Zoeken

Het was ijskoud in Lyon toen in 2002 de zoveelste 17-jarige zijn debuut maakte in het team van Ajax. De kleine Nigel de Jong kwam als invaller het veld in en hielp Ajax aan een mazzelwinst. Na afloop bleef het enthousiaste joch met zijn grote glimlach nog tijden hangen en sprak met zijn onvervalste Amsterdams accent nog lang door over de wedstrijd met journalisten. ‘Hier leef je voor, al die tien jaar dat je bij Ajax speelt’, jubelde hij. Maar al gauw stond hij weer in mama’s flat de afwas te doen.

Die avond in Lyon moet De Jong wel gedacht hebben dat dit het begin van een grootse carrière was. Misschien was dat ook wel zo: tenslotte ging hij vorige week naar Manchester City voor een transferbedrag van ongeveer 19 miljoen euro; en dat is tijdens deze transferperiode het hoogste bedrag dat in Engeland betaald is. Maar hij is nu op zijn 24e wel een heel andere speler dan hij op zijn zeventiende dacht. Het is een beetje alsof een jongen die ervan droomde om rapper te worden een accountant van wereldformaat is geworden.

Surinaamse Amsterdammers

De Jong is een product van misschien wel de vruchtbaarste voetbaltraditie op aarde. Er zijn maar 70.000 Amsterdammers van Surinaamse origine en toch zou je een heel aardig Surinaams wereldteam kunnen samenstellen met daarin Ruud Gullit, Frank Rijkaard, Clarence Seedorf, Edgar Davids, Patrick Kluivert en nog heel wat mindere goden. Net als de meeste Amsterdamse Surinamers had De Jong een voetballer in de familie: zijn vader Jerry, een verdediger die drie keer voor Oranje is uitgekomen.

Maar Jerry was als vader afwezig en de jonge Nigel groeide op in het multiculturele Amsterdam West bij zijn moeder, die nierpatiënt was en regelmatig in het ziekenhuis lag. Na schooltijd moest hij op zijn zusje passen. Vervolgens nam hij de tram naar de andere kant van Amsterdam om naar Ajax te gaan en daarna dan weer terug naar huis. ‘s Avonds zat hij meestal voor het raam van de flat naar buiten te kijken naar de passerende auto’s; hij leerde aan de koplampen te zien om welk merk auto het ging.

De Jong zou een ‘echte voetballer’ worden; naar Ajax-maatstaven is dat een lusteloze jongen die prachtige passjes geeft met de buitenkant van zijn voet en dan niet eens de moeite neemt om te juichen voor het doelpunt. Hij had de zo kenmerkende minachting van Ajax voor fysieke zaken. Trainen met gewichten, bijvoorbeeld, werd gezien als stierlijk vervelend. Zoals de obers in Manhattan zichzelf als acteur beschouwen, zo denkt iedere jongen bij Ajax, waar hij ook maar speelt, dat hij later een creatief genie wordt.

Dat scheen voor De Jong ook uit te komen; vroeg in zijn carrière gaf hij in een wedstrijd tegen Arsenal op Highbury een prachtige lob in de bovenhoek. Hij was nog maar achttien, maar bij Ajax zien ze een 18-jarige die zulke dingen niet doet als iemand die achter blijft in zijn ontwikkeling. Gedurende de laatste minuten van de wedstrijd schaduwde De Jong de briljante spits van Arsenal, Thierry Henry; niet om tactische redenen maar om bij het eindsignaal met hem van shirt te kunnen ruilen. Hij zou op een dag net zo zijn als Henry. Toen hij weer terug was op het veldje in Amsterdam West, begroetten de jongens met wie hij nog steeds voetbalde hem met de kreet: ‘Respect Nigel!’

Een jaar later, toen hij in Londen een vriendschappelijke wedstrijd speelde tegen Queen’s Park Rangers, was hij de ster van Ajax. Hij verdedigde de arme Paul Furlong zo goed dat hij geen rol in de wedstrijd speelde. Hij raakte hem daarbij nauwelijks aan en gaf regelmatig een hakje achter zijn standbeen langs om het spel open te leggen voor de andere vleugel. Hij had het in Lyon al tegen ons gezegd: ‘In principe speel ik zo technisch mogelijk.’

Technisch vernuft

Maar hij had het mis. De Jong is nooit een creatief genie geworden. David Endt, een schrijver die voor het eerste team van Ajax werkt als een soort regelneef, zegt hierover: ‘Het ontbrak hem aan het technisch vernuft dat je nodig hebt voor het ‘échte Ajaxvoetbal’, maar hij heeft andere kwaliteiten. Ik had indertijd het idee dat hij zichzelf te hoog inschatte. Nigel is op zijn best als hij geen dingen doet die hij niet kan.’

In 2006 verkocht Ajax hem aan HSV voor maar 1 miljoen euro. Zijn start was daar slecht. Maar toen keek hij naar zichzelf in de spiegel en accepteerde – net als de 23-jarige rapper die nog bij mama thuis woont – dat hij geen creatief genie was. Wesley Sneijder en Rafael van der Vaart, zijn maatjes uit de jeugdteams, konden passjes-met-de-buitenkant-van-de-voet geven. De Jong, sterk, snel en echt wel een goede voetballer, zou in plaats hiervan een verdedigende middenvelder worden. Eigenlijk kun je zeggen dat de Ajax-voetballer veranderde in een Duitse voetballer.

Henk Spaan, die een gezaghebbend boek heeft geschreven over de honderd beste Nederlandse voetballers die er ooit geweest zijn, zegt dat De Jong in feite een ‘rechtsbenige Edgar Davids’ is; en dat was tenslotte ook een straatvoetballer die eerst als aanvaller speelde en uiteindelijk accepteerde dat het zijn roeping was om als pitbull te fungeren.

De Jong liet de sprintjes en de hakjes voor wat ze waren, hoewel hij zo nu en dan nog wel over afstand probeert te schieten, maar dat is dan vooral gênant. In plaats daarvan bleef hij achter op het middenveld hangen, schopte daar mensen en had het spel in de hand. Hij werd de beste speler van Hamburg, volgens de coach van HSV, Martin Jol en daarnaast handelde hij ook nog in klassieke auto’s. Afgelopen zomer speelde De Jong in het kleine stadion van Bern de twee beste wedstrijden van zijn carrière; op het EK van 2008 maakte hij met Oranje eerst Italië en toen Frankrijk met de grond gelijk.

Ongetwijfeld heeft Manchester City te veel voor hem betaald. De markt werkt nu eenmaal zo dat City voor iedereen te veel moet betalen. Maar ze hebben niet schandalig veel betaald. Endt zegt: ‘Nigel zal het goed doen in Engeland omdat hij altijd bezig blijft en niet bang is om hard te werken. Hij is een voetballer die alles geeft. Hij moet alleen geen dingen doen die hij niet kan.’

Voetbal

permalink | ga naar reacties |