Lokale knul groeit uit tot briljante ‘vier’

Spanje is al 31 wedstrijden ongeslagen, Barcelona geldt als het beste team ter wereld. Oppassen dus, waarschuwt Simon Kuper. Straks gaat Xavi nog opvallen.

Xavi zelf. Foto via Wikipedia

Elk jaar krijgt in december in Parijs de een of andere glamourboy de ‘Gouden Bal’, de prijs voor de Europese voetballer van het jaar. Eigenlijk zou er in een achterkamertje tegelijkertijd een ceremonie plaats moeten vinden waarbij de meest ondergewaardeerde voetballer van Europa een versleten plastic babybeker krijgt uitgereikt.

Die prijs zou dan al lang gewonnen zijn door Claude Makélélé, een balafpakker die zo onopvallend is dat Real Madrid hem in 2003 overdeed aan Chelsea in plaats van hem opslag te geven. Sinds die tijd heeft Real de halve finale van de Champions League niet meer bereikt. ‘Waarom zou je de Bentley opnieuw goud spuiten als je de hele motor kwijt bent?’ vroeg Makélélé’s vriend Zinedine Zidane zich af nadat Real die zomer David Beckham had gekocht.

Paul Scholes van Manchester United volgde Makélélé op als meest ondergewaardeerde voetballer van Europa. Maar hij moest de plastic babybeker weer inleveren toen alle experts ter wereld er op gingen wijzen dat hij zo goed was. Nu gaat de babybeker naar Xavi Hernández Creus die als centrale middenvelder van zowel Barcelona als het Spaans nationaal team de motor vormt van de twee beste voetbalteams op aarde. Het gaat zelfs nog verder, zoals Chelsea wel zal merken als ze tegen Barcelona moeten spelen in de halve finale van de Champions League: hij is de belichaming van het Barcelona-voetbal.

Dat komt niet alleen omdat hij een lokale knul is die, toen hij tien jaar geleden zijn debuut voor Barcelona maakte, nog gewoon met de metro naar het stadion kwam. Belangrijker is nog dat hij praktisch vanaf zijn geboorte is klaargestoomd om de Barcelona-versie van een quarterback (de spelverdeler in het American Football) te worden, of, zoals ze het in het Camp Nou-stadion noemen, een ‘nummer vier’.

Iel joch

De ‘vier’ is druk in de weer op het centrale middenveld waar hij passt als een quarterback. Het is een rol die uitgevonden is door Johan Cruijff, toen hij in de jaren zeventig het ‘totaalvoetbal’ voor Barcelona aanpaste. Kort nadat Cruijff trainer bij Barça was geworden in 1988, ontdekte hij een iel joch, geheten Pep Guardiola, dat onopgemerkt in een jeugdteam liep te ploeteren; hij benoemde hem tot ‘vier’. Guardiola werd legendarisch in die rol en nu is hij de manager van het grote Barcelona.

Op een dag aan het eind van de jaren negentig kwam een piepkleine ‘vier’, Xavi geheten, te verlegen om z’n mond open te doen, opdagen bij de training en ging net zulke passjes geven als Guardiola. Boudewijn Zenden, die toen ook bij Barcelona speelde, vertelde me: ‘We zeiden tegen elkaar: ‘Dat is net zo’n speler!’ Ik weet niet precies hoe ik het moet zeggen, maar Xavi is een completere speler dan Guardiola.’

Guardiola zelf was het daar mee eens en zei tegen Xavi: ‘Je gaat me mijn baan nog kosten.’ Xavi is zelfs nog beweeglijker dan Guardiola was, en heeft ogen in zijn achterhoofd. Toch accepteert hij de lof niet zomaar. Hij herinnert zich: ‘Als ik naar oudere spelers keek, dacht ik: ‘Zolang hij er nog is, kan ik het wel schudden.’’

De vleesgeworden pass

Het leek er op dat Xavi geen Catalaanse held wilde worden, zoals Guardiola. Hij deed geen van de dingen waardoor voetballers in de krant komen: ruzie maken, verkocht worden of veel doelpunten maken. Hij zei nooit veel. Met z’n 1.67 meter was hij geen superheld. Het enige wat hij deed, was passjes geven: van links naar rechts, van boven naar onder; een beetje alsof je in hoog tempo een kruiswoordpuzzel invulde. Zoals de legendarische Chelsea-verdediger Ron ‘Chopper’ Harris de vleesgeworden overtreding is, zo is Xavi de vleesgeworden pass.

De stijl die Cruijff Barça had bijgebracht kon zo uit de roman van Graham Greene zijn weggelopen: alles draaide om het zoeken naar de derde man. Iedereen moest constant in beweging zijn, zodat de man aan de bal altijd de keuze had tussen twee spelers om naar te passen.

Geen wonder dat Barça de ene ‘vier’ na de andere produceerde. Na Xavi kwam de nog kleinere Andres Iniesta en daarna Cesc Fabregas, op het ogenblik in ballingschap bij Arsenal. Zenden: ‘Ze gaven spelers bij Barcelona het soort opleiding waardoor het net leek alsof ze gewoon een blik ‘vieren’ konden opentrekken.’

Fabregas vindt dat meevallen. Met dezelfde bescheidenheid als Xavi zegt hij: ‘Xavi is vele klassen beter dan ik.’

Ongeslagen driehoekjes

Op het EK van 2008 stonden Xavi, Iniesta en Cesc alle drie op het veld en vormden steeds nieuwe driehoekjes. In de finale lieten ze de Duitsers de bal najagen alsof het een oefening betrof.

Spanje is nu al 31 wedstrijden ongeslagen. Ze wonnen 25 wedstrijden achter elkaar voor ze het moesten afleggen tegen het Franse team van Makélé op het WK van 2006. Ze zijn nu al vijf jaar het beste landenteam ter wereld. Bovendien is Barcelona de meest fantastische club ter wereld. Als Xavi niet uitkijkt, zal hij binnenkort gaan opvallen. Gelukkig voor hem krijgen de aanvallers van Barça de meeste eer. Hij is tenslotte niet half zo goed als Iniesta; tenminste, dat zegt hij zelf altijd.

Voetbal

permalink | ga naar reacties |

Reacties