Jan Langedijk heerste op NK Schaatsen van 1947

De winter van 1947 was koud genoeg voor een NK allround. Jan Langedijk was in bloedvorm en Lou Dijkstra, de vader van Sjoukje, zorgde voor een rel. Filmbeelden staan hier.

‘Naar wij vernemen’, schreef het Dagblad voor Amersfoort op 6 januari 1947, ‘zullen Dinsdag en Woensdag a.s. op de banen van de ijsclub Kralingen te Rotterdam de nationale kampioenswedstrijden op de lange baan verreden worden.’ Goed nieuws voor de liefhebbers, want na de titelstrijd van 1946 was het opnieuw koud genoeg voor het volgende NK Schaatsen. Het was tenslotte nog de tijd zonder kunstbanen, waardoor deze kampioenschappen alleen maar gehouden konden worden als de winter streng genoeg was.

De winter van 1947 was in ieder geval gruwelijk en zou ook één van de moeilijkste Elfstedentochten ooit opleveren – in ieder geval de meest besproken aller tijden. En dus kon Piet Keijzer aantreden om zijn titel van 1946 te verdedigen. Hij zou er echter niet aan te pas komen vanwege de bloedvorm waarin Jan Langedijk zich bevond, de kampioen van 1940. Voor de ogen van een topdelegatie van het Nederlands Olympisch Comité schaatste hij het toernooi van zijn leven.

Groote verrassing

Zoals het Dagblad voor Amersfoort wist: ‘Zeer ernstig heeft hij zich dit seizoen voorbereid met de gedachte dat hij, de veteraan in dit gezelschap, de beste rijder van Nederland in alle tijden, nog éénmaal het kampioenschap moest winnen.’ Langedijk was namelijk al 36 jaar, waar een schaatser als Kees Broekman met zijn negentien jaar nog maar net kwam kijken.

Al op de eerste wedstrijddag verpulverde Langedijk de concurrentie, concludeerde het Dagblad voor Amersfoort: ‘De groote verrassing van den eersten dag der nationale kampioenschappen in het hardrijden op de lange baan was wel het feit, dat de 36-jarige Langendijker Jan Langedijk zoowel de 500 als de 5000 meter won met tijden, welke aanzienlijk beter waren die dan van andere geroutineerde cracks.’

Toch was het voor Langedijk bijna misgegaan op de 5000 meter, maar dat was niet zijn eigen schuld. Opnieuw het Dagblad voor Amersfoort: ‘De bel luidde reeds voor de laatste seconde, toen uit de noteeringen van de tijdopnemers bleek, dat het hier niet om de laatste maar om de voorlaatste ronde ging. De omroeper, de oud-kampioen van Nederland Dolf van der Scheer, die de vergissing ontdekte, deelde aan beide rijders mede, dat zij in ieder geval nog een ronde moesten rijden, maar in de aanmoedigingskreten van het talrijke publiek ging de stem van den omroeper teloor. Gelukkig merkte Langedijk bij de finish aan de gebaren van het publiek dat er een vergissing was begaan en dat hij nog een ronde moest rijden.’

Volgens de toen heersende regels was Langedijk daarmee nog maar één race verwijderd van de titel. Wie namelijk drie van de vier afstanden won, was automatisch kampioen als hij de vierde afstand uitreed – desnoods in rondjes van gemiddeld zes minuten.

Jan Langedijk zelf, in 1935

Alles gewonnen

Langedijk ging op de tweede dag gewoon verder met zijn unieke zegereeks. De Leeuwarder Courant schreef hierover op 17 januari 1947: ‘De 36-jarige Langedijk zag kans om bij de langebaankampioenschappen van Nederland alle nummers te winnen en daarenboven een nieuw Nederlandsch record te vestigen op de 1500 M. Een kranige prestatie! Dit was de eerste keer dat een kampioen van Nederland alle nummers won! Verbiezen werd tweede.’

Was de concurrentie zo slecht geweest, vroeg Het Dagblad voor Amersfoort zich daarom af. Nee hoor: ‘Men redeneert foutief, indien men de conclusie trekt, dat door de zege van den veteraan van het gezelschap de jongeren toch eigenlijk niet veel gepresteerd hebben.‘

Tenslotte had Langedijk een nieuw record op de 1.500 meter gereden. Ook had hij een voorsprong op de nummer twee van bijna zes punten. En gelukkig had zich in Kees Broekman nieuw talent gemeld, van wie ‘in de toekomst nog veel verwacht’. Dat bleek, want nog geen maand later verbaasde Broekman de internationale schaatswereld met winst op de 10.000 meter in Oslo.

De zegekrans voor Langedijk

Schaatsrel

Naast de indrukwekkende zege van Langedijk werd het NK opgeschrikt door een rel. De Leeuwarder Courant brieste: ‘Den beruchten keuringsarts van Akkrum, dr. Dijkstra, die ook had ingeschreven (je moet maar durven!) en de eerste dag ook gereden heeft, werd nadien verdere deelname verboden. Het werd tijd ook!’

Deze Lou Dijkstra was de vader van Sjoukje, de latere schoonrijdster. In de oorlogsjaren was hij lid geweest van de NSB, en was daardoor niet bepaald populair in 1947. Op de eerste wedstrijddag werd hij nog toegelaten, zoals de krant schreef, maar werd uiteindelijk uit het toernooi gegooid. Een vreemde affaire, want waarom werd daarmee gewacht tot het toernooi al bezig was? Zodoende staat hij niet in het eindklassement van dat jaar.

Het zou het laatste NK van de jaren veertig zijn, want pas in 1951 was het weer koud genoeg voor een nieuw toernooi. 

In de serie oude filmbeelden van het NK Schaatsen

• De Zeeuwse schaatskampioenschappen van 1929 - hier
• Het NK schaatsen van 1940 in Groningen - hier
• Schaatskampioen van 1941 had niet mogen winnen - hier
• NK Schaatsen van 1942 gesaboteerd door organisatie - hier
• Het NK Schaatsen van 1946 in Heerenveen - hier

Schaatsen

permalink | plaats reactie |

Reacties