Multimediaal

Olympische stadions in de tijd, De Feyenoord sportquiz, Sportnieuws op de kaart, een tag cloud, en het Sportbeeld van de dag archief. Kijk verder »


Sportbeeld van de dag

Jos Hermens in 1975



De beginjaren van de Harlem Globetrotters

Door Micha Peters 13-6-2009

De NBA play-offs zijn in volle gang. Sportgeschiedenis.nl duikt daarom komende week samen met basketbalprofessor Erik Brouwer in de geschiedenis van het basketbal. Vandaag: de beginjaren van de Harlem Globetrotters.

"Abe Saperstein was een dwergachtige man van joodse afkomst die jarenlang uitstekend werk verrichtte als handelaar in dameskleding en volgens velen leek op ‘een bowlingbal in een net pak’. In de jaren twintig werd hij promotor van een geheel zwart basketbalteam uit Chicago, de Globetrotters, een naam waaraan Saperstein uit commerciële overwegingen het woord ‘Harlem’ toevoegde.

 

Door die toevoeging moest duidelijk worden dat het team van de Globetrotters geheel zwart was en Saperstein besloot in navolging van de Harlem Rens oefenwedstrijden te organiseren in het Diepe Zuiden.

Hij kocht een oude lekkende t-Model Ford van een begrafenisondernemer en wurmde er met pijn en moeite een schitterend team vol grote sterke atletische zwarte mannen in. Vervolgens tufte hij naar allerlei kleine zuidelijke stadjes of dorpjes om demonstratiewedstrijden te spelen tegen blanke tegenstanders voor een volledig blank publiek.


Hun landelijke populariteit nam snel toe, maar het vinden van een hotel bleef lange tijd een probleem. In Jacksonville, Florida, probeerde Saperstein een kamer te boeken in een niet heel goed onderkomen, maar de eigenaar had geen plaats voor de beroemde basketballers. Een dag later sloeg een speler de lokale krant open en zag dat ‘Judy, de bowlende chimpansee’, een aap die optrad in een populaire tv-show, er wel onderdak had gevonden.

Ondanks de beperkingen die hun werden opgelegd vanwege hun huidskleur groeiden de Harlem Globetrotters uit tot een van de beste basketbalteams van Amerika en in 1940 wonnen ze zelfs de officieuze wereldtitel door de Harlem Rens te verslaan. Vanaf dat moment wilden alle zwarte basketbaltalenten spelen voor de Globetrotters, een wens die alleen maar werd versterkt toen ze acht jaar later het geheel blanke NBA-topteam van de Minneapolis Lakers versloegen.

De Harlem Globetrotters behoorden nu definitief tot de top van de wereld en in 1951 waren ze mondiaal zo bekend dat het team van Saperstein voor 75 000 toeschouwers een demonstratiewedstrijd speelde in het Olympisch Stadion in Berlijn.

Daarna werden er talloze landen aangedaan achter het IJzeren Gordijn, maar bij terugkomst kregen ze direct weer te maken met het apartheidsregime dat nog steeds gold in grote delen van Amerika. Zo was de sporthal van topuniversiteit lsu, Louisiana eens volledig uitverkocht voor een wedstrijd van de Globetrotters toen de president hoogstpersoonlijk ingreep. De ‘nikkers’ waren niet welkom omdat het ‘onze manier van leven aantast’.


Tot grote teleurstelling en woede van veel mensen gingen de Globetrotters zich in de jaren erna op bevel van Saperstein steeds meer richten op clowning. Voornaamste reden: geld. In het verleden was al bewezen dat zwarte mannen die zich gedroegen als clowns of domme, luie, tapdansende, voortdurend grijnzende negers erg populair konden worden onder de blanke bevolking.

Zwarte acteurs als Lincoln Theodore Monroe verdienden zeer veel geld door in te spelen op de vooroordelen van de blanke man en dan waren er nog de extreem populaire minstrel shows, een soort variétévoorstellingen waarin alleen maar stereotiepe zwarte mannen voorkwamen die voortdurend riepen: ‘Yassuh, yassuh’ (yes sir, yes sir) zoals de ‘huisnikkers’, de slaven die tot het einde van de negentiende eeuw in het huis van hun meester leefden, volgens de overlevering de hele dag deden.

De Globetrotters haalden op het veld allerlei malle trucjes uit, zoals dobbelen onder de basket, en werden nu nóg populairder onder de blanke bevolking, maar de zwarte gemeenschap raakte ernstig verdeeld en steeds meer mensen gingen Abe Saperstein zien als een racistische entrepreneur die de zwarte cultuur gebruikte om vooral zijn eigen zakken te vullen.


De nieuwe koers van de Globetrotters is altijd omstreden gebleven en de zwarte auteur Nelson George verwoordde de mening van duizenden sportliefhebbers toen hij schreef: De Harlem Globetrotters symboliseren creatief, innovatief basketbal, maar ook het verkopen van je waardigheid voor een paar kwartjes."

 

Uit: De hemel is een basketbalveld
Auteur: Erik Brouwer
Omslagontwerp: Roald Triebels
ISBN: 978 90 482 0012 2

Subside Sports - Grootste aanbod voetbalshirts

Reacties

Er zijn nog geen reacties geplaatst bij dit artikel.
Plaats reactie *


*


Sportus.nl
Headliner.nl