Braziliaans voetbal wil niet schitterend falen

Op het vorige WK vermaakte Argentinië met mooi voetbal, maar haalde niet de finale. Volgens Simon Kuper heeft Brazilië daarvan geleerd.

We denken bij Braziliaans voetbal allemaal nog aan de teams die jogo bonito, mooi voetbal, speelden. Maar zoals het huidige team in Johannesburg vorige week dinsdag in de vrieskou hijgend en puffend tegen Noord-Korea speelde, deed het meer denken aan Blackburn Rovers. Toen het eindsignaal klonk, was Ellis Park nog maar half vol.

De coach de grond in stampen is de voetbalversie van het mensenoffer en dus geven de Brazilianen hun coach, Dunga, de schuld van hun ongeïnspireerde team. Het zou logischer zijn om de moderne tijd de schuld te geven. Jogo bonito met z’n gedribbel, z’n trucjes en al die doelpunten, was het product van de tijdgeest. Die tijd is voorgoed voorbij. Om te verwachten dat die voetbalstijl weer terugkeert is net zoiets als wachten op de terugkeer van de Byzantijnse kunst.

Droevig resultaat

Het hoogtepunt van jogo bonito kwam in 1970, toen Brazilië voor de derde keer het WK won. Sindsdien hebben de Brazilianen hun uiterste best gedaan om de tactisch meer ontwikkelde West-Europese landen in te halen. Het resultaat was vaak droevig. Op z’n best hebben ze een combinatie van de twee stijlen bereikt, zoals bij het WK van 2002: Europees lef met zo nu en dan een moment van Braziliaanse schoonheid.

In 2006 probeerden ze nog eens jogo bonito te spelen. Ze stelden vijf geweldige dribbelaars op, die niet allemaal strakke workaholics waren, en verloren in de kwartfinale. Dat was het einde van jogo bonito.

Alleen in de hoofden van de mensen leeft het voort. Toen de wedstrijd begon, flitsten op de tribunes overal de camera’s: Brazilië is behalve gewoon een team ook een ervaring geworden, een eerbewijs aan het voetbal. De ervaring werd verpest door de wedstrijd. Alleen Robinho, die bakkebaarden heeft die doen denken aan die van Abraham Lincoln, had toestemming om te dribbelen.

Zijn opdracht was om jogo bonito te spelen. Zijn teamgenoten moesten hem ondersteunen met nuchter West-Europees voetbal, de nieuwe internationale voetbalstijl. Zelfs de Noord-Koreanen en Nieuw-Zeelanders hebben zich die stijl eigen gemaakt. Ze zijn niet langer incompetent maar nu overgeorganiseerd. De Brazilianen waren briljant en zijn nu ook tot in de puntjes georganiseerd.

Het is raar om Dunga daar de schuld van te geven. Het is niet langer haalbaar om met elf man jogo bonito te spelen. In de jaren zestig kon je nog dribbelen, omdat spelers misschien 4 kilometer per wedstrijd renden. Als je de verdediger van je afschudde had je meestal vrij spel, omdat zijn collega’s niet mee waren gekomen. Als hij de bal van je afpakte was dat zo erg niet, want het duurde tijden voor zijn team de bal weer naar voren had gespeeld.

Hier in Zuid-Afrika rennen de spelers misschien wel 10 kilometer per wedstrijd. Als je een verdediger te slim af bent, tackelt hij je een seconde later en hij heeft waarschijnlijk de steun van twee teamgenoten. Zelfs de Brazilianen uit 1970 zouden er een hele klus aan hebben om te dribbelen tegen het Noord-Korea van nu. De verdedigers hebben de trucjes van hun tegenstanders in hun hoofd doordat ze er op dvd vele malen naar hebben gekeken. Tegenwoordig is een team dat de bal bemachtigt ook meteen weg.

De dribbel is gereserveerd voor bijzondere gelegenheden en wordt uitgevoerd door één specialist, in de buurt van het strafschopgebied van de tegenstander, ondersteund door de teamgenoten. Zijn eigen team is bang voor de dribbelaar; zelfs Robinho heeft het niet gered in het Europese clubvoetbal.

Mooi voetbal bestaat nog wel. Barcelona speelt het en Duitsland speelde het tegen Australië. Maar hun snelle manier van overspelen lijkt niet meer op de Braziliaanse methode.

Na de wedstrijd tegen Noord-Korea zei ik tegen de Braziliaanse minister van sport Orlando Silva Junior dat jogo bonito niet meer bestond. Hij citeerde filmer Pasolini: ‘Europees voetbal is proza, dat van de Brazilianen poëzie.’ Maar die uitspraak deed Pasolini jaren terug. Sinds die tijd hebben de Brazilianen toch ook op de prozamanier leren spelen?

Schitterend falen

Silva wees op het schitterend falen van Argentinië bij het vorige WK. ‘In de eerste ronde hebben ze de Europeanen vermaakt, om vervolgens te moeten kijken naar een finale met twee Europese teams,’ zei hij. ‘Denk niet dat de Brazilianen dat ooit nog doen. De eerste fase van dit WK heeft bewezen dat het noodzakelijk is om een sterke verdediging te hebben.’

Daarna gaf hij wat klonk als een nieuwe formulering van het Braziliaanse voetbal: ‘We gaan er misschien wel uit, maar we zullen jogo bonito e duro spelen, mooi maar hard.’

Een groot deel van de wedstrijd van Brazilië tegen Ivoorkust zondagavond was al beter dan de eerste, maar over het geheel was het spel meer hard dan mooi.

Voetbal

permalink | plaats reactie |

Reacties