Zoeken

Echt grote gekte valt er komende zaterdag niet te verwachten op de beroemde ‘Alp’. Vermoedelijk zal het er tijdens de Dauphiné wat rustiger zijn dan dat we van de Tour gewend zijn. Van de inmiddels gebruikelijke massahysterie was in 1952 - toen geluk nog heel gewoon was, en de Alpencols nog niet werden overspoeld door campers en opgewonden menigtes - in ieder geval nog geen sprake.

‘Fantastische etappe’

De ritaankomst op L’Alpe d’Huez in 1952 was een primeur. De eerste finish op een bergtop ooit in de Tour. Natuurlijk lagen hier commerciële belangen aan ten grondslag. Een aantal zakenlieden wilden het dorp als wintersportgebied op de kaart te zetten. Eén van die hen was Georges Rajon, de eigenaar van Hotel Christina. Hij herinnerde zich later ‘de fantastische etappe van Lausanne naar L’Alpe d'Huez, die door Coppi werd gedomineerd.’

Helaas, de fraaie herinneringen van Rajon lopen niet helemáál parallel met de werkelijkheid. Zo schreef L’Equipe na afloop van die tiende etappe kritisch dat ‘de koers in wezen slechts 15 kilometer lang was en dus niet pleit voor aankomsten ‘bergop’, al mag men een weloverwogen oordeel niet baseren op een enkel praktijkgeval.’

In feite won Fausto Coppi de rit na een relatief korte krachtsinspanning op de enige klim van de dag. Bijna op zijn Armstrongs. Dat blijkt uit het ritverslag van L’Equipe:

“Een demarrage van Robic na eenderde van de beklimming, een bijna onmiddellijke reactie van Coppi … even wiel aan wiel en dan, precies zes kilometer voor de finish, gaat Coppi ervandoor. Tijdens deze al spoedig succesvolle poging rijdt de Italiaanse crack niet hard weg van de kleine Fransman, maar wint hij regelmatig een beetje terrein.”

Het Franse klimmertje Jean Robic - de Tourwinnaar van 1947 - verloor uiteindelijk 1’20” op de Italiaan, die meteen ook de gele trui veroverde. In het verslag vinden we verder lovende woorden over onze landgenoot Jan Nolten, die gelijk opreed met de bekende Franse renner Raphaël Géminiani:

“Terwijl ‘Gem’ zwaar moet afzien levert de jonge Nederlander daarentegen een heuse topprestatie, en ruim voor de top weet hij zich te ontdoen van de Fransman. Hij wordt achtste (op 4’02”) … terwijl Géminiani als dertiende binnenkomt.”

De lange Nolten, toen pas tweeëntwintig, was zo’n beetje de eerste echte Nederlandse klimmer. De nog altijd springlevende Limburger - inmiddels tachtig jaar oud - was op de ‘Alp’ de wegbereider voor de latere Nederlandse ritwinnaars Kuiper en Zoetemelk, Winnen, Rooks en Theunisse.

Coppi - Nolten

Daags na de rustdag domineerde Fausto Coppi de rit naar het volgende skistation, dat van Sestrière. Hij rondde een grootste solo over vier Alpentoppen, waaronder de Galibier, winnend af. Deze keer won Coppi Merckxiaans, nog voordat het woord was uitgevonden. De Spanjaard Ruiz verloor als tweede al ruim zeven minuten. Jan Nolten werd op maar liefst vijfentwintig minuten gereden, maar hij werd een dag later wel winnaar van de lastige twaalfde etappe naar Monaco.

Later die Tour won Nolten nog bijna de rit naar de top van de Puy de Dôme. De frêle Limburger bleef alle sterke ronderenners uit die dagen voor, en dat waren er nogal wat. Hij loste zelfs de oude Gino Bartali, die samen met Nolten en enkele anderen aan een vroege vlucht was begonnen. Maar Coppi won dat jaar alles en dus ook op de Puy de Dôme. In de laatste honderden meters reed de Italiaanse gele truidrager Nolten alsnog voorbij.

Fausto Coppi won die etappe met slechts tien tellen voorsprong. De uitslag: 1. Coppi 2. Nolten 3. Bartali. Dat staat toch maar mooi op je CV. Nolten werd dat jaar vijftiende in het eindklassement.

De Nederlandse Tourkoorts was een jaar eerder ingezet met de eerste gele trui van Wim van Est. Vooral het duel met Coppi - en het bijbehorende radioverslag van Jan Cottaar - leverde Nolten een enorme populariteit op in de Nederlandse criteriums, maar hij zou zijn grote klimbelofte nooit helemaal kunnen inlossen.

De eerste jaren daarna werden er in de Tour nauwelijks ritaankomsten bergop georganiseerd. Maar vast staat dat het beoogde doel van zo’n zestig jaar geleden in ieder geval is bereikt. Anno 2010 staat L’Alpe d’Huez, met dank aan de Tour, toeristisch op de kaart. En hoe!

Zozeer zelfs dat het wachten is op het moment dat de hele boel door de dol geworden mensenmassa’s werkelijk vast loopt. Daar hoefden Fausto Coppi en Jan Nolten in 1952 met enkele honderden aanwezige toeschouwers nog niet bang voor te zijn.