Super Bowl Sunday verenigt Amerika

Als er bijna 100 miljoen mensen naar een wedstrijd kijken, is het volgens Simon Kuper geen spelletje meer. Super Bowl Sunday, de finale van het American footballseizoen is een nationaal volksritueel geworden dat op één lijn staat met Kerstmis en Thanksgiving.

André van Duin zelf, samen met Corry van Gorp. ANP Fotoarchief

Wetenschappers hebben een aantal redenen ontcijferd waarom deze feestdag zo belangrijk is. Als de Pittsburgh Steelers op 1 februari in Tampa in de 43e Super Bowl tegenover de Arizona Cardinals staan, draait het onder andere om de volgende dingen:

Eenheid

Het draait om vriendschap. De Amerikanen kijken meestal niet alleen met familie naar de wedstrijd, maar ook met vrienden of de buren. Hierdoor gaat het op deze dag misschien het meest van alle feestdagen om de saamhorigheid als land. Amerika wordt één. De Super Bowl is een van die zeldzame momenten dat een enorm deel van de bevolking hetzelfde doet op hetzelfde moment. Zoals de tv-commentator bij de show vóór de uitzending van de Super Bowl in 1986 op NBC het stelde: ‘Rijk en arm, jong en oud, iedereen wordt één op de dag dat een sportwedstrijd de verschillen tussen ons minder belangrijk maakt.’

Tijdens het footballseizoen is iedereen voor zijn eigen club, maar op die laatste dag wordt dat aan de kant gezet; dan kan het de meeste Amerikanen niet zoveel schelen wie er wint; ze genieten gewoon samen van het spektakel. De Super Bowl is misschien wel het enige tv-programma dat die eenheid kan bereiken in deze tijd van oneindig veel tv-kanalen. Tegenwoordig heeft elke bevolkingsgroep zijn favorieten, behalve dan op die ene dag van het jaar.

Een bewijs van dat gevoel van saamhorigheid is het feit dat op Super Bowl Sunday er minder zelfmoorden zijn dan op andere zondagen in dat jaargetijde, zegt Thomas Joiner, de schrijver van Why People Die By Suicide. Hij trekt een vergelijking met de dagen na de moord op John F. Kennedy en na 11 september 2001, toen er ook minder zelfmoorden in de Verenigde Staten waren. Joiner denkt dat een gebeurtenis die door iedereen in het land gedeeld wordt, kwetsbare mensen het gevoel geeft dat ze er bij horen.

Hedendaags Amerika

Het draait om de Verenigde Staten van nu. Lawrence Wenner, hoogleraar communicatiewetenschappen, analyseerde de eerder genoemde show vóór de wedstrijd in 1986 en hij merkte op dat de enige geschiedenis die werd genoemd, die van de Super Bowl zelf was. ‘Hier werd het hedendaagse Amerika geëerd’, schreef hij. Dat maakt dit feest anders dan Thanksgiving (waarbij het draait om de halfverzonnen geschiedenis van het Amerikaanse platteland), Kerstmis (de geschiedenis van Christus) en Independence Day (Onafhankelijkheidsdag), waarbij de geschiedenis van de Founding Fathers (de Stichters van Amerika) centraal staat.

Consumptie

Het draait om de overvloed in Amerika. Vanuit de hoek van de wetenschap wordt hier altijd op gewezen. Bij de Super Bowl zijn de nieuwe reclames die voor het eerst te zien zijn tijdens de pauzes bijna net zo belangrijk als de wedstrijd zelf. Michael Oriard, ooit aanvaller voor de Kansas City Chiefs en nu hoogleraar Engels en schrijver van het boek Brand NFL, voegt daar waarschuwend aan toe dat het op de Amerikaanse tv eigenlijk allemaal om consumptie gaat.

De nationale overvloed komt nog op een andere manier tot uiting: het overvloedige geld dat aan Super Bowlfeestjes wordt uitgegeven. In de woorden van de in 1996 overleden NFL-commissaris Pete Rozelle: ‘Bij de Super Bowl moet je voortdurend aan geld denken, meer dan bij welk ander sportevenement ook.’

Mannelijke dominantie

Het draait om mannelijkheid. De spelers zijn goddelijke voorbeelden van mannelijke jeugd, de trainers goddelijke voorbeelden van middelbare mannelijkheid en de cheerleaders goddelijke voorbeelden van vrouwelijkheid, ontworpen voor mannen.

Winnaars

Het draait om winnen. Dat gaat niet alleen op voor de teams met hun sterke verhalen – neem bijvoorbeeld het verhaal van de winnende quarterback met twee blinde ouders – maar ook voor dat handjevol geluksvogels dat een plaats in het stadion krijgt. Of ze nou rijk zijn, beroemd, mazzelaars of alle drie, de toeschouwers zijn ook winnaars in Amerika. Vorig jaar liet de zender Fox Sports dit perfect zien door de rode loper uit te rollen vóór het stadion.

Blanke mannen

Het draait om het einde van de lichamelijke arbeid van de blanke Amerikaanse man. Op Super Bowl Sunday zitten de blanke mannen voor de televisie en praten over de wedstrijd, terwijl op het veld vooral mannen van etnische minderheidsgroepen zich in het zweet werken. In dat opzicht staat de wedstrijd voor de moderne economie in de VS, of tenminste de economie zoals die was vóór september 2001.

Sport en politiek

permalink | ga naar reacties |

Reacties