Zoeken

Hebben politiek en sport iets met elkaar van doen? Ik denk het wel. Bijna nergens immers zie je zoveel politici bij elkaar als bij belangrijke sportwedstrijden. Wellicht heeft dat iets te maken met de herkenning van de passie die ze delen, het willen winnen, het bereiken van een ideaal.

Dat hoop ik althans. Want hoedt u voor politici zonder idealen: welk ánder motief zouden ze hebben om macht te willen vergaren; anders dan het verwezenlijken van een ideaal?

Sport en politiek hebben – als het goed is – gemeen dat het om een gereguleerde strijd gaat. En daar horen passie en vuur bij.

Soms versterken die twee elkaar. Dan krijgt de sporter vleugels bij de gedachte een land of een groep mensen te vertegenwoordigen. De zinderende spanning tussen twee teams van landen die kort daarvoor in oorlog met elkaar zijn geweest. Of de dramatische waterpolowedstrijd tussen Hongarije en de Sovjet Unie tijdens de Olympische Spelen in Melbourne, een maand na het neerslaan van de Hongaarse opstand. Een bloedbad, of liever een bad vol bloed, dat overigens eindigde in een 4-0 overwinning voor Hongarije.

Maar soms ook ontkrachten ze elkaar. Dan staat de sport zozeer in dienst van de politiek dat er van een eerlijke strijd geen sprake meer is. Doordat de scheidsrechters zijn gecorrumpeerd of de atleten door hormonenbehandelingen voor de rest van hun leven kapot zijn gemaakt.

Maar dat zijn gelukkig de uitzonderingen. In het algemeen identificeren wij sport met de passie die mensen hebben en de band met hun club. De drang om te presteren en de drang deel uit te maken van een groep die zich verenigt rond die club, zodanig dat een onderduiker in de oorlog zijn relatief veilige schuilplaats verlaat om zijn team te zien spelen. Of in de huidige tijd de meiden in Iran die zich met gevaar voor lijf en leden als jongens verkleden om hun voetbalteam aan te kunnen moedigen.

De mensen die na een oorlog, soms met de moed der wanhoop, de brokstukken bij elkaar raapten en met een gedecimeerd team weer begonnen. Zoals Wilhelmina Vooruit, waarvan slechts 49 leden de oorlog overleefden, of HEDW waar nog maar 30 leden over waren van de ruim 200 vóór de oorlog. De mensen waarvan de bestuursleden in 1941, bij de gedwongen staking der werkzaamheden, zeiden: “Ons werk moet worden voortgezet door de jongeren die deze tijd zullen overleven.”

Wij herdenken hier vandaag niet zozeer de sporters die omwille van de sport het leven hebben gelaten. Dat is niet of sporadisch gebeurd. Ik ken in dit verband alleen het verhaal van de Poolse voetballers die in een kamp moesten spelen tegen hun Duitse bewakers en werden geëxecuteerd toen ze hadden gewonnen.

Wij herdenken hier veeleer de omgekomen jongens en meiden, mannen en vrouwen die succesvol waren in de sport of er alleen maar plezier in hadden. Veelal jonge mensen, die tot het uiterste wilden gaan om zichzelf en anderen te bewijzen waartoe ze in staat waren. Mensen die het vuur brandend houden dat ons kan verwarmen, maar ook kan verzengen. Zo prachtig gesymboliseerd in het beeld van Prometheus, de Griekse mythologische figuur wiens naam betekent: hij die vooruit denkt. De man die het vuur stal van de Goden, opdat de mens zou kunnen overleven, maar die daarvoor zwaar werd gestraft, omdat de Goden vonden dat het vuur alleen hen toekwam.

Het is dit vuur, Goddelijk of niet, dat mensen telkens weer aanzet om te blijven leven. Door te gaan met de onuitroeibare veerkracht die mensen eigen is. Steeds weer opnieuw te beginnen. Dat is alleen te doen als je je medemens kan herkennen als iemand waarmee je de passie deelt, waarin je het vuur herkent. Wetend dat mensen met passie en vuur de hoop symboliseren dat mensen boven zichzelf uit kunnen steken. Je realiseren dat als die mens sterft, er ook iets sterft van jouw passie, van jouw vuur.

En daarom zijn we hier, omdat wij ons realiseren dat sport niet alleen maar een spelletje is, maar een uiting van het vuur dat ons in leven houdt, dat sterker is dan de oorlog en de vernietiging. Sport stimuleren op alle mogelijke wijzen is dan ook geen vrijblijvende zaak, maar een plicht die wij onszelf op moeten leggen.