Zoeken

Kortgeleden belde ik Joan Oliver op een zaterdag tijdens de lunch; hij profiteerde van een zeldzaam moment van rust in zijn lege kantoor in Barcelona, weg van de hectiek van de voetbaltransfermarkt. De baas van FC Barcelona doet het buiten het veld al even opvallend goed als erop, waar de club Europese en Spaanse titels binnenhaalt.

Barça wordt waarschijnlijk de club met de hoogste inkomsten – zo’n 400 miljoen euro. Wat nog beter is: in een industrie waar het geld de deur uit vliegt hebben zij al zes jaar achter elkaar winst gemaakt. Het team dat morgen begint aan de verdediging van z’n Champions Leaguetitel, is ook een echt bedrijf.

Oliver hoort tot het nieuwe slag voetbalbonzen die in de gewone zakenwereld hebben gewerkt – in zijn geval bij de FT group. Hij kan het economische model van Barça uitleggen op de duidelijke manier van iemand die er over nagedacht heeft. In de voetbalwereld, waar nogal wat leeghoofden rondlopen, is dat allesbehalve vanzelfsprekend.

‘Het model steunt op twee pijlers’, vertelt hij. ‘De eerste is dat we een van de beste, zo niet het allerbeste team van de wereld hebben zonder dat we een x-aantal miljoenen hebben uitgegeven aan spelers. Een goed voorbeeld daarvan is de Champions Leaguefinale in Rome dit jaar, waar we speelden met een team waarin zeven spelers zaten die van onze jeugdopleiding kwamen. De totale aankoopsom van ons team ligt onder de 70 miljoen euro. Wij investeren niet alleen in het kopen, maar ook in het creëren van nieuwe spelers. Dat is niet alleen een economische strategie. Het hoort ook bij de identiteit van de club.’

Wereldelftal

Maar Barça heeft ook geluk gehad. Drie producten van hun eigen opleiding: Leo Messi, Xavi en Andres Iniesta, komen in aanmerking voor een wereldelftal. Dat gebeurt heus niet in iedere generatie.

Oliver antwoordt: ‘Ja, geluk bestaat nu eenmaal in de wereld. Misschien kunnen we niet altijd de beste spelers van de wereld op onze opleiding krijgen. Maar we leveren wel zes, zeven spelers voor het eerste team.’

Andere clubs leiden ook veelbelovende jongens op, maar Barcelona heeft het lef ze op te stellen in belangrijke wedstrijden. Zo worden ze minder afhankelijk van de enorm inefficiënte transfermarkt. Oliver zegt hierover: ‘In het voetbal wordt vaak alleen gekeken naar de doelstellingen op korte termijn. De clubs geven hun geld op een irrationele en dwangmatige manier uit aan spelers. Er is altijd de verleiding om te denken dat als je nu maar twee of drie spelers koopt, je de situatie kunt verbeteren. Dat gold bijvoorbeeld in het verleden voor Chelsea en Manchester City en nu, denk ik, voor Real Madrid.’

Bepaalde clubs, Real in het bijzonder, kopen spelers deels om marketingredenen. Zou Barça dat ooit doen? ‘Nee’, zegt Oliver en hij vermijdt zorgvuldig om iets negatiefs te zeggen over Barca’s belangrijkste rivaal. ‘De beste manier om te winnen is, voor ons in ieder geval, om jarenlang aan een team te werken, waarschijnlijk al vanaf de tijd dat de spelers nog jonkies zijn en op de opleiding zitten. Er is nog een ander probleem: als je, commercieel gezien, al je kaarten op één speler zet, neem je een groot risico. Het beste voorbeeld daarvan is LA Galaxy, dat zijn strategie baseerde op één speler (David Beckham). En tenslotte, als je een speler koopt omdat hij zo ‘sexy’ is heb je een belangenconflict als je moet beslissen wie je opstelt.’

Meer dan een voetbalclub

Wat is de tweede pijler van Barca’s economische model? Om een wereldnaam op te bouwen op de lange termijn. Dat klinkt ook heel voor de handliggend, maar de meeste voetbalclubs denken niet ver vooruit. Bijvoorbeeld bij het zoeken naar een shirtsponsor. Barcelona betaalde Unicef om die naam op de shirts van het team te mogen zetten. Iedereen in de wereld die nu de tv aanzet, ziet in één oogopslag dat Barça terecht zegt dat het ‘meer dan alleen maar een voetbalclub’ is. En zijn steeds groter wordende reputatie levert geld op. Oliver zegt dat de contracten van de club voor de televisierechten en die met Nike de ‘beste in de wereld zijn die een sportclub heeft. Het is belangrijk, vinden wij, dat we de meest waardevolle voetbalmerknaam in de wereld hebben.’

Het economische model werkt in goede en slechte tijden, voegt hij er aan toe. Barça maakte in 2008 winst, ook al won het niets, maar maakte ook winst toen het afgelopen seizoen drie titels won. Dat laatste was lastiger dan het klinkt, omdat de spelers contracten hebben die aan hun prestaties gerelateerd zijn. ‘Dit jaar was wel heel moeilijk’, zucht Oliver. ‘We moesten bijna 40 miljoen euro aan bonussen uitbetalen.’ Je zou bijna medelijden met hem krijgen...