Zoeken

De wielersport kent feiten en mythen. Een feit: de eerste vier uit het eindklassement van de Tour van 1904 werden gediskwalificeerd wegens ‘ernstige overtredingen van het wedstrijdreglement’. De mythe: diverse renners, onder wie Tourwinnaar Maurice Garin, zouden dat jaar gedeelten van het parkoers per trein hebben afgelegd.

Het is nauwelijks voor te stellen: Alberto Contador die zondag tijdens de eerste Touretappe ergens tussen Rotterdam en Brussel, laten we zeggen op het station van Roosendaal, met koersfiets en al uit de trein stapt. Vermomd en schichtig om zich heen kijkend. Toch moet het ruim honderd jaar geleden dan ongeveer zo gegaan zijn. De ‘motorfiets’ die Fabian Cancellara dit voorjaar al dan niet tijdens wedstrijden heeft gebruikt is er niets bij.

Koers van de schande

We hebben op deze plek al eens eerder aandacht besteed aan de tumultueuze Tour van 1904. Ondergetekende wist toen nog niet dat Ron Couwenhoven daarvóór al een boek schreef over deze ronde. ‘De koers van de schande’ is niet gebouwd op sterke verhalen, maar goed gedocumenteerd en geeft bovendien een heel aardig tijdsbeeld.

Al in de voorjaarskoersen van 1904 waren onregelmatigheden aan de orde van de dag. De coureurs konden op de fiets ontsnappen aan een leven als land- of fabrieksarbeider. ‘Winnen betekende geld, veel geld’, ook toen al. De machtige rijwielfabrikanten die de renners betaalden gingen bij de talloze overtredingen overigens zeker niet vrijuit.

De Franse toprenner Léon Georget zou later toegeven dat hij zich tijdens Bordeaux - Parijs had laten voortslepen: “Ik kwam alleen te zitten. Toen kwam er een vent op een motorfiets aan, die niet ophield mij goede raad te geven. Hij greep me vast bij de schouder en duwde mij de hellingen op. ‘Dat ziet toch niemand’, zei hij. Hoelang dat gebeurde? Nou, gedurende een kilometer of vijftig denk ik…”

Ook tijdens de Tour van Henri Desgrange hadden de wedstrijdcommissarissen het maar druk. De ene na de andere straf werd uitgedeeld. En dan waren er nog de vele ernstige incidenten met oververhitte supporters. Ron Couwenhoven: “Desgrange wist niet wat hij zag … scheldend en tierend stoof de menigte op het uiteen geslagen peloton af: Grijp Garin! leve Faure! Sla ze dood!”

De Ronde van Frankrijk dreigde ten onder te gaan aan haar eigen succes. Halverwege de Tour verklaarde leider Maurice Garin, in 1903 de eerste Tourwinnaar en bekend om zijn witte koerstrui: “Als ik niet voor Parijs vermoord word, dan win ik.”

‘Ze belazeren de kluit allemaal’

Garin won deze Ronde van Frankrijk uiteindelijk niet. Als aanvankelijke winnaar werd hij achteraf door de Franse wielerbond uit het eindklassement verwijderd, net als de nummers twee tot en met vier, en nóg een aantal renners. Een getuige die de koers per auto volgde, had gedurende de wedstrijd een renner in een witte trui in een automobiel zien zitten. Dit gebeurde tijdens de eerste etappe Parijs - Lyon, die voor een gedeelte midden in de nacht verreden werd.

“Hij lag tussen de twee banken met de benen in de lucht. Zijn fiets stond ook in de automobiel. ‘Hij is gewond’ riep de chauffeur.” Wat later zag de getuige de ‘gewonde’ renner gewoon weer in koers. ‘Ze belazeren de kluit allemaal’, zou deze geroepen hebben.

Dat renners onderweg de trein genomen zouden hebben wordt nergens vermeld. Maar duidelijk is wel dat de firma List en Bedrog tijdens de Tour van 1904 overuren draaide. Sommige renners gaven later hun fout toe en boden excuses aan. Maurice Garin, de succesvolste renner van zijn generatie, zou altijd blijven ontkennen in overtreding te zijn geweest.

Bedrog is van alle tijden en kent vele gedaanten. Ook in de wielersport. De werkelijkheid zoals Couwenhoven die reconstrueerde, doet nauwelijks onder voor de mythe dat er renners waren die indertijd de trein namen.