Nederland won met 9-3 en de minister trapte een rel

Precies 75 jaar geleden werd voetbalgeschiedenis geschreven in het Olympisch Stadion. Op 11 maart 1934 won Nederland met 9-3 van België – filmbeelden hier. Ondanks de feestelijke stemming kreeg de minister die avond slaande ruzie met de KNVB. Een reconstructie.

Eén van de negen tegendoelpunten van België. Foto's Nationaal Archief

Op 11 maart 1934 werd in het Olympisch Stadion de jaarlijkse Derby der Lage Landen gespeeld, ofwel Nederland tegen België. Voor de eerste keer maakte Nederland in een thuiswedstrijd negen doelpunten, waarvan vijf door Leen Vente. Hij heeft daarmee nog steeds een nationaal record in handen van de meeste doelpunten van een international in één wedstrijd.

Hij deelt dit wel met Jan Vos (1912) en Marco van Basten (1990), maar toch. Johnny Bosman legde er trouwens ooit ook vijf in, maar dat was in 1987 tijdens de ongeldige wedstrijd tegen Cyprus na het gooien van een bom en die wedstrijd telt daarom niet mee.

A la Bakhuys

Ondanks de enorme overwinning kwam Nederland in de eerste minuut op achterstand. Dat is duidelijk te zien op die originele beelden uit 1934 – hier. De gelijkmaker van Bebp Bakhuys hierna is nu nog een begrip in de Nederlandse sportgeschiedenis, want het was de beroemde kopbal à la Bakhuys.

Zo dus

Die werd voorafgegaan door een voorzet vanaf de rechterkant van Frank Wels, maar omdat die te scherp was, moest Bakhuys duiken naar de bal. Sindsdien heet zo’n goal na een zweefduik een kopbal à la Bakhuys, maar vergeet niet dat die begon met een voorzet à la Wels.

Tien!

En er gebeurde nog meer die dag in het Olympisch Stadion. Toen het negende doelpunt werd gemaakt, schreeuwde een aantal Oranje-supporters spontaan de yell Tien! Tien! Dat was de eerste keer dat dit in een Nederlands stadion te horen was en leverde nogal wat ophef op. In kritieken werd geschreven dat die yell uiterst onsportief was voor die aardige Belgische voetballers en dat zoiets nooit meer mocht gebeuren.

De jongens van 1934. Staand, van links naar rechts: Beb Bakhuys, Puck van Heel, Jan van Diepenbeek, Henk Pellikaan, Wim Anderiesen, Adri van Male en Sjef van Run. Geknield: Frank Wels, Leen Vente, Kick Smit en Kees Mijnders.

Helaas is er op het filmpje van de wedstrijd weinig tot geen geluid, dus hierop staat geen geluidsbewijs. Schaatshistoricus en tweevoudig bondscoach Marnix Koolhaas heeft hiervan toch een bewijs gevonden. Op 9 december 1937 werd namelijk de ijshockeywedstrijd Amsterdam-Oxford gespeeld. Bij Beeld en Geluid ligt een opname met het radioverslag hiervan met Han Hollander.

Na het achtste doelpunt van de Amsterdamse ijshockeyers begon het publiek opeens Tien! Tien! te roepen. Hollander merkte toen heel alert op dat dit geroep voor het eerst opklonk sinds 11 maart 1934…

Ruzie met de minister

De interland kreeg een curieus staartje door het explosieve karakter van de liberale minister Hendrik Pieter Marchant van Onderwijs, Kunsten en Wetenschappen. Hij bezocht als eregast het traditionele banket na afloop van de wedstrijd, waar hij zijn speech gebruikte voor een oproep tot steun aan het Orkest van het Concertgebouw:

“De regeering kan in dezen tijd niet tot verhooging van subsidie overgaan: de rijksmiddelen laten dat niet toe. Daarom wil ik overgaan tot een steunactie, waaraan ook het publiek bijdraagt. Toen ik Zondag zag dat voor voetbal de beurzen nog wel opengaan, was mijn gedachte, dat dan de voetbalsport wellicht iets aan die steunactie zou kunnen bijdragen. Ik hoop dan ook van harte, dat de KNVB voor dit prachtige doel wat geld zal willen geven.”

Het banket na afloop

Tot enorme teleurstelling van Zijne Excellentie had de bond hier geen zin in. Op 3 juni verbrak Marchant daarom de relatie met de KNVB. Tegelijk beledigde hij de voetballers intens met de verklaring dat ze zich moreel en intellectueel op een lager niveau bevonden dan hij. “Dat zij er op blijven!”

De voetballers snapten er niets van. Waarom moesten zij opeens het Concertgebouw steunen, in plaats van de minister van cultuur? Heel veel maakte het ook weer niet uit, want in oktober 1934 was Marchant zijn woede vergeten. Bij een jubileumfeest van de Haagse Voetbalbond dook de minister opeens weer op.

Een journalist schreef hierover: ‘Hij hield een vlotte geestige speech, waarin hij een enkele maal wat scherp was jegens den KNVB, maar op deze wijze maakte Zijne Excellentie op joviale manier zijn rentree in de voetbalwereld, hetgeen zeer gewaardeerd werd.’ En daarmee kwam een einde aan de ruzie, die was begonnen na die bijzondere dag van precies 75 jaar geleden.

Sport en politiek · Voetbal

permalink | ga naar reacties |

Reacties