aanvang van de Winterspelen was deelname van de Nederlandse bobsleeploeg in gevaar gekomen door een ongeluk tijdens de trainingen. Het Vaderland maakte hiervan melding op 9 februari 1928: ‘Zoo juist ontvangen wij uit St Moritz het bericht, dat de Nederlandse bobbemanning op de bobbaan van St Moritz een ongeval gehad heeft. (…) Het ongeluk liep nog genadig af. Van de Sandt, de stuurman, verzwikte zijn pols en Paul Delprat kreeg twee gaten in zijn linker scheenbeen.’

Omdat er meer ongelukken waren geweest, was het een bloedbad in St Moritz: ‘Het was een droevige aanblik om al die bebloede hoofden en gezichten te zien.’ Deze ellende werd vergroot door de complete afwezigheid van medische zorg: ‘Er was geen verbandkist, er waren geen watten, n i e t s, hoegenaamd n i e t s was er om de slachtoffers te verbinden.’

Hierdoor was de deelname aan de Winterspelen in gevaar gekomen, aldus Het Vaderland: ‘Volgens een later bericht heeft de heer Menten, de aanvoerder van de Nederlandsche bobbemanning te St Moritz, meegedeeld, dat deelneming aan de Olympische bob-rennen onmogelijk is tengevolge van de verwonding van de den stuurman Van de Sandt.’ En ook de N.R.C. maakte die dag melding van deze geruchten, die echter nergens bevestigd werden. Maar op 11 februari schreven de N.R.C. en Het Vaderland opeens dat de Nederlandse ploeg zich inderdaad zou terugtrekken, ‘omdat een aantal leden van de ploeg zich bij het oefenen verwond zou hebben. De slee zou ter beschikking van een Duitsche ploeg zijn gesteld.’

Het bleek los alarm, want de Nederlanders deden toch mee aan de Winterspelen, die waren getroffen door plotseling invallende dooi. Daardoor stonden er plassen water op de bobbaan en werd het aantal wedstrijden met de bob gehalveerd naar twee. Dat Nederland ondanks het ongeluk uiteindelijk toch twaalfde werd, was geen slecht resultaat. Met een gezonder Van de Sandt erbij was een ereplaats zelfs mogelijk geweest.

Zwitserse Winterspelen

Want hoe goed deze sporter was, merkte ik bij genoemde speurtocht in de krantenbestanden van de Koninklijke Bibliotheek. De Nieuwe Rotterdamsche Courant van 16 januari 1929 meldde dat er op 17 en 18 januari 1929 de Zwitserse Winterspelen werden gehouden, waarvoor Van de Sandt zich had ingeschreven. Hierover schreef dagblad ‘Het Centrum’ een dag later dat deze wedstrijden onder verschrikkelijke omstandigheden werden gehouden: ‘in een vreeselijken sneeuwstorm en onder grimmige koude’. Nota bene Van de Sandt had zich het beste aangepast: ‘De heer Van de Sandt met graaf Potoli, Polen, maakte voor twee ritten verreweg de beste tijden.’

De Zwitserse correspondent van N.R.C. meldde weer twee dagen later dat Van de Sandt de wedstrijd had gewonnen: ‘Vanmorgen heeft onze landgenoot gezorgd voor een Nederlandsch-Poolsche overwinning in het bobrennen voor twee-persoons-bobs. Reeds gisteren had de heer van der Sandt met den Poolschen graaf Potulicki (hij heeft dus opeens een andere naam!) den besten tijd gemaakt over de twee ritten, doch vanmorgen had in de derde rit de heer Van de Sandt een betrekkelijk slechte vaart, zoodat een Zwitsersche bob na de drie ritten een voorsprong van meer dan 12 seconden had. In de vierde en laatste rit heeft echter de heer Van de Sandt de tanden op elkaar gezet en wist hij verreweg den snelsten tijd van beide dagen te maken.’

Aldus de N.R.C. over deze vergeten sporter, die tachtig jaar geleden zo goed presteerde in de internationale bobwereld. Stel dat hij geen ongeluk had gehad in St Moritz. Op welke plaats zou hij dan zijn geëindigd met zijn ploeg?

Een internationaal bestaan

Terug naar Nico van Horn, die ook persoonlijke gegevens heeft gevonden over de familie van Van de Sandt, die teruggaan tot 1822. We weten nu zelfs wanneer hij is overleden. Dat was slechts twee jaar na de Winterspelen van 1928: op 3 augustus 1930 in Genève. Hij liet geen kinderen na, wel zijn vrouw Nina Oikonomou uit Athene.

Deze opmerkelijke man was gedurende zijn leven niet al te zuinig geweest met zijn Nederlanderschap. In 1921 was hij genationaliseerd tot Nederlander, maar liet dit later verlopen. Van de Sandt leidde dan ook een uiterst internationaal leven: geboren in Hamburg, getrouwd met een Griekse en overleden in Genève. In zijn dagelijkse leven was hij Grieks consul in Wiesbaden geweest. Ook had hij in de Raad van Bestuur gezeten van een bedrijf in Schiedam, dat zich bezighield met de fabricage van en handel in alcohol.

Een bijzondere sportman van wie we eindelijk weer eens wat weten - tachtig jaar na zijn zege in Zwitserland.

Olympische Winterspelen · Vergeten sporthelden

permalink | ga naar reacties |

Reacties