Zoeken

Judogrootheid Anton Geesink is in augustus overleden. Iedereen weet dat hij in 1964 in Tokyo Olympisch judogoud won, maar wie weet nog dat er bijna een gigantisch stadion naar hem werd vernoemd?

Het is alweer 27 jaar geleden dat Amsterdam over de organisatie van de Olympische Spelen van 1992 droomde. In die tijd ontwierp Rop Ranzijn een spectaculair nieuw stadion, dat in Amsterdam moest worden gebouwd. Samen met bouwondernemer Han Lokhorst probeerde hij dit te realiseren.

Een slimme zet van het duo was om het ontwerp het Anton Geesink Olympisch Stadion te noemen. Lokhorst: “Dat vond Geesink verschrikkelijk leuk.” De presentatie in 1987 trok veel aandacht, maar ondanks veel positieve reacties is er nooit een Anton Geesink Olympisch Stadion gekomen. Nog niet, want het kan natuurlijk altijd nog.

Grondlegger Amstel Gold Race

Voor zover bekend is ook naar Herman Krott, de grondlegger van de Amstel Gold Race, nooit een stadion vernoemd. Hij overleed in oktober op 79-jarige leeftijd. Krott was een icoon in de wielersport.

Zijn amateurploeg Amstel Bier behoorde tot de beste wielerteams van de wereld. Krott leverde in totaal zestig amateurs af aan het profpeloton. Daar zaten vele bekenden bij, zoals Fedor den Hertog, Gerrie Knetemann, Gert-Jan Theunisse, Ad Wijnands, Leo van Vliet (de huidige koersdirecteur) en Joop Zoetemelk.

In 1966 zette Krott de Gold Race op. Op de site van de Gold Race legt hij uit hoe dat in zijn werk ging: “Ik organiseerde, met onder anderen Charles Ruys en Ton Vissers, een aantal wedstrijden in Nederland. Criteriums voornamelijk, maar mijn droom was toch een echte Nederlandse klassieker die kon wedijveren met de Ronde van Vlaanderen en Milaan - Sanremo. Dat had ik allang uitgedacht. Amsterdam – Maastricht moest het worden. Twee steden met een klinkende naam. Stiekem heb ik de wedstrijd verschillende keren gereden, niemand was ervan op de hoogte. Het was echter niet haalbaar. Met al die bruggen en omleidingen werd de koers veel te lang. Daarom zijn we uiteindelijk de eerste keer in 1966 vanuit Breda vertrokken.”

Het was aanvankelijk de bedoeling van de organisatie om de eerste aflevering van de Amstel Gold Race op 30 april 1966 te laten plaatsvinden. Op Koninginnedag was immers iedereen vrij, en zou er in ieder geval genoeg publieke belangstelling zijn voor een eendaagse wedstrijd.

Toen sloeg het noodlot bijna toe. Op 10 maart 1966 trouwde Beatrix namelijk met de Duitse Claus von Amsberg. Het naoorlogse Nederland stond op zijn kop en de regering raakte in paniek. Grote publieke evenementen, zoals wielerkoersen, zouden een gevaar vormen voor de openbare orde en werden verboden. Op 26 april zou op een persconferentie bekend worden gemaakt dat de koers niet doorging.

Gelukkig kwam minister Suurhoff van Verkeer en Waterstaat op het laatste moment tot inkeer en belde met de organisatie. Hij wilde bij nader inzien toch een vergunning afgeven voor de koers. Een paar dagen later won de als Pool geboren Fransman Jean Stablinski deze eerste Amstel Gold Race.

Wielermonument

Wielercommentator en auteur Jean Nelissen was natuurlijk een fan van de Amstel Gold Race. Na een lang ziekbed overleed dit wielermonument in september op 74-jarige leeftijd.

Nelissen was jarenlang chef sport bij dagblad De Limburger, maar werd vanaf 1969 vooral bekend als wielercommentator bij NOS Studio Sport. De Neel, zoals zijn collega Mart Smeets hem steevast aanduidde, stond bekend om zijn grote kennis van het wielrennen. Hij schreef vele boeken over de wielersport, waaronder De bijbel van de Tour de France, waarin onder meer alle uitslagen uit de Tourgeschiedenis staan vermeld.

In 1978, negen jaar nadat Nelissen begon bij Studio Sport, ontstond het wielerduo Smeets en Nelissen. De Neel kreeg al snel de rol van meesterverteller. Zo bedacht hij ook de bekende wieleruitdrukking: reglementair uit het wiel rijden, oftewel: wegsprinten, demarreren.

Eind 2005 stopte Nelissen met commentaar geven. Af en toe was De Neel nog wel te zien in De Avondetappe van oud-collega Smeets. In de zomer van 2010 was Nelissen nog één keer te zien op de regionale tv van Limburg, waarbij zijn ziekte pijnlijk zichtbaar was.

Werkkamp

Veel minder bekend dan De Neel is speerwerper Jaap van de Poll. Hij overleed in februari op 95-jarige leeftijd. In 1936 deed hij mee aan de Olympische Spelen in Berlijn en eindigde daar op de zevende plaats. Vier jaar later zouden de Spelen in Japan zijn, maar die gingen door de oorlog niet door. Toch belandde hij in dat land, maar dan in een werkkamp… Sport gaf hem toen de kracht door te gaan.

Van der Poll maakte de oorlog mee in Nederlands-Indië, waar hij toen woonde. “Ik ben op Java weer veel gaan sporten,” zei hij hierover. “Op 7 december 1941 was de Japanse overval op Pearl Harbor en begon Japan de westerse mogendheden uit Azië te verdrijven. Ik was gezond, sterk en lenig en werd natuurlijk als soldaat opgeroepen. Ik werd als sergeant bij de KNIL ingedeeld bij een mitrailleurgroep. We hebben geprobeerd de Japanse opmars te vertragen, maar we waren kansloos.”

Van der Poll kwam in een kamp terecht, dat cynisch het Kale Koppen Kampement werd genoemd. “Er werden atletiekwedstrijden georganiseerd. De diploma's voor de prijzen speerwerpen, discuswerpen en kogelstoten heb ik zorgvuldig bewaard.” Vanuit dit kamp werd hij naar Japan gebracht, samen met ongeveer vijfhonderd man.

”Ik heb daar tweeënhalf jaar als krijgsgevangene in de mijnen gewerkt in Japan. In 1944 hoorden we van de invasie in Normandië en dat de Amerikanen van eiland naar eiland hopten in Azië. Bijna elke nacht was het gedreun van de bombardementen te horen.” Terwijl om zich heen kampgenoten geen kracht meer hadden om door te gaan, dacht Van der Poll altijd aan zijn sport om zichzelf op te laden.

Op 15 augustus 1945 werd hij uiteindelijk bevrijd. “De deuren gingen open en daar liep iedereen euforisch in het rond. 'Japan is gisteren gecapituleerd!” Na zijn bevrijding keerde hij terug naar Nederland, waar hij tot in de jaren 50 sportief actief bleef.

Documentaire over de Olympische Spelen van 1936

Lies Sluijters

Lies Sluijters deed ook aan atletiek. De in augustus op 86-jarige leeftijd overleden sprintster maakte vooral in estafetteverband naam. In 1944 maakte Sluijters deel uit van een Nederlands estafetteteam dat een wereldrecord vestigde op de 4 x 200 meter.

Dit record kwam op bijzondere wijze tot stand. In mei van dat jaar had een Nederlands kwartet, bestaande uit Fanny Blankers-Koen, Janny Adema, Nettie Timmer en Gerda Koudijs met een tijd van 48,8 seconden een wereldrecord gevestigd op de 4 x 110 yards. Dit nummer werd op het Europese continent weinig gelopen.

Het record was daarvoor in handen van een Engels team, dus werd er aan deze verbetering door de Duitse pers overdreven veel aandacht besteed. De Duitse bezetter zag het verbreken van het record als een 'vermeldenswaardige' slag in het gezicht van de Engelse vijand.

Hierdoor ontstond bij Jan Blankers, echtgenoot en trainer van Fanny Blankers-Koen, het plan om het record op de 4 x 200 meter aan te vallen, Dat record stond op naam van een Duits team. Het nummer werd ingelast op wedstrijden die op 27 augustus 1944 in Hilversum werden georganiseerd. Op weg naar het toernooi moesten de deelneemsters nog enige tijd schuilen, omdat de trein waarmee ze reisden door Engelse vliegtuigen werd beschoten.

In de volgorde Lies Sluijters, Fanny Blankers-Koen, Nettie Timmer en Gerda Koudijs vestigden de atletes met een tijd van 1.41,0 een record, dat 4,3 seconden sneller was dan het oude Duitse record. De Duitse pers toonde nu opvallend weinig interesse in deze prestatie. Pas in 1950 zou record weer worden verbeterd.

Ter dood veroordeelde Ajacied

De Hongaarse voetballer Zoltán Varga overleed op 9 april op 65-jarige leeftijd. Hij is weliswaar geen Nederlander, maar speelde wel korte tijd voor Ajax. Zijn verhaal is te bijzonder om onopgemerkt voorbij te laten gaan.

Varga kwam in 1973 naar Ajax als opvolger van Johan Cruijff - negen jaar nadat hij met het Hongaarse team Olympisch kampioen was geworden. In 1968 vluchtte hij tijdens een rondreis met zijn elftal door Mexico, waarop hij in zijn thuisland bij verstek ter dood werd veroordeeld door de communisten. Voor zover we weten, is Varga daarmee de enige profvoetballer op Nederlands grondgebied geweest, die ter dood is veroordeeld.

Hij kon dus niet meer naar Hongarije, maar ook in het West-Duitse voetbal was hij in de problemen gekomen. Hij mocht in de jaren zeventig van de vorige eeuw enkele seizoenen geen voet zetten op Duitse bodem vanwege een omkopingaffaire, waarbij hij was betrokken.

En zo had Ajax dus een speler, die thuis moest blijven indien er een wedstrijd in Hongarije of West-Duitsland was.

Fred Blankemeijer

In november stierf Fred Blankemeijer, die decennia een centrale rol speelde bij Feyenoord. Als speler bedierf hij in 1950 een feestje van Ajax, dat toen vierde dat het vijftig jaar oud was. De Amsterdammers hadden Feyenoord uitgenodigd voor een jubileumwedstrijd, maar stonden zelf wat wankel op het veld. De avond ervoor hadden ze namelijk een leuk feest gehad, waardoor ze nog niet geheel nuchter tegen Feyenoord aantraden.

Blankemeijer werd daarop aangesproken door de Ajax-spelers. Zou Feyenoord het misschien wat rustiger aan kunnen doen om te voorkomen dat Ajax voor eigen publiek in de problemen zou komen? “Natuurlijk niet!”, riep Blankemeijer hierop, waarna zijn team met 1-4 won. Polygoon had medelijden met Ajax en zond in zijn verslag alleen maar het Amsterdamse doelpunt uit. “Een vriendelijkheid onzerzijds jegens de jubilerende club.”

Atletiek · Judo · Voetbal · Wielrennen

permalink | plaats reactie |