Voetbal wordt nooit winstgevend

'De schuld wordt veroorzaakt door de salarissen van de spelers en door niets anders. Het komt echt niet door de kosten van de ballen’, zei Francisco Roca, het hoofd van de Spaanse competitie, tegen de mannen die de baas zijn in het voetbal.

We hebben allemaal wel eens fantasieën dat we de kamer vol mensen ontdekken die alle touwtjes in handen hebben. Voor het voetbal is dat de International Football Arena. Hun jaarlijkse conferentie in Zürich lijkt op het hoofdkwartier van een wereldwijde samenzwering. Voetbalmakelaars, clubbobo’s en lobbyisten komen samen in een buitenwijk in Zwitserland om de toekomst van het voetbal te plannen.

Eerder deze maand kwamen ook de sporteconomen samen in een groezelige kantoorflat in Parijs. Uit de twee bijeenkomsten kwam één glashelder feit: er zijn bijna geen voetbalclubs die ooit winst zullen maken. Het voetbal stapt af van de fantasie dat het een bedrijfstak is.

Structurele crisis

De verliezen in het voetbal stammen van vóór de recessie. Egon Franck, hoogleraar economie aan de Universiteit van Zürich, zei in Parijs: ‘In de hoogste regionen heerst een financiële crisis die niets te maken heeft met de financiële crisis. Het is een structurele, permanente financiële crisis.’

De clubs in de Premier League hadden samen een schuld van 3 miljard pond (3,3 miljard euro) nog voor de recessie begon. De schuld van de Spaanse clubs ligt op zo’n 4 miljard euro. Elk land heeft zijn eigen treurige bedrag aan schuld.

‘We moeten duurzaam zijn,’ zeggen de clubs en apen daarmee het nieuwe wereldwijde cliché na. Maar eigenlijk zijn ze juist geweldig duurzaam. Roca merkte op dat de Spaanse clubs constant failliet gaan, maar, zo voegde hij er aan toe, nooit verdwijnen. Dat is ongeveer hetzelfde in Engeland: tientallen profclubs hebben sinds 1992 surseance van betaling aangevraagd, maar alleen Aldershot ging ook echt ten onder en kwam daarna terug onder bijna dezelfde naam. Voetbalclubs blijven zelfs bestaan als ze failliet gaan; hoe kun je nog duurzamer worden?

De reden dat de clubs het eeuwige leven hebben is dat de schuldeisers de stekker er niet uit durven trekken. De merknamen van de clubs zijn sterk genoeg om de banken en belastingambtenaren schrik aan te jagen. En daarom kunnen de clubs zich zonder angst in de schulden werken.

Door de recessie bleek eenvoudigweg hoe hopeloos het voetbal er in zakelijk opzicht voor staat. Het werd in een klap duidelijk dat de meeste clubs nooit winst zullen maken. Natuurlijk was dat ook het doel van de meeste clubs niet: elke euro die ze konden lenen gaven ze direct weer uit aan spelers om zo de media, de fans en hun eigen fantasie tevreden te stellen. Voetbal is een wapenwedloop, geen zakelijke onderneming.

Schulden zijn niet erg als je ze kunt terugbetalen uit de toekomstige winst. Maar niet veel voetbalclubs zullen die winst maken. Het grootste deel van de voetbalschulden zal nooit worden terugbetaald. En kan dus worden afgeschreven.

Industrietje van niks

Grote delen van het voetbal zullen worden genationaliseerd. Er zijn veel landen waar voetbal afhankelijk is van staatssteun. Het beste voorbeeld hiervan is Argentinië, waar de regering vorige maand de clubs redde door hun voetbalrechten te ‘kopen’ voor bijna driemaal zoveel geld als de prijs daarvoor was geweest. In Italië en Engeland heeft de regering in stilte geaccepteerd dat veel clubs hun achterstallige belasting nooit zullen betalen.

In Nederland steken zelfs gemeenteraden geld in clubs die op zwart zaad zitten. Zo betalen de belastingbetalers de Porsches van de voetballers. Gelukkig kost het niet veel geld om het voetbal te redden. Dit is maar een industrietje van niks. De opbrengsten van het hele Europese profvoetbal samen waren in het seizoen 2007-2008 maar 14.6 miljard euro, dat is een kwart van de opbrengst van supermarktketen Tesco.

En wat de banken betreft die geld aan het voetbal hebben geleend, die worden niet alleen geknipt en geschoren, die worden kaalgeschoren. Dat is dan hun straf voor het net doen of voetbal een echte business is. Het is erg vreemd dat de Co-operative Bank in Groot-Brittannië miljoenen gaf aan Sheffield Wednesday.

Het is al eerder gebeurd dat de schulden van clubs in sommige landen zijn kwijtgescholden. Al gauw maken de clubs nieuwe schulden; ze hebben nu immers gemerkt dat ze toch niet failliet kunnen gaan. Maar de volgende keer dat ze in de schulden komen, zullen ze zich in elk geval niet meer verbeelden dat ze later toch wel winst zullen gaan maken.

Er blijven nu nog maar twee financiële modellen over. Het eerste werkt voor ongeveer zes clubs, in het bijzonder voor Manchester United en Barcelona; dat is: zorg dat je zo’n wereldnaam hebt dat je geld kunt opbrengen om grote spelers te kopen. Nu in opkomst is het tweede model: de suikeroom. Zoek een Arabische sjeik die je club als speeltje koopt.

Dit alles betekent dat het voetbal niet meer doet alsof. De bobo’s in Zürich realiseren zich eindelijk dat ze niet aan het hoofd staan van Shell of zelfs Lehman Brothers. In het gunstigste geval zullen hun clubs ooit net zo zijn als streekmusea: instellingen voor de hele bevolking die als enige financiële ambitie hebben niet in de rode cijfers te komen.

Voetbal

permalink | plaats reactie |

Reacties