Zoeken

Meinoud Rost van Tonningen is één van de meest beruchte collaborateurs uit de oorlog. Zo was hij onder meer president van de Nederlandse Bank. Na zijn dood zorgde zijn weduwe nog ruim een halve eeuw voor de nodige onrust door het nazi-regime door dik en dun te blijven steunen. Vanwege zijn rol in de oorlog zal Rost voor altijd als een landverrader worden herinnerd. In 1926 echter werd hij in de Nieuwe Rotterdamsche Courant nog geroemd voor zowel zijn sportieve prestaties als zijn voorzitterschap van roeiverenging Laga.

Oude Vier

David Barnouw is onderzoeker en voorlichter bij het Nederlands Instituut voor Oorlogsdocumentatie. In zijn boek Rost van Tonningen. Fout tot het bittere eind beschrijft hij heel kort het sportverleden van Rost:

‘Hij stopte zeer veel tijd in het studentenleven en het raceroeien. (…) Hoewel hij ook een bestuursfunctie had bij ‘Odin’, de Scherm-, Gymnastiek- en Athletiek-Vereeniging, ging zijn hart uit naar ‘Laga’, de Delftsche Studenten Roeivereeniging. Hij wist het tot president van deze vereniging te schoppen, maar een belangrijker wapenfeit was de overwinning van Laga bij de Varsity-roeiwedstrijden in 1914. Rost maakte deel uit van de ‘oude vier’, die als eerste eindigde.’

Huldiging van de Oude Vier van Laga in 1914

Johan ten Berg was hoofdredacteur van het derde gedenkboek van de Koninklijke Nederlandse Studenten Roeibond. Hij mailde me over Rost: ‘In het archief van de Bond vond ik de programmaboekjes van de Varsity. Rost roeide in 1913 in de Jonge Vier van Laga (gewicht 67 kilo). Hij zal toen eerstejaars student geweest zijn, vermoed ik.

Als tweedejaars won hij in 1914 (70 kg) het hoofdnummer. Later dat jaar ging hij in Leiden studeren en zie ik hem niet meer in de programmaboekjes van de Varsity.

Hij heeft wel bij Njord gecoacht. Dat herinnerde ik mij, maar ik had enige moeite de bron te vinden. Maar het gedenkboek van de -toen nog- NSRB uit 1933 levert het antwoord: op pagina 123 staat bij het verslag van de Varsity van 1920:

Ditmaal bleek de strijd te gaan tusschen Njord en Laga. Dat deze ploegen in roeiwijze veel overeenkomst vertoonden wordt verklaard door het feit dat Njord getraind was door den oud-Lagaroeier M.M. Rost van Tonningen. De grootere ervaring van de Delfsche ploeg heeft evenwel den doorslag gegeven.'

Aldus Johan ten Berg, die zich dit dus goed herinnerde. Over die activiteiten van Rost bij Njord heb ik trouwens een extra bevestiging gevonden in de Nieuwe Rotterdamsche Courant van 1 april 1926: ‘Zoo werd in 1920 de oude vier van Njord getraind door Laga’s oud-president M.M. Rost van Tonningen.’

Iets verder in dit NRC-artikel werd Rost nadrukkelijk genoemd als een van de stille krachten, ‘die als bestuurslid aan Laga onnoemelijk veel diensten hebben bewezen (om van hun verdiensten in de boot maar niet te spreken).’ Die waardering is sinds de Tweede Wereldoorlog aanzienlijk afgenomen…

Rost en zijn ploeggenoten drinken champagne na het winnen van de Varsity

Marinus Spillenaar Bilgen

In het aprilnummer van Roeien van de KNRB wordt dieper ingegaan op die Varsity van 1914. Hierin staat een foto van de complete ploeg, die in 1914 namens Laga de Oude Vier won. We zien hier N. Guldenaar (stuurman), V.L. Maier (slag), J.A. van der Vegte, M. Spillenaar Bilgen en Rost (boeg).

Met terugwerkende kracht krijgt deze foto een extra-historische diepgang, omdat Spillenaar Bilgen op 4 september 1944 werd gefusilleerd vanwege verzetsactiviteiten. Roeien schrijft:

‘Marinus Spillenaar Bilgen was directeur van Papierfabriek Gelderland in Nijmegen. Tijdens de oorlog leverde hij partijen papier voor Nijmeegse verzetsgroepen die de illegale kranten Ons Volk en Trouw drukten. Daarnaast hielp hij onderduikers en illegale werkers met financiële middelen. Op 7 augustus 1944 werd hij vanwege zijn verzetsactiviteiten opgepakt door de Duitsers en overgebracht naar kamp Vught. Daar is hij op 4 september gefusilleerd.’

Zo dicht zaten Spillenaar Bilgen en Rost bij elkaar in 1914...

Het tijdschrift had een gesprek met zijn dochter, met mevrouw Sielcken - Spillenaar Bilgen. Daaruit blijkt dat haar vader nog geprobeerd heeft vrij te komen door te wijzen op zijn zege in de Varsity van 1914, samen met Rost. In 1944 vervulde die tenslotte een vooraanstaande rol in het bezette Nederland, waardoor Spillenaar Bilgen hoopte op clementie van zijn oude teamgenoot. “Maar dat is niet gelukt,” aldus zijn dochter.

Nog geen jaar na de dood van Spillenaar Bilgen was ook Rost dood. Op 6 juni 1945 kwam hij om het leven in de gevangenis van Scheveningen.