Zoeken

Atletiek? Komt van het Griekse ‘athlètikè technè’ (de kunst van het strijden om een prijs) Algemene definitie: ‘lichaamssport waarbij bewegen het uitgangspunt is; de drie hoofdbewegingen zijn lopen, springen en werpen’ In de reglementen van de Atletiekunie is aanvullend te lezen: ‘loop- en technische onderdelen op de baan (outdoor en indoor), hardlopen op de weg, snelwandelen, crosscountry en berglopen’.

Looponderdeel? ‘atletiekonderdeel, zijnde de discipline lopen, bestaande uit hardlopen (inclusief marathon en ultraloop), hordelopen, steeplechase, estafette, snelwandelen, crosscountry en berglopen; hardlopen, hordelopen enz. zijn weer onderverdeeld in afstanden, en op de meeste afstanden worden jaarlijkse Nederlandse kampioenschappen gehouden’

Hardlopen? ‘om het hardst lopen (als wedstrijd)’ Aanvullend citaat uit de reglementen van de Atletiekunie: ‘Jaarlijks worden Nederlandse kampioenschappen hardlopen gehouden. Op de baan: 100 m, 200 m, 400 m, 800 m, 1.500 m, 3.000 m, 5.000 m en 10.000 m. Indoor: 60 m, 400 m, 800 m, 1.500 m en 3.000 m. Op de weg: 10 km, halve marathon, marathon, 100 km (individueel en verenigingskampioenschap) en 24-uur.’

Korteafstandsloper? ‘hardloper op de korte baan die zich toelegt op afstanden tot en met de 400 meter’

Geknielde start? ‘start van de toestand van rust uit, in geknielde positie, al dan niet vanuit startblokken’.

Startblok? ‘verstelbare voetsteun waarop een hardloper zich afzet om sneller weg te kunnen accelereren bij alle wedstrijden tot en met 400 m (inclusief de estafettes tot en met de 4 x 400 m)’ Aan de atletiek ontleende uitdrukking: in de startblokken staan: klaarstaan om iets te ondernemen. Uitvinder van het startblok is de Australiër Charlie Booth die het startblok in 1929 introduceerde.

De bonden weerden het startblok in eerste instantie nog en verklaarden dat het een mechanisch hulpmiddel was. In 1937 stond de vrouwenbond het startblok uiteindelijk toe. In 1940 vroeg Booth een patent aan op het ontwerp in Australië. Een wereldwijd patent kon hij zich niet veroorloven. (Bron: WIKIP.)

Reactietijd? ‘tijd tussen het startsein en het moment dat de loper reageert en in beweging komt (startbeweging), bv. zich van het startblok afzet’

Pikstart? ‘start waarbij de loper enige decimeters voorsprong ‘pikt’ doordat hij onopvallend iets te vroeg van start gaat; eigenlijk een valse start die niet opgemerkt wordt, omdat de loper 'in het schot valt'’

Terugschieten? ‘een wedstrijdstart ongeldig verklaren met een schot, als akoestisch signaal aan de atleten dat ze terug moeten om opnieuw te starten’

Middellangeafstandsloper? ‘hardloper op de middellange baan die zich toelegt op de afstanden 800 en 1.500 m’

Groepsstart? ‘manier van starten bij loopwedstrijden langer dan 800 meter, waarbij niet in aparte lanen wordt gestart, maar door alle deelnemers gezamenlijk, vanachter een gebogen startlijn’

Exemplaar met vier poten.

Haas? ‘loper die een gedeelte van een wedstrijd als gangmaker optreedt en daarna uit de baan stapt’

Langeafstandsloper? ‘hardloper op de lange baan en weg die zich toelegt op afstanden boven de 1.500 m/1 Engelse mijl tot en met de marathon’

Marathon? ‘wedstrijd in hardlopen op de weg over een afstand van 42,195 km’ Genoemd naar het stadje Marathon, waarvandaan in 490 v.Chr. een boodschapper, genaamd Phidippides, de ruim 48 kilometer naar Athene rennend zou hebben afgelegd om het bericht van de Griekse overwinning van Miltiades op de Perzen over te brengen. Overigens betreft het hier vrijwel zeker een verminkt verhaal. De historische boodschapper Phidipiddes, zo is te lezen in Herodotus' Verhalen (geschreven ca. 440 v. Chr.), liep tijdens de slag bij Marathon van Athene naar Sparta (zo'n 246 km) met als doel de Spartanen om hulp te vragen. Hier is te lezen dat het vroegst gekende geschreven verslag van een ren van Marathon naar Athene voorkomt in de werken van de Griekse schrijver Plutarchus (46-120 na Chr.). 'In zijn verhandeling Over de glorie van Athene wijdt Plutarch de ren toe aan een boodschapper die Thersippus of Eukles heette. Een eeuw later geeft de schrijver Lucian deze eer aan "Philippides". Het lijkt waarschijnlijk dat, tijdens de 500 jaar tussen de tijd van Herodotus en deze van Plutarch, het verhaal van Pheidippides vermengd werd met dat van de slag bij Marathon en een verbeeldingsvolle schrijver het verhaal van de ren naar Marathon naar Athene heeft uitgevonden.'

Borstfinish? ‘finish waarbij de lopers (meestal de sprinters) bij de laatste pas de borst naar voren drukken omdat voor de volgorde van aankomst bepalend is wiens romp de lijn het eerst heeft gepasseerd (wat op belangrijke wedstrijden wordt vastgesteld aan de hand van een finishfoto)’

In het Van Dale Atletiek- en turnwoordenboek zijn als anekdotische en aanvullende afwisselingen met de woordlemma's kadertekstjes en tekeningetjes opgenomen. Enkele voorbeelden van kadertekstjes met betrekking tot de looponderdelen zijn:

Een nieuw werkwoord: ‘zatopekken’

Er was een man in de vorige eeuw die zo hard trainde dat er geen woord voor was. Afzien, tot het gaatje gaan, geen werkwoord kwam ook maar in de buurt om te beschrijven wat de Tsjechoslowaakse langeafstandsloper Emil Zátopek (1922-2000) deed in zijn voorbereiding op de grote atletiektoernooien. Er zijn getuigen die met eigen ogen hebben gezien dat hij inderdaad een trainingssessie afwerkte van bijvoorbeeld 100 x 400 meter, met rustpauzes van 200 meter. Het leverde de ‘lokomotief’ uit Praag veel op: olympische titels in 1948 (10.000 m) en 1952 (5.000 m, 10.000 m en de marathon), wereldrecords (18 stuks), én een wonderbaarlijk slechte techniek: met een schuddend hoofd en een schokkend lichaam liep hij enorm hard.

Nu hij alweer een aantal jaren geleden is overleden, is het de hoogste tijd om ter herinnering aan deze formidabele atleet het werkwoord te introduceren dat staat voor onwaarschijnlijk hard sleuren, jezelf afbeulen tot over de rand tijdens een sporttraining : ‘zatopekken’. Ik zatopek, jij zatopekt, ga je mee vanmiddag zatopekken? ‘Wij hebben gezatopekt, en zaten aan het eind van de middag dus hé-lé-máál stuk.’

Bron: Kees Kooman.

Maffe marathonrecords

Op 10 oktober 1976 liep de 98-jarige Dimitrion Yordanidis uit Griekenland een marathon in 7 uur en 33 minuten uit, en kroonde zichzelf in Athene daarmee tot oudste mannelijke finisher ooit.

De oudste vrouwelijke finisher (87 jaar) op een marathon was de Engelse Jenny-Wood Allen. Zij deed in 1999 7 uur en 14 minuten over de London Marathon.
De snelste marathon achterwaarts wist de Chinees Xu Zhenjun op 17 oktober 2004 af te leggen in een tijd van 3:43,39.

Het mafste marathonrecord staat sinds 17 april 2006 op naam van de Amerikaan Zach Warren die de Boston Marathon al jonglerend met drie ballen wist te volbrengen in een tijd van 2:58,23.

Morgen gaan we discus- en speerwerpen.

Bronnen: GLEND en www.boston.com.

Lees hier een artikel uit de VPRO Gids over Jan Luitzen en zijn reeks sportwoordenboeken en bekijk hier een filmpje uit het NOS-sportjournaal over het Atletiek-en turnwoordenboek.

Atletiek · Sportboeken

permalink | plaats reactie |