Zoeken

Er zijn tijden geweest dat schaatswedstrijden afhankelijk waren van vorst - zoals bij de Elfstedentocht nog steeds geldt. Het NK Schaatsen bijvoorbeeld werd niet gereden tussen 1933 en 1940 omdat er geen natuurijs lag. En ook in 1940 zag het er aanvankelijk niet goed uit.

‘We beleeven weer eens een echten zoogenaamden kwakkelwinter,’ verzuchtte Panorama bijvoorbeeld op 11 januari 1940. ‘Vier á vijf dagen in de week vriest het behoorlijk tot zeer behoorlijk zelfs, doch juist wanneer dan de voetbal- en diverse andere sportbonden voor den komenden Zondag hebben afgelast, stijgt het kwik weer boven het vriespunt.’

Afgelast

Vanaf 1933 was het eigenlijk alleen in 1938 koud genoeg geweest om een Elfstedentocht te rijden. Op het laatste moment werd die echter afgelast na een merkwaardig conflict tussen Friesland en Den Haag. Er was namelijk geen geld voor het verwijderen van sneeuw door bezuinigingen van de overheid. Zelfs de koningin schonk geld, maar het hielp allemaal niets: de tocht werd afgelast.

En ook in 1940 ging aanvankelijk de Elfstedentocht niet door, die voor 15 januari was aangekondigd. Het wilde maar niet lukken met de vorst.

Het NK Schaatsen voor mannen overkwam hetzelfde: op december 1939 schreef Het Vaderland dat het nationale kampioenschap ‘a.s. Zaterdag en Zondag op de banen der IJsvereeniging Groningen’ zouden worden gehouden. Veel zin om nog langer te wachten, was er niet: ‘In tegenstelling met de tot dusver gevolgde gewoonte zal niet gewacht worden tot alle provinciale kampioenschappen verreden zijn.’ Er moest eens nieuwe kampioen komen na zeven jaren wachten.

Helaas stond er vier dagen later iets anders in de krant: ‘De Kon. Ned. Schaatsenrijders Bond deelt mede, dat de wedstrijden op heden en morgen te Groningen om het kampioenschap van Nederland wegens dooi niet doorgaan.’ Weer wachten…

Vooruitblik

Op 5 januari 1940 was het dan eindelijk zover: er kon worden gereden! Gretig werden de kansen gewogen in Het Vaderland. Wie maakte de meeste kans om de nieuwe kampioen te worden na de titel van Dolf van der Scheer in 1933?

‘Na in verscheidene seizoens op den voorgrond te zijn getreden, en ook in buitenlandsche wedstrijden te hebben uitgeblonken, verdween van der Scheer eenige jaren geleden geheel uit de wedstrijdwereld. Hij is dit najaar echter weer in training gegaan, en is stellig voornemens zijn titel zoo krachtig mogelijk te verdedigen.

Schaatster Gonnie Donker en Jan Langedijk

Welke zijn de concurrenten? Wie verder de, gegadigden zullen zijn? Er zijn tot nu toe weinig provinciale kampioenschappen verreden — wij noemen in dit verband de vrij gemakkelijke zege van den Amsterdammer Roos, die in Appingedam op alle drie afstanden won — en eigenlijk moet men dan ook, om een indruk te krijgen van de capaciteiten van onze huidige, sterkste rijders, terugtasten op het vorig seizoen, toen — als zooveel winters — evenwel alleen in andere landen kon worden gestart. Het was vooral Jan Langedijk, die zich toen in de Europeesche kampioenschappen, welke te Riga plaatsvonden, onderscheidde, althans in het milieu van de door den K.N.SB, afgevaardigde, kleine ploeg. De Noorderling Koops bleef, als gevolg van een griepaanval, toen beneden de verwachtingen, en van de jongeren vestigde de Amsterdammer Buyen nog de aandacht op zich.

Het ziet er naar uit, dat — indien van der Scheer voldoende in vorm is gebleven — de wedstrijden in Groningen zich zullen toespitsen op een tweestrijd van der Scheer - Langedijk, dezelfde Langedijk, die ook in 1933 in Heerenveen van de partij was, en toen achter den titelhouder, en Dijkstra, op de derde plaats eindigde. Van der Scheer werd toen kampioen met 218.208 punten, terwijl Langedijks puntental 222.203 bedroeg.’

Aldus Het Vaderland in deze foute voorspelling. Van der Scheer werd namelijk maar vierde dat weekend in Groningen. Na één dag was het voor hem eigenlijk al voorbij en stond Jan Langedijk op de eerste plaats, voor Roos en Van der Scheer. Langedijk werd uiteindelijk ook de kampioen van 1940.

Koud decennium

Daaraan hield hij een mooie reis over, wist de Limburger Koerier: ‘Naar wij vernemen is er bij het presidium van den Koninklijken Nederlandschen Schaatsenrijdersbond een uitnoodiging binnengekomen om één, eventueel twee rijders naar Noorwegen, te zenden om in Oslo en andere steden deel te nemen aan enkele wedstrijden, welke in dat land eind Januari worden gehouden. Het presidium van de K.N.S.B heeft besloten, Jan Langedijk naar Noorwegen uit te zenden.’ Uiteindelijk mochten drie schaatsers naar Noorwegen - de andere twee waren Van der Scheer en Koops.

Na zeven jaar wachten was er dus eindelijk weer een schaatskampioen. Op 30 januari werd er zelfs weer een Elfstedentocht gereden. En wat Nederland toen nog niet wist, was dat het koudste decennium van de vorige eeuw was begonnen met Elfstedentochten in 1940, 1941, 1942 én 1947. En dan hebben we het nog niet eens over de Hongerwinter van 1944 gehad…

Schaatsen

permalink | plaats reactie |