Rini van Bracht: de biljarter met één oog

Raymond Ceulemans en driebanden worden altijd in één adem genoemd. Volkomen terecht, want de Belg was 23 keer wereldkampioen in deze discipline. Rini van Bracht was de eerste, die hem versloeg op een WK. En dan te bedenken dat Van Bracht aan één oog blind was… In samenwerking met Sport & Strategie.

Rini van Bracht zelf. Foto Nationaal Archief

Door Micha Peters en Jurryt van de Vooren

De Brabandse biljarter Rini van Bracht raakte door een ongeluk ernstig gewond aan een van zijn ogen, waardoor het gezichtsvermogen van dat gewonde oog nog maar tien procent was. Bijzonder opmerkelijk, want met zulk slecht zicht is namelijk geen diepte te zien en dat lijkt essentieel op een wedstrijdbiljart van 284 centimeter bij 142 centimeter groot. Ondanks deze handicap heeft dit zijn biljartcarrière toch niet nadelig beïnvloed. Sterker: uiteindelijk heeft Van Bracht twee wereldkampioenschappen in de wacht gesleept.

Van Bracht werd in 1971 als negentienjarige al tweede op het wereldkampioenschap in Groningen. Hij wist daar toen de latere wereldkampioen Ceulemans te verslaan - tot dan toe onverslaanbaar geweest op een WK. Dat juist deze gigant op zijn knieën werd gedwongen door iemand die geen diepte kon zien, verleidde de aanwezige journalisten om te spreken over ‘Het Wonder van Groningen’. Toch bleef Van Bracht ondanks zijn verrassende winst zeer bescheiden: “Ceulemans is ook maar een mens.”

Desgevraagd zocht Ceulemans de oorzaak van zijn nederlaag in de slechte kwaliteit van de gebruikte biljartballen: “Ik heb het toch gezegd: morgen springen ze een halve meter hoog over het biljart. Ge kunt er beter mee kegelen.”

Daarmee rakelde de Belg een oude discussie op in zijn sport: de kwaliteit van de biljartbal. Nog maar vijf jaar eerder werd er op een WK met de klassieke ivoren biljartbal gespeeld, die erg populair was. Hiervoor werden vooral wijfjesolifanten geschoten om uit de slagtanden de ballen te draaien. Er werden zelfs dode olifanten voor opgegraven, waarvan het ivoor door de wedstrijdspelers ‘Zanzibar léger’ werd genoemd. Toch zaten er enkele nadelen aan.

Ten eerste werd de vraag te groot, zodat dierenliefhebbers en milieuactivisten ertegen in verzet kwamen. Er werden simpelweg te veel levende olifanten neergelegd om er een balletje uit te draaien. Maar er waren ook speltechnische nadelen: ivoor bleek gevoelig voor temperatuurwisselingen, waardoor de nauwkeurigheid te veel werd beïnvloed. Het werd dus eens tijd om iets andere te verzinnen: kunststof ballen.

Of Ceulemans juist over de kwaliteit van deze nieuwe bal klaagde na zijn nederlaag tegen Van Bracht is onbekend, maar dat dit verwijt nergens op sloeg, was meteen duidelijk. Tenslotte moest Van Bracht met dezelfde ballen spelen, onder dezelfde omstandigheden. Gelijke spelers, gelijke ballen. Daarnaast werd Ceulemans uiteindelijk wel wereldkampioen, en Van Bracht niet.

Elf jaar later wist Van Bracht in Guayaquil in Ecuador wél beslag te leggen op de wereldtitel. In 1994 herhaalde hij in het Deense Aalborg deze prestatie. Die tweede titel genoot alleen aanzienlijk minder aanzien dan zijn eerste. Midden jaren tachtig verzamelde de Duitse zakenman Werner Bayer namelijk `s werelds beste driebanders om zich heen en zette een competitie op waarbij veel geld viel te verdienen. Hieruit werd in 1986 de Biljart World Association (BWA) geboren. Waar topspelers ooit speelden voor een beker en een ferme handdruk van de voorzitter konden ze nu geldprijzen winnen in de zogenaamde Worldcuptoernooien. De Wereldbeker werd daarom vanaf dat moment door veel biljarters gezien als de meest begeerde trofee die er te winnen viel.

Aanvankelijk lieten de traditionele biljartbonden, de Union Mondiale de Billard (UMB) en de Confédération Européenne de Billard (CEB), Bayer zijn gang gaan. De meeste bestuurders waren van mening dat de plannen van Bayer waren gebaseerd op gebakken lucht, maar toen hun toernooien steeds meer aan waarde verloren door het ontbreken van de toppers, begon het gemor. Dat culmineerde uiteindelijk in schorsingen van spelers en ruzies op hoog niveau. Centrale vraag was: wie is nu eigenlijk wereldkampioen driebanden?

In 1994 werd dat actueel, toen zowel de ‘nieuwe biljarter’ Sang Lee als de ‘oude biljarter’ Rini van Bracht zich tot wereldkampioen troonden. Wie was nu de echte alleenheerser?

Sang had in 1994 de wereldbeker bij de profs gewonnen na een spectaculair toernooi. Van Bracht daarentegen was in Aalborg de sterkste in een evenement dat weliswaar het officiële predicaat wereldkampioenschap droeg, maar volgens dagblad Trouw ‘in werkelijkheid net boven het niveau van een kleuterklas uitsteeg’.

Ook het verschil in beloning was duidelijk: Sang Lee incasseerde dat biljartseizoen ruim 50.000 gulden, waar Van Bracht naar huis ging met een medaille. “Ik ben echter gek op blinkende spullen”, zei hij na afloop van het toernooi. “Een titel is een titel. Die pakken ze me niet meer af.”

De andere biljarters dachten hier anders over, zodat zijn tweede titel minder aanzien kreeg. Maar toch: Van Bracht deed het wel met één oog…

Ballen

permalink | plaats reactie |

Reacties