Zoeken
Nieuwsbrief
Rubrieken
Subside Sports
KillerTees T-shirts
Voetbalkleding
Vakantie Griekenland
Voetbalshirts.com
Fotogeschenken
Druh Belts
Teamkleding
MEC Training
Aart Kok Vouwwagens
Combi-Camp Vouwwagens
Tuinhuisjes & paardenboxen
Multimediaal
Olympische stadions in de tijd, De Feyenoord sportquiz, Sportnieuws op de kaart, een tag cloud, en het Sportbeeld van de dag archief. Kijk verder »
ANWB maakte het Nederlandse wielrennen kapot
25-1-2010Het Nederlandse wielrennen stelde van 1900 tot 1950 niets voor. Dat is onder meer de schuld van de ANWB.
Foto Nationaal Archief
Door Erik van Lakerveld
Het besluit van Camiel Eurlings om de invoering van rekeningrijden te laten afhangen van een ledenenquête van de ANWB heeft in de Tweede Kamer tot veel ophef geleid. Ruim honderd jaar geleden had de ANWB ook al veel invloed op het regeringsbeleid en wetgeving, wat toen tot veel minder opschudding leidde. De gevolgen voor de wielersport waren enorm, want die invloed was één van de oorzaken van de sportieve crisis die het Nederlandse wegwielrennen tussen 1900 en 1950 trof.
Tot 1899 was de Algemene Nederlandsche Wielrijdersbond een organisatie die zich, zoals de naam deed vermoeden, inzette voor de wielrijder. Niet alleen de toerder profiteerde van de inspanningen van de Bond, maar ook het wedstrijdwielrennen viel onder de taken van de ANWB. De bond organiseerde nationale kampioenschappen, verleende licenties en controleerde records en wedstrijduitslagen. In 1899 had het bestuur genoeg van de wedstrijdsport. De sport was te commercieel geworden en van het oude gentlemanship was weinig meer te merken.
De ANWB stootte het wedstrijdwezen af. De directe aanleiding was dat het experiment met professionele wielerwedstrijden in Nederland in de ogen van de ANWB was mislukt. Bovendien was de auto als transportmiddel in opkomst. Vanaf het moment dat het wedstrijdwielrennen aan de wilgen werd gehangen trok de ANWB meer toe naar het ‘automobilisme’.
Hoewel het er officieel geen zeggenschap meer over had, liet de wedstrijdsport de ANWB na 1899 niet koud. Integendeel, de bond bemoeide zich actief met de sport, maar op andere wijze dan voorheen. De ANWB richtte zich actief tegen de wedstrijdsport en lobbyde bij de regering voor wetgeving die het wedstrijdwielrennen zou inperken.
De meest opvallende van deze maatregelen was de ‘Motor- en Rijwielwet’ van 1905, waarin op verzoek van de ANWB het wielrijden in korte mouwen en korte broek werd verboden. De burgerlijke bondsbestuurders waren van mening dat de renners die op zondagen in korte kledij over Neerlands wegen raasden een gevaar waren voor de goede zeden. De bemoeienis van de ANWB was zo groot dat het bijna onmogelijk was om wegwedstrijden te organiseren. Baanwedstrijden waren wel toegestaan omdat deze niet in de openbare ruimte plaatsvonden.
De wedstrijdsport zat zodanig in het verdomhoekje dat in 1913 het NK op de weg niet in Nederland mocht worden georganiseerd. De minister weigerde dispensatie aan de organiserende Nederlandsche Wielerbond. Dat jaar werd het NK in België verreden. Slechts enkele malen werden grotere wegwedstrijden toegestaan zoals in 1909 en 1910 toen de eerste twee edities van Olympia’s Tour werden georganiseerd.
De inmenging van de ANWB had tot gevolg dat het wegwielrennen tot het eind van de jaren 40 in Nederland niet tot volle wasdom kon komen en dat die jaren vooral in het teken van het baanwielrennen stonden.
Reacties
Zo is de ANWB opgericht met het expliciete doel om wielerwedstrijden te organiseren. De ANWB was dus gewoon een sportbond, te vergelijken met de Nederlandsche Voetbalbond (de huidige KNVB).
Iets anders: de vraag is natuurlijk waarom de ANWB zich rond 1900 afkeerde van de sport. Ik heb daar een theorie over (suggestie voor een historisch onderzoekje).
De leden van de ANWB (en dus ook de wielrenners) waren tot ongeveer 1895 afkomstig uit de maatschappelijke elite. In 1896 werd het profwielrennen door de bond geaccepteerd en het zou dus kunnen dat vanaf die tijd nieuwe leden toetraden uit de lagere sociale klassen, namelijk arbeiders en kleine middenstanders, die via de professionele wielersport
in hun inkomen gingen voorzien. Deze profs waren natuurlijk veel betere wielrenners dan de heren-amateurs, en dus kwamen de heren - sportief gezien - in de marge van het wielrennen terecht. (de ANWB organiseerde in die tijd wedstrijden, waarin zowel profs als amateurs deelnamen: deze brachten natuurlijk de verschillen tussen amateurs en profs aan het licht).
Verondersteld dat het bovenstaande klopt (dat moet dus nog eens uitgezocht worden), ligt de reactie van de heren-amateurs voor de hand: zij keerden zich af van de sport en wisten de ANWB mee te krijgen, omdat zij in die tijd nog de meerderheid hadden in die bond.
De grote vraag is natuurlijk, waarom de tegenstand in Nederland tegen het profwielrennen zo sterk was, dat het goeddeels een einde maakte aan de wegwedstrijden, terwijl bijvoorbeeld in Vlaanderen deze wedstrijden tot grote bloei kwamen. Waren de sociale en politieke verhoudingen in Nederland wezenlijk anders?
geplaatst op: 2-4-2010 11:46:05u. | e-mail
geplaatst op: 25-1-2010 14:28:28u. | e-mail | website