Zoeken

Op een maandagavond in het najaar van 2005 komt een bevriend echtpaar, Johan en Saskia Schroor, met hun drie dochters eten aan de Kerkstraat. Ook de oudste zoon van Geertje, Cosmo, schuift aan. Cosmo is schipper en hij heeft kort tevoren een baan aangenomen als kapitein van een bekende clipper, de Stad Amsterdam. Cosmo vertelt over een aanstaande zeetocht van Gran Canaria naar in het Caribisch gebied gelegen eilanden als Antigua, Guadeloupe, Saba en Sint Eustatius.

Voor Johan Schroor is een tocht over de Atlantische Oceaan een jongensdroom en als hij hoort dat er nog enkele plaatsen vrij zijn, stelt hij Ykema ter plekke voor mee te gaan. Schroor wil zelfs het reisgeld voor Ykema betalen. Die hapt direct toe. ‘Dat was net iets wat ik kon gebruiken. Ik had alweer een behoorlijke hang naar de drugs en ik wist dat er iets moest gebeuren om daar uit te breken. Ik had geen werk, zat maar wat thuis en ik had een heel erg leeg gevoel.’

Nog geen maand later vliegen Jan Ykema en Johan Schroor naar Gran Canaria om aan boord te gaan van de Stad Amsterdam, een gigantisch zeilschip met drie masten en een lengte van 76 meter. Aan boord bevindt zich een bont internationaal gezelschap. Ykema treft zelfs een architect die betrokken was bij het ontwerp van de Olympic Oval, de overdekte ijsbaan van Calgary, de plek waar Jan Ykema ooit zijn olympische triomf beleefde.

De tocht aan boord van het zeilschip is geen cruise. Alle opvarenden draaien mee in diensten van acht uren. Wie niet aan de zeilen staat, maakt zich op een andere manier nuttig.

Zo ook Jan Ykema. Aan boord bevindt zich een honderdtal verouderde zomerstoeltjes, waarvan een groot deel aan vervanging toe is. Ykema is er dagenlang druk mee bezig en als hij klaar is, heeft hij van honderd gebrekkige stoeltjes een tachtigtal goede gemaakt, klaar voor jaren extra gebruik. De complimenten die Ykema ervoor ontvangt doen hem goed.

Ook de structuur en de regelmaat die horen bij het werken in ploegendienst doen Ykema goed. Er zijn duidelijke taken en niets hoeft op stel en sprong klaar te zijn. ’s Avonds wordt er verse vis uit de oceaan gegeten en drinkt men een drankje.

Meerdere aan boord aanwezige Nederlanders herkennen de oud-sprinter, maar niemand reageert afkeurend op het clochardachtige uiterlijk van Ykema. De bekende krullen hebben zich namelijk tot een coupe met dreadlocks gevormd. Verder draagt Ykema een baard en ook zijn gewicht is nog nauwelijks afgenomen.

Dat de mensen die Ykema herkennen juist positief reageren op diens aanwezigheid is voor hem een opluchting. ‘Ik werd geweldig opgevangen. En de niet-Nederlanders kenden me natuurlijk niet, dus dat was ook lekker. Ik hoefde nergens aan te voldoen. Ik ben in die drie weken geen moment depressief geweest.’

Wel is hij geregeld moe. ‘Maar dat was geen enkel probleem, want ik kon altijd slapen als ik dat wilde. Ik heb uren geslapen op het dek als ik geen dienst had. Ik kan me niet herinneren dat ik ooit zo’n ontspannen vakantie heb gehad. En ik viel nog af ook, want we aten supergezond.’

Aan boord wordt heel wat afgepraat, deels omdat er verder – naast lezen – weinig ander vertier is, maar vooral ook omdat het gezelschap zich in korte tijd tot een hechte groep heeft gevormd, waarin iedere avond tot laat wordt gesproken over de meest uiteenlopende onderwerpen, van vederlicht tot loodzwaar.

Ykema voelt dat hij vrijuit kan praten. De meesten kennen hem niet, hij zal hen waarschijnlijk nooit meer tegenkomen, en dat helpt de barricade van schaamte te slechten. Al tijdens een van de eerste avonden, hij zit met twee dames te praten, komt zijn bewogen leven ter sprake. Ook later en met andere toehoorders doet Ykema het verhaal van zijn leven als gevallen sportman en tot zijn verbazing wekt het alleen maar sympathie en voelbaar respect.

Niet alleen Ykema’s levenswandel wordt besproken, maar ook de vraag hoe nu verder. Het is een vraag waarmee Ykema al langer worstelt en juist daarom is hij benieuwd naar de mening van buitenstaanders zonder vooringenomenheid.

Aan boord van de Stad Amsterdam, ergens tussen Europa en Zuid-Amerika, wordt Ykema een idee aan de hand gedaan dat hem direct aanspreekt, maar waaraan hij zelf nog geen moment had gedacht. Het advies: treed naar buiten met je verhaal.

Hoe langer men het erover heeft, hoe meer men het erover eens wordt dat een publieke schuldbekentenis het allerbeste middel is om af te rekenen met het verleden. Er zullen vast mensen zijn die weinig sympathie kunnen opbrengen voor het verhaal, maar iedereen is het erover eens dat de meesten alleen maar compassie zullen voelen bij een verhaal als dat van Jan Ykema. Daar komt bij: wie zelf vertelt over zijn misstappen, haalt cynici alle wind uit de zeilen.

In de eerste week dat Ykema terug is in Pingjum, belt Renze Lolkema, journalist van het Algemeen Dagblad. Hij wil hem interviewen als onderdeel van een voorbeschouwing op het aanstaande wk Sprint in Heerenveen. Enkele dagen later rijdt Lolkema naar Pingjum, niet vermoedende dat hij de zaterdag erop met een flinke scoop zal komen.