Vergeten sporthelden: Pieter Scharroo

Pieter Scharroo was bijna een halve eeuw lang een voornaam sportbestuurder. In mei 1940 moest hij opeens Rotterdam verdedigen tegen de Duitse inval. In samenwerking met Sport en Strategie.

Pieter Scharroo zelf (midden), na de overgave van Rotterdam in 1940.

Pieter Scharroo was van 1914 tot en met 1928 hij voorzitter van de Atletiekunie. In 1924 werd hij waarnemend voorzitter van het Nederlands Olympisch Comité, totdat baron Schimmelpenninck van der Oye hem opvolgde. En van 1924 tot en met 1957 zat Scharroo in het Internationaal Olympisch Comité, waarvan zeven jaren in het Dagelijks Bestuur. Met andere woorden: een sportbestuurder van de eerste orde

In 1950 stelde Scharroo de Duitse en Japanse terugkeer op de Olympische Spelen van 1952 ter discussie. “Wij mogen de vraag stellen”, zei hij toen, “of de atleten van de landen, die zo intens geleden hebben onder de Duitse slavernij, bereid zijn deel te nemen aan de Spelen, wanneer de Duitsers en de Japanners uitkomen.”

Hij sprak uit eigen ervaring, want in mei 1940 was hij verantwoordelijk geweest voor de verdediging van Rotterdam. “Men kan zich voorstellen welke persoonlijke gevoelens ik, als vaderlander en commandant van Rotterdam in de oorlogsdagen, tegenover de Duitsers in het algemeen heb."

Die persoonlijke gevoelens kunnen wij ons inderdaad voorstellen. Scharroo was in het dagelijks leven namelijk beroepsmilitair. In maart 1940 was hij als kolonel der Genie benoemd tot garnizoenscommandant van Rotterdam. Twee maanden later werd hij gedwongen de stad te verdedigen tijdens de Duitse inval, waarbij hij probeerde te voorkomen dat de stad werd gebombardeerd. Uiteindelijk was hij degene die door de puinhopen met de witte vlag ter overgave naar de Duitsers liep.

Geen onderscheiding

Allert Goossens schrijft hierover op de site Grebbeberg.nl: ‘Zonder dat Scharroo een veldcommando had, en zonder een behoorlijke staf, werd hij plotseling geacht de plotseling in het hart van zijn stad gelande Duitsers met zijn grosso modo ongetrainde gevechtstroepen te bestrijden en het gepenetreerde zuidfront te behouden. Zonder de opleiding te hebben genoten voor een infanterie veldcommando, wist hij op bekwame wijze vijf dagen lang de strijd in Rotterdam te leiden.

Als enige van alle troepencommandanten in ons leger was hij van de eerste tot de laatste minuut in een strijd gewikkeld met de vijand, en onderscheidde hij zich door leiderschap en beleid. Hij stond in het epicentrum van een gebeurtenis die ons heden ten dagen nog allen bijstaat, en die nog steeds aanleiding geeft tot discussie en publicatie: het bombardement van Rotterdam.’ Aldus Goossens op Grebbeberg.nl.

Ondanks zijn optreden werd Scharroo nooit onderscheiden voor zijn werk – niet militair tenminste. Hij was ridder in de Orde van de Nederlandse Leeuw, officier in de Orde van Oranje Nassau, erelid van het IOC, de Atletiekunie, de Krachtsportbond en nog vele andere bonden – dat allemaal wel.

‘Het verwondert enorm,’ vindt Goossens daarom, ‘dat de lange lijst met onderscheidingen die Scharroo ten deel vielen, geheel bestaat uit civiele orden. Er zijn honderden Nederlandse militairen in mei 1940 onderscheiden voor veel mindere prestaties dan die van kolonel Scharroo. Zonder op enige wijze afbreuk te willen doen, is dit voor mij niet te plaatsen.’

Een reden hiervoor kan zijn dat Scharroo – hoe merkwaardig ook als verdediger van Rotterdam – begin jaren dertig betrokken was bij de oprichting van de NSB. Desondanks zou hij nooit lid zijn geweest en had hij deze partij in ieder geval al in 1935 verlaten – nog voordat de NSB antisemitisch werd.

Tot nu toe is niet bekend waarom Scharroo deze militaire eer is onthouden. Misschien komt er ooit duidelijkheid, want eind 2008 werd een nieuw onderzoek aangekondigd naar de bevelsverhoudingen in Rotterdam in mei 1940. Inmiddels is over Scharroo nieuwe informatie verzameld, wat hopelijk nieuw inzicht geeft. Als hij alsnog de militaire eer krijgt, zullen we het hier melden.

Bewegende beelden

Er zijn filmbeelden van Scharroo op het net te vinden. Hier is hij te zien tijdens de Olympische Spelen van 1924 in Parijs. Hier is Scharroo aan het werk als hij in 1932 twee bogen van de St. Servaasbrug in Maastricht opblaast. Hier is hij op een herdenking van het bombardement van Rotterdam, die ook wordt bijgewoond door Duitse soldaten.

Een aflevering van Andere Tijden over het bombardement van Rotterdam staat hier.

Sport en politiek · Vergeten sporthelden

permalink | ga naar reacties |

Reacties