Oorlog in het voetbalstadion

Morgen is het precies twintig jaar geleden dat een voetbalwedstrijd tussen Dinamo Zagreb en Rode Ster Belgrado volledig uit de hand liep. De strijd in het stadion bleek de proloog te zijn van de Balkanoorlog van de jaren negentig.

Op 13 mei 1990 vond in Zagreb de competitiekraker plaats tussen het plaatselijke Dinamo, de leidende Kroatische club, en het boegbeeld van de Serviërs: Rode Ster Belgrado. Een week tevoren waren er voor het eerst vrije verkiezingen geweest, waarbij in Kroatië Franjo Tudjman verkozen was, die toen al bekend stond als een voorvechter van de Kroatische onafhankelijkheid.

Dit zorgde voor extra spanningen tussen de toch al rivaliserende clubs. De harde kern van Rode Ster, de Delije (‘helden’), was drieduizend man sterk afgereisd naar de wedstrijd tegen hun concurrent. Ze scandeerden leuzen als ‘Zagreb is Servië’ en ‘Dood aan Tudjman’. Voorafgaand aan de wedstrijd waren er vechtpartijtjes tussen Kroaten en Serviërs. Dit alles was slechts een voorbode van wat het met tussen de vijftien- en twintigduizend mensen gevulde Maksimirstadion te wachten stond.

Een massale veldslag

Gedurende de wedstrijd begonnen de Serviërs het stadion te slopen en hun tegenstanders uit te dagen. Toen ze met messen bewapend de vakken van gewone Dinamofans gingen bestormen kwam de harde kern van Dinamo, de Bad Blue Boys, in actie. Zij probeerden het vak van de Rode Ster-supporters te bereiken.

De Joegoslavische politie, op de hand van de machthebbers in Belgrado, had de Rode Ster-supporters laten begaan, maar trad wel hard op tegen de Dinamofans. Wat volgde was een massale veldslag tussen Kroaten, Serviërs en de politie.

De gevechten vanuit Kroatisch perspectief

Zvonimir Boban, Kroaat en Dinamo’s jonge sterspeler, ontzette een van zijn fans die mishandeld werd, door een karatetrap uit te delen aan een politieman. (Ironisch genoeg bleek later dat de betreffende politieman geen Serviër was, maar een Bosnische Moslim.)

Terwijl zijn naam hartstochtelijk gescandeerd werd door de Dinamo-supporters verliet Boban geëscorteerd door de politie het veld. De strijd tussen de supportersgroepen duurde meer dan een uur. Negenenzeventig agenten en negenenvijftig supporters raakten gewond, honderden mensen werden gearresteerd.

Boban erkende later de importantie van de gebeurtenissen. “13 mei is een belangrijke datum in mijn leven. Op die dag kreeg ik een rol in de politieke geschiedenis, niet alleen in de sport. In de dagen erna werd ik twintig jaar ouder. In die tijd en onder dat regime was het alsof ik mezelf had neergeschoten. Ik was bang dat me iets ergs zou overkomen.”

Iets ergs overkwam hem niet. Wel werd hij voor zes maanden geschorst, waardoor het WK in Italië aan zijn neus voorbij ging.

 Scene uit de documentaire Het laatste Joegoslavische elftal van Vuk Janic

Op 3 juni, slechts een paar weken na de ernstige ongeregeldheden, speelde Joegoslavië in aanloop naar dat WK in hetzelfde Maksimirstadion een oefenwedstrijd tegen Nederland. Oranje won met 2-0, maar opvallender was dat de Kroatische supporters massaal door het Joegoslavische volkslied heen joelden en ‘hun’ nationale team de hele wedstrijd uitfloten. Wederom een signaal dat de dagen van de Joegoslavische staat geteld waren.

De Balkanoorlog

Ruim een jaar later brak de Balkanoorlog uit. In de oorlogsjaren vormde een groot deel van de harde kern van Rode Ster de ruggengraat van het Joegoslavische leger. Željko Ražnatović, beter bekend als Arkan, was een van de leiders van de Delije.

Zijn paramilitaire militie Arkans Tijgers, voor het grootste deel hooligans van Rode Ster, zou verantwoordelijk gehouden worden voor veel mensenrechtenschendingen en oorlogsmisdaden, in het Kroatische Vukovar en Dubrovnik en later ook in Bosnië en Kosovo. Aan de andere kant was de harde kern van Dinamo belangrijk binnen het Kroatische leger.

De strijd van 13 mei 1990 werd dus in de volgende jaren op het oorlogsveld uitgevochten met veel dezelfde deelnemers. Velen moesten die strijd met de dood bekopen. Bij het Maksimirstadion werd in 1995 een monument geplaatst met de volgende tekst:

‘Voor alle Dinamosupporters wier oorlog begon op 13 mei 1990 en eindigde toen ze hun leven gaven voor Kroatië’. Jaarlijks wordt hier een herdenking gehouden.

Meer over Kroatië-Servië is te lezen in Burenruzies. Voetbalinterlands vol strijd en rivaliteit.

Sport en politiek · Voetbal

permalink | plaats reactie |

Reacties