De eerste verzamelwoede van voetbalplaatjes

Dit weekeinde eindigt de voetbalplaatjesactie. Na weken van gekte kunnen de dranghekken bij de supermarkten eindelijk opgeborgen worden. In de jaren dertig van de vorige eeuw was er ook al sprake van een verzamelwoede.

Zo gek als dit jaar is het niet vaak geweest. Omdat de grootste supermarkt van Nederland de actie overnam van één van de concurrenten, en daarbij ondersteund werd door een succesvolle reclamecampagne, wilde elk Nederlands kind de voetbalplaatjes hebben. En niet alleen kinderen. Zo waren er op mijn voetbalclub complete elftallen van volwassen mensen die met elkaar ruilden om de albums maar compleet te krijgen.

Panini

De supermarkten veroverden de voetbalplaatjeswereld in 2005. Voor die tijd waren daar alleen voetbalflippo’s in chipszakken verkrijgbaar, en waren de voetbalplaatjes nog uitsluitend het domein van de Italiaanse firma Panini. Het in Modena gevestigde bedrijf bouwde na de oprichting in 1961 een al veel langer bestaand fenomeen uit tot een succesvolle formule.

Het eerste Panini-album dat in Nederland verscheen was het WK-album Mexico 1970. Vandaag de dag heeft dit album volgens Wikipedia de hoogste marktwaarde van alle Nederlandse Panini-albums, en levert het op veilingen gemiddeld zo'n 600 euro op.

In 1976 verscheen het eerste EK-album. Het eerste Eredivisiealbum werd in 1978 op de Nederlandse markt gebracht. De plaatjes werden verkocht in zakjes van vijf stuks. Tot 2005 zou Panini, met uitzondering van de jaren 2001-2003, jaarlijks zo’n album op de markt brengen. Sinds 1999 brengt Panini ook Champions League albums en albums van de traditionele top-drie uit.

De verzamelwoede van de jaren dertig

De traditie van voetbalplaatjes gaat al veel langer terug. Rizla gaf plaatjes weg bij sigarettenvloeitjes, en ook lucifers, zeep en kauwgom werden begeleid door voetbalplaatjes. Als gewild verzamelobject waren voetbalplaatjes in trek vanaf begin jaren dertig. De sigarettenmerken Philips en Miss Blanche brachten in die jaren plaatjes op de markt, en met name de vierde serie van Miss Blanche in 1932 was erg populair.

In de jaren 1932 en 1933 komen we de voetbalplaatjes dan ook veelvuldig tegen in de krantenarchieven. In Het Vaderland duiken de plaatjes in 1932 vaak op bij de gevonden voorwerpen. In het archief van Het Amersfoortsch Dagblad / De Eemlander komen we de voetbalplaatjes tegen in allerlei cryptische ruiladvertenties, 39 stuks tussen 20-2-1932 en 28-10-1933.

Deze krant lijkt in die dagen wel op een soort sms-dienst:

27-2-1932 “J.H. gaf me een paar voetbalplaatjes voor Joh. v. P. Hij vraagt me of Joh. v. P. hem plaatjes van de 4e serie wil zenden aan het adres Arnh. weg 216.”

4-2-1933: “Vreemdelingenverkeer kan een paar Miss Blanche-voetbalplaatjes halen.”

11-3-1933 “Abd el Kader. – Bedankt voor je gift. De Sickeszpunten zijn erg schaarsch, zoodat ik je daar niet veel van kan geven. Naar die soort voetbalplaatjes zal ik eens voor je zoeken. Ik kan me best begrijpen dat je Moeder boos was, want een gescheurde broek is nu niet bepaald een voordeeltje.”

Zo iets dus:

Op 26 maart 1932 vinden we nog dit opmerkelijke bericht:

“Bloody Fox – Hoe komt het zoo, dat je rapport niet zoo mooi zal zijn als het vorige; heb je minder goed je best gedaan? Ik heb den wedstrijd door de radio gevolgd; ze hebben het er goed afgebracht hé? De gekleurde voetbalplaatjes zijn op, daar kan ik je dus niet aan helpen.”

Hoogstwaarschijnlijk verwijst de schrijver van dit bericht naar de op 20 maart gespeelde interland België-Nederland. Door vier doelpunten van Xerxes-speler Wim Lagendaal won Nederland met 4-1 in het Bosuilstadion te Antwerpen.

De Philips-plaatjes

De plaatjes van het sigarettenmerk van Philips lijken overigens nog ouder te zijn. De eerste melding is van 18 juli 1925, op de ruilpagina van Het Centrum.

“Ik heb om te ruilen: 11 Sickesz-omslagen; 8 ½ punt Tormac; 10 ½ punt Siddha; 3 Voetbalkoppen; 11 ½ punt Miss Blanche; 3 Zwitsersche omslagen; 2 bonnen van Dik Trom; 12 Hermes-bonnen; 3 ¾ punt Kibari; 1 Amstelpenning (heele waarde); 2 Philips Voetbalplaatjes; 1 bon van Erve H. de Jong. 4 punten H.O. 2 Pleinespl. uit Album III nr. 56 en 58. Hiervoor had ik graag Philips-bonnen.”

Over deze Philips-serie is verder niet veel bekend. Wellicht dat een oudere bezoeker van Sportgeschiedenis ons verder kan helpen.

Voetbal

permalink | ga naar reacties |

Reacties