Zoeken

De Afrikaanse voetballer van de eeuw houdt een ijskompres tegen zijn wang gedrukt. Hij heeft pijn. ‘Ik kauw graag op kalkoenbotjes’, mompelt George Weah met een Liberiaans accent dat hem nog moeilijker verstaanbaar maakt. Toen hij tv zat te kijken werd hij ergens door afgeleid en beet te hard.

Toen hij vorig weekend in Nederland was voor de presentatie van het uitstekende nieuwe boek van Edwin Schoon over het Afrikaanse voetbal, De macht van de bal, heeft hij vooral veel tijd doorgebracht in de tandartsstoel. Tussen de tandartsbezoekjes door praatte hij over Afrika en het komende WK. En ook over de vraag of het een ‘Afrikaans’ WK zal worden.

Wij herinneren ons Weah vooral als de fanatieke spits die ooit de hele lengte van het veld over rende om voor AC Milan te scoren; maar dat is hij niet meer. Met zijn blauwe maatpak, zijn bril en zijn buikje lijkt hij nu meer op een politicus. Deze vriendelijke man ontpopt zich als de Silvio Berlusconi van Liberia: hij staat aan het hoofd van een klein media-imperium en verloor in 2005 de presidentsverkiezingen maar op het nippertje. Het belangrijkste argument tegen hem was, zoals de Liberianen dat zeggen, dat ‘he know no book’ - ofwel dat hij niet geleerd is.

Sinds die tijd heeft Weah aan de DeVry University in Miami, waar hij woont, gestudeerd: learning book. Deze zomer zal hij afstuderen. Nu hij ook nog geleerd is, zou hij de verkiezingen in Liberia, volgend jaar, wel eens kunnen winnen.

Pan-Afrika

In het voetbal is Weah al een machtig man. Hij lobbyde om het WK naar Zuid-Afrika te krijgen en is goed in de pan-Afrikaanse retoriek die in alle geledingen van dit toernooi doorklinkt. Op de ‘Afrikadag’ in Den Haag deed hij een beroep op alle aanwezige Afrikanen: ‘Het is onze verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat Zuid-Afrika een prachtig WK houdt. Hij vertelde hen dat het toernooi ‘vrede en verzoening aan de Afrikanen en de rest van de wereld’ kon brengen.

Maar Afrika is een continent met ongelofelijk grote verschillen. Voelen de mensen in Weahs geboorteplaats Monrovia zich bijvoorbeeld verbonden met Johannesburg, dat een heel andere wereld is? ‘Nou, ze gaan zeker naar het WK kijken’, zegt Weah. ‘Mijn zender gaat het WK gratis uitzenden. Die mensen die geen tv hebben zullen in een bioscoop gaan kijken of bij de buren. Zo is het altijd geweest.’

Kunnen veel Liberiaanse supporters het zich veroorloven om naar het WK toe te gaan? ‘Sommigen wel. Ik ga, ik ben een Liberiaanse supporter.’ Zal het veilig zijn voor de supporters? ‘Johannesburg is veilig’, zegt Weah overtuigd en hij herhaalt het mantra van de organisatie dat er in ieder land misdaad is.

Voor Weah wordt dit WK voornamelijk gehouden als eerbetoon aan Nelson Mandela. Hij heeft gehoord dat Mandela ooit tijdens zijn ondergrondse jaren een Liberiaans paspoort heeft gehad. Toen Weah in 1996 voor het eerst in Zuid-Afrika kwam om in de Africa Cup te spelen, ‘ging ik om Mandela de hand te schudden, hem te omhelzen.’ Hij doet na hoe hij hem omhelsde. Dan vervalt hij in een West-Afrikaans accent als hij zegt: ‘Ik vind dat Mandela dit WK verdient voor hij ons gaat verlaten.’

Weah zal ieder Afrikaans team op het toernooi steunen. Het is alleen zo jammer, zegt hij, dat vijf van de zes teams niet-Afrikaanse trainers hebben. ‘Ik denk dat het een probleem gaat worden dat zij allemaal met dezelfde Europese basisprincipes naar het WK komen.’ Hij zou willen dat de Afrikanen deden wat Brazilië doet: ‘Naar het WK gaan met hun eigen stijl.’

Brazilië

Het noemen van Brazilië slaat een bres in zijn pan-Afrikaanse houding. Als jongen die opgroeide bij zijn oma in een achterstandsbuurt van Monrovia, speelde Weah voor een team geheten Young Brazil. Plotseling wordt zijn stem luider en enthousiaster: ‘Ik ben namelijk een fan van Brazilië. Ik ging naar de bioscoop om het WK van 1986 te zien. Toen ik zag hoe Brazilië werd verslagen, heb ik gehuild. Vanaf dat moment wilde ik Braziliaan worden en naar Brazilië gaan. Ik weet ook zeker dat alle Liberianen je kunnen vertellen wat het verlies van Brazilië voor hen betekende.’

‘Als je in Brazilië bent, lijkt het of je in Afrika bent. Je eet hetzelfde eten, gedraagt je op dezelfde manier. Je kunt er op rekenen dat ik na [het uitschakelen van] de Afrikaanse teams vóór Brazilië ben. De econoom-filosoof Amartya Sen zou met de volgende diagnose komen: ‘Afrikaan’ is maar een van Weahs vele identiteiten. Dit mag dan een Afrikaans WK worden, maar je kunt het ook een Afro-Braziliaans WK noemen.

Sport en politiek · Voetbal

permalink | plaats reactie |