Zoeken

Door Ad van Liempt

De opvolging van Bob Spaak leidt tot de diepste crisis bij Studio Sport in zijn vijftigjarig bestaan. Het programma staat een paar jaar lang zélf geregeld in het nieuws, in een periode dat BN’ers doorgaans lang niet die aandacht krijgen die hun tegenwoordig ten deel valt. Alles gaat mis bij de benoeming van Spaaks opvolger. De vertrouwenscommissie, met Carel Enkelaars rechterhand Harry Hagedorn, Bob Spaak zelf en namens de redactie Herman Kuiphof, kiest twee kandidaten uit voor de eindronde: Cees van Nieuwenhuijzen van Het Parool en Theo Reitsma, de kandidaat van de redactie. Ze krijgen een brief waarin wordt bevestigd dat ze de tweede ronde hebben bereikt en dat ze een nieuwe uitnodiging voor een gesprek kunnen verwachten.

Maar opeens grijpt NOS-programmadirecteur Enkelaar in. Het is maandag 7 januari 1980. De directeur ontbiedt de commissie en stelt vast dat beide overgebleven kandidaten managerskwaliteiten missen – en dat is een groot probleem, want in deze tijden van toenemende commercie moet Studio Sport volgens Enkelaar een manager aan de top hebben. Hij komt direct met een volgens hem zeer geschikte kandidaat, Kees Boerhout, medewerker van de NOS, heel goed thuis in zaken betreffende programmaschema’s en omroepoverleg – maar zonder enige ervaring in de (sport)journalistiek. De commissie laat zich overrompelen en gaat akkoord, ook Kuiphof, die later als verweer aangeeft dat hij dacht dat de redactie nog door Enkelaar geraadpleegd zou worden.

Een bal is rond

Aansluitend werd Reitsma ontboden bij Enkelaar, Hij dacht dat het het afsluitende sollicitatiegesprek zou worden, maar hij kreeg slechts de mededeling dat hij bij gebrek aan managementscapaciteiten was afgevallen. Enkelaar was de komende dagen ten volle bereid zijn beslissing in de media toe te lichten: ‘Kees Boerhout heeft managerskwaliteiten. Hij weet dat een bal rond is en meer hoeft hij in deze functie ook eigenlijk niet te weten.’

Vanaf dat moment is het oorlog in de NOS-kantoren aan de Hilversumse Emmastraat. Kees Jansma, de ambitieuze voetbalspecialist, kondigt direct zijn vertrek aan: ‘Niet om de figuur Boerhout, maar omdat we door de NOS-leiding zo vernederend waren genegeerd.’ Hij blijft overigens nog wel een poosje zitten. Tegen Elsevier zegt hij: ‘De slechte sfeer bestaat eruit dat niemand zich hier meer wil inzetten. Niemand steunt nog iemand in de rug. Er is groepjesvorming met harde grappen over elkaar en vooral over Boerhout.’ Uiteindelijk vertrekt hij toch maar: ‘Ik ben een vrolijke, zonnige jongen van 33 en ik had daar tenslotte allemaal geen trek meer in.’

Lekker pesten

De sfeer is vervolgens om te snijden. Boerhout wordt óf genegeerd óf vernederd. De coryfeeën van Studio Sport vinden elkaar in pesterijen. Het wordt zo erg dat Kees Boerhout, een vriendelijke, aimabele man die zich hoogst ongelukkig voelt in deze slangenkuil, in een zeer onaangename vergadering aankondigt dat hij niet meer op vergaderingen zal verschijnen om op die manier de sfeer te verbeteren. Maandenlang ontbreekt hij bij het overleg over de invulling van ‘zijn’ programma.

Studio Sport wordt er niet beter op. Het krijgt steeds meer last van het meest hardnekkige verschijnsel dat Hilversum kent: de greep van de omroepen naar de parels van het programmapakket. Vooral de AVRO en de TROS willen óók aan sport doen en in hun onderlinge concurrentie proberen ze de rechten van allerlei sportevenementen te krijgen. Ze eisen voetbalwedstrijden op die op doordeweekse dagen worden gespeeld. Als in de jaren tachtig de clubs steeds vaker voor de zaterdagavond kiezen, weigeren ze plaats te maken voor een samenvattingsprogramma van de NOS – dat willen ze zelf doen.

De VARA claimt in zijn programma Voetbal ’80 wekelijks een wedstrijd. De NOS wil de beelden uiteindelijk wel afstaan, maar eist dan wel de eindredactie over dat deel van de VARA-uitzending op.

Carel Enkelaar begeeft zich in de publiciteit in een poging deze ontwikkeling te breken. Hij voorspelt in Het Parool de totale chaos in televisieland: ‘Je moet je even voorstellen dat er met de KNVB door drie of vier omroeporganisaties onderhandeld zou moeten worden. Dan betaal je toch drie keer zo veel! Die KNVB zou dat best willen, maar dat leidt tot chaos voor het publiek en pure prijsopdrijving ten koste van de kijkgelden.’
De Raad van Beheer van de publieke omroep stelt zich achter Studio Sport op, de AVRO en de TROS proberen bij de minister het besluit geschorst te krijgen. De strijd duurt nog jaren voort en flakkert iedere keer weer op.

Explosief

Binnen Studio Sport blijven de verhoudingen explosief. Elsevier observeert: ‘Als Boerhout met NOS-medewerkers van een andere afdeling de kantine betreedt, wordt hij behandeld als een melaatse.’ De benoeming van Eddy Poelmann tot redactiechef, en daarmee tot brug tussen Boerhout en de redactie, wordt geen succes. Hij vindt dat er te veel van zijn plannen worden teruggedraaid en legt zijn functie vrij spoedig weer neer.

Theo Reitsma besluit ook te vertrekken. In 1984 gaat hij naar Elsevier, als hoofdredacteur sportbladen. Na drie dagen verlaat hij daar zijn kantoor weer. ‘Ik voelde me opgesloten,’ verklaarde hij later deze curieuze stap, ‘ik nam mezelf kwalijk dat ik was bezweken voor status, prestige.’ Hij keek naar de kabbelende Amstel en dacht: ‘Ik ga hier dood.’ Kees Boerhout, die hij, naar eigen zeggen, drie jaar met messen had bewerkt, zei onmiddellijk: ‘Kom maar terug.’ Reitsma: ‘Dat heb ik altijd groots van hem gevonden.’

Heel langzaam begint de toestand rond Kees Boerhout enigszins te normaliseren, maar eind 1985 wordt hij toch uit zijn lijden verlost. Carel Enkelaar is met pensioen, zijn opvolger Ed van Westerloo besluit vrijwel direct dat het zo niet langer kan bij Studio Sport en creëert voor Boerhout de functie van bureauchef van de programmaleiding, waar hij snel weer het plezier in het werk terugvindt. In een afscheidsinterview zegt Boerhout voor het eerst iets terug: ‘In hun verontwaardiging hebben ze niks nagelaten om me te kleineren.’

Boerhout vond het niveau van de medewerkers van Studio Sport zo bedenkelijk laag dat hij besloot zich niet te laten wegpesten: ‘Ik wist dat ik het gelijk aan mijn kant had. Ik dacht echt, moet ik daar nu voor opzij stappen? Ze vinden thuis dat ik harder ben geworden en dat is denk ik ook wel zo.’

Fragment uit Achilles 05. Studio Sport 50 jaar. Redactie: Ad van Liempt & Jan Luitzen.

Sport in beeld · Sportboeken

permalink | ga naar reacties |