Biografen Ard Schenk moeten meer tv kijken

Voor de biografie van Ard Schenk is uitstekende research gedaan, waarna het fantastisch is opgeschreven. Toch zijn de schrijvers een belangrijke bron vergeten: de Hilversumse beeld- en geluidarchieven. De geschiedenis ligt er per kilo voor het opscheppen - ook digitaal.

Ard Schenk zelf, in 1966 als Europees Kampioen. Foto Nationaal Archief

Door Marnix Koolhaas

Je moet het maar durven: een biografie schrijven die netto bijna vijf kilo weegt. Uitgeverij De Buitenspelers draait er de hand niet voor om. Na de biografieën van Epy Drost, Willem van Hanegem en Freek de Jonge, was het nu de beurt aan Ard Schenk om zijn leven tot in de kleinste details te laten beschrijven.

Bert Wagendorp, Wiebren de Boer en Frans Oosterwijk tekenden voor de klus, en zaten daarvoor vele middagen aan de riante keukentafel van Schenk’s rustieke boerderij in het nabij De Rijp gelegen Grootschermer.

De keukentafelsessies

Wie zich Ard Schenk herinnert uit zijn hoogtijdagen in de jaren zestig en zeventig zal zich de blonde god uit Anna Paulowna vooral herinneren als een stille, soms zelfs wat stugge Westfries die het nooit zo op had met publiciteit. Dat uitgerekend deze man, die met zijn drie gouden Olympische medailles, wereld- en Europese titels en talloze wereldrecords tot de beste schaatsers aller tijden behoort, zich door de drie schrijvers heeft laten ontdooien, mag een klein wonder heten.

Het geheim achter dat wonder bleek ook het geheim achter de keukentafel-sessies in Grootschermer: Schenk’s nieuwe partner Carolien van der Heijden, met wie hij op 19 juli 2004 in alle stilte is getrouwd. Na een relationeel leven dat volgens veel buitenstaanders jaloersmakend was - Schenk kon immers elke vrouw krijgen die hij begeerde!- was gebleken dat Ard ondanks, of misschien wel dankzij die veelzijdige aandacht altijd een emotioneel gesloten jongen gebleven was.

Iedereen die Schenk de laatste jaren een beetje gevolgd heeft zal het beamen: Carolien is in staat geweest om van de voormalige schaatsheld ook een emotioneel uitgebalanceerde en sociaal betrokken man te maken. Een man die geen schaamte meer kent om zich op zijn 65e binnenstebuiten te laten keren door drie journalisten, en daarom zonder gene in café-restaurant Het Wapen van Münster in De Rijp het eerste exemplaar van zijn loodzware biografie overhandigde aan – hoe kan het ook anders - zijn aloude schaatsmakker, vriend en wederhelft van een historisch duo, de uit Noorwegen overgekomen kasteleinszoon uit Puttershoek, Kees Verkerk.

Ard & Keessie

Voor het grote publiek vond de geboorte van Ard&Keessie plaats tijdens het historische Europese kampioenschap van 1966 in Deventer, het eerste internationale kampioenschap op Nederlands natuurijs. Het verhaal is bekend: Kees viel op de tien kilometer waardoor Ard verrassend zijn eerste internationale titel behaalde. Nederlands werd schaatsgek en zou dat tot op de dag van vandaag blijven.

Maar juist bij die historische geboorte van het Ard&Keessie-tijdperk maken de auteurs van de biografie een uitglijder. Ten onrechte krijgt Frans Henrichs, de toenmalige hoofdredacteur van het Utrecht Nieuwsblad, de eer de term “Ard&Keessie” te hebben bedacht. En het is waar: Henrichs was de eerste die over Ard&Keessie schrééf. Maar heeft hij de term ook bedacht?

Nee, zeker niet. Wie de archiefbeelden van het EK 1966 in Deventer nauwkeurig bekijkt en vooral ook beluisterd zal merken dat de Ard&Keessie-mythe een werkelijke volksmythe is: het is het publiek zelf dat tijdens de huldiging spontaan en vanuit het niets Ard&Keessie begint te roepen..

Een onvergeeflijke fout? Natuurlijk niet. Daarvoor is “Ard Schenk – de biografie” wat het pretendeert te zijn: een uitputtende, uitstekend geresearchte en prachtig geschreven en vormgegeven levensbeschrijving van één van de grootste sportmensen uit de Nederlandse geschiedenis.

Maar wel laat de omissie zien dat bij de research van veel sportboeken de audiovisuele archieven te vaak veronachtzaamd worden. Terwijl de beelden, de commentaren én de geluiden van de supporters vaak de emotie zo veel directer tonen dan de krantenverslagen dat achteraf kunnen. Aanstaande schaatsbiografen van Kees Verkerk: vergeet de Hilversumse archieven niet!

Dit artikel verscheen in december 2009 in Schaatssport

Schaatsen · Sportboeken

permalink | plaats reactie |

Reacties