De oude en nieuwe Louis van Gaal

Volgens Simon Kuper is er een oude en een nieuwe Louis van Gaal. Bij Bayern München zijn die twee verenigd. Het levert veel succes op.

Louis van Gaal, de trainer van Bayern München, viel om toen hij stond te juichen voor een doelpunt. De man die het doelpunt gemaakt had, Arjen Robben, was op hem afgestormd om hem te omhelzen, maar sprong per ongeluk boven op hem. Uiteindelijk strompelde Van Gaal naar de dug-out, rood van schaamte en met een bloedende vinger. In Duitsland is het een klassieker op YouTube.

Bijna alles aan de trainer van Bayern klopt niet: hij heeft een afgeplat gezicht, een dikke buik en zwaait op de meest onmogelijke momenten met een notitieboekje. De taak van een voetbalcoach is voornamelijk representatief en daar is Van Gaal uitgesproken slecht in. Hij wordt gered door één eigenschap: hij is briljant.

Hij is één van die zeldzame trainers die ervoor zorgen dat de prestaties van hun team voortdurend beter worden. Vóór Bayern München vanavond in de kwartfinale van de Champions League uitkomt tegen Manchester United, is het de moeite waard om naar de geheimen te kijken die achter zijn persoon verborgen gaan.

Gymleraar

Van Gaal werd in 1951 in Amsterdam geboren; hij had de geest van een groot voetballer, maar hij was ook weinig gespierd en langzaam. Hij speelde als semiprof en gaf gymnastiekles op een school voor moeilijk opvoedbare kinderen. Die baan leerde hem hoe hij de dingen moest uitleggen. Als de kinderen de honkbal maar niet konden raken, praatte Van Gaal net zo lang tot het wel lukte. Hij bereidde zich voor op zijn toekomst.

In 1991 werd hij trainer van Ajax. Net als de meeste Nederlanders zag hij voetbal als een dans in de ruimte. Zijn teams speelden eindeloos over, op zoek naar de gaten die de tegenstander liet vallen. Maar Van Gaals manier van zoeken was specifieker dan die van alle anderen. Als een coach in American Football, zei hij precies tegen elke speler waar hij heen moest. Zijn spitsen liepen zich vrij volgens bepaalde patronen, zoals receivers in het football dat doen.

Van Gaals favoriete woord was: collectief. Hij ondervroeg potentiële nieuwelingen om te zien of ze wel genoeg voor het collectief open stonden. In 1995 won Van Gaal de Champions League met een team dat vrijwel uit jongens bestond.

Maar buiten het veld had hij het moeilijk. Zelfs Nederlanders, die er toch om bekendstaan dat ze redelijk bot zijn, vonden hem té bot. ‘Ben jij nou zo dom of ben ik zo slim?’ vroeg hij eens aan een journalist. Bij Barcelona maakte hij ruzie met zijn beste speler, Rivaldo. Hij vond het maar belachelijk willekeurig dat het gedribbel van één man wedstrijden kon winnen. Hij joeg iedereen bij Barça tegen zich in het harnas, maar won wel twee Spaanse titels in drie jaar.

‘Hij ziet echt elk detail’, merkte de aanvoerder van Barça, Josep Guardiola, op. Bij Barça vond Van Gaal nóg een volgeling, een jonge tolk geheten José Mourinho, die scoutingsrapporten voor hem schreef. Guardiola en Mourinho zijn sindsdien ook toegetreden tot het selecte gezelschap van grote trainers.

Mislukt

Van Gaal mislukte als bondscoach van Oranje en zag in dat de verdediging zo alert is geworden dat je er niet meer komt met eindeloos overspelen. Net als Arsène Wenger bij Arsenal, begon hij zich te focussen op het moment dat een team de controle over de bal verliest. Tijdens die omschakeling is de verdediging van de tegenspelers even uit positie. Toen Van Gaal met AZ landskampioen werd, sloegen ze voornamelijk toe tijdens die omschakeling.

Alleen maar gewapend met een Nederlands-Duits woordenboek, kwam hij aan in München; hij irriteerde iedereen. Van Gaal maakte er een gewoonte van om de spelers zelfs op hun foute beslissingen te wijzen tijdens een trainingspartijtje. Maar uiteindelijk deden de spelers van Bayern wat hij zei.

Dit Bayern laat tekenen zien van de oude Van Gaal, maar ook van een nieuwe. Hij heeft nog steeds geen respect voor iemands reputatie. De Duitsers vonden Bastian Schweinsteiger een aanvallende topspeler, Van Gaal realiseerde zich dat Schweinieen verdedigende middenvelder was. Hij is geobsedeerd door details: als de tegenstander aan de bal is, zit de spits van Bayern de verdediging dwars om een pass naar het middenveld te forceren, waar Bayern heerst.

Maar de nieuwe Van Gaal heeft ook het dribbelen omarmd als methode om de strakke verdediging van tegenwoordig te doorbreken. Bayern heeft twee grote solisten in dienst: Arjen Robben en Franck Ribéry. Als Ribéry begint te dribbelen, hebben zijn teamgenoten precieze instructies om uit de weg te gaan en ruimte voor hem te maken. Van Gaal ziet er nog steeds uit als een ietwat verontwaardigde schoolmeester. Maar de truc is om alleen maar op zijn prestaties te letten.

Voetbal

permalink | plaats reactie |

Reacties