Madge Syers was de eerste vrouw bij het kunstrijden

Nederland houdt van schaatsen. Waar deze sport voor ons synoniem is met de langebaan geniet - internationaal gezien - het kunstrijden echter een veel grotere populariteit. Madge Syers veroverde een eeuw geleden als eerste vrouw deze sport.

Mage en Edgar Syers zelf, tijdens de Olympische Spelen van 1908

Door Bert Roosien

Overal ter wereld trekt het kunstrijden uitverkochte ijshallen. Met haar gratie en elegantie, de dans en de muziek, de mooie, sexy kleding en het gevoel voor show staat kunstrijden tegenwoordig bekend als een 'vrouwelijke' sport.

Toch is dat niet altijd zo geweest. In het prille begin was de sport zelfs taboe voor vrouwen. Dat zou pas veranderen toen Madge Syers ten tonele verscheen. Meer dan honderd jaar geleden nam zij het in haar eentje op tegen een voltallig mannenbolwerk.

Het nieuwe kunstrijden

In 1864 maakte de Amerikaan Jackson Haines de oversteek naar Europa om een nieuwe vorm van kunstschaatsen te propageren. Hij wilde de Britse vorm van kunstrijden, waarbij voorgeschreven figuren in het ijs werden gekrast, vervangen door een wedstrijdvorm die meer showelementen zou moeten bevatten. Haines wilde de sport omvormen tot 'dansen op het ijs'.

Zijn ideeën sloegen aan en met name in Duitsland, Oostenrijk, Rusland en de Scandinavische landen vond het kunstrijden nieuwe stijl een warm onthaal. In 1891 werd er in Hamburg voor het eerst een Europees kampioenschap georganiseerd. Vijf jaar later kende het Russische Sint Petersburg de primeur van het eerste wereldkampioenschap.

Sportieve meid

De Britse Madge Cave was als tiener een sportieve meid. Ze was een begenadigd zwemster en een prima ruiter. Ook kreeg ze steeds meer belangstelling voor het kunstrijden. Edgar Syers, haar trainer, zag wel wat in Madge. Hij bracht haar in aanraking met de nieuwe, internationale stijl van kunstrijden, die door Haines was geïntroduceerd.

Zijn aanstekelijke enthousiasme sloeg over op zijn jonge pupil en al spoedig verdwenen de paardensport en het zwemmen naar de achtergrond. Madge stortte zich op het kunstrijden en Edgar stortte zich op Madge. Het tweetal trouwde in 1899. Madge was toen 18, Edgar al 36.

Ook na het huwelijk bleef het kunstrijden hun grote passie. Ze schaatsten individueel, maar deden ook mee aan het paarrijden. Vooral Madge bleek een groot talent.

Wereldkampioenschap 1902

In 1902 lapte Madge Syers-Cave alle ongeschreven regels aan haar laars en schreef zich - als eerste vrouwelijke deelnemer ooit - in voor het wereldkampioenschap kunstrijden. Het was een ongekende sensatie, want sport was in die tijd het domein van mannen.

Dat gold ook voor het kunstrijden en dus waren de organisatoren in rep en roer. Ze zagen echter geen kans om de deelname van Madge tegen te houden. Omdat het idee dat ook vrouwen wilden meedoen aan officiële schaatswedstrijden nog domweg bij niemand was opgekomen, was er in de regels namelijk niets vastgelegd over het geslacht van de deelnemers.

Het WK van 1902 werd uiteindelijk gewonnen door Ulrich Salchov. Jarenlang domineerde deze Zweed het kunstrijden bij de mannen en tussen 1901 en 1911 werd hij maar liefst tien keer wereldkampioen.

Madge Syers werd verrassend tweede. Vele toeschouwers vonden zelfs dat zij meer recht op de titel had dan haar mannelijke Zweedse rivaal. En eigenlijk vond Salchov dat zélf ook. Na afloop van de wedstrijd deed hij dan ook zijn zojuist verworven gouden medaille af en overhandigde deze demonstratief aan de jonge Madge.

Olympische Spelen

Na het toernooi van 1902 werden de regels aangepast en was het wereldkampioenschap weer uitsluitend bestemd voor mannen. Maar de WK-deelname van Madge Syers had veel losgemaakt en toen in 1903 voor het eerst zou worden gestreden om de nationale titel van Groot-Brittannië werd besloten dat die wedstrijd open zou staan voor mannen én vrouwen. Het kampioenschap werd uiteindelijk gewonnen door Madge Syers. Haar echtgenoot Edgar werd tweede.

In 1906 werd er voor het eerst een apart wereldkampioenschap voor vrouwen gehouden. De wedstrijd vond plaats in Davos (Zwitserland) en de titel ging natuurlijk naar Madge. Ook in 1907 was zij 's werelds beste.

Bij afwezigheid van Syers ging de wereldtitel van 1908 weliswaar naar de Hongaarse Lily Kronberger, maar de belangrijkste wedstrijd van dat jaar moest nog komen. Londen zou namelijk het toneel zijn van de Olympische Spelen en met het kunstrijden zou er voor het eerst in de geschiedenis een wintersport op het officiële Olympische programma staan.

Tijdens de Spelen van Londen maakte Syers haar favorietenrol volledig waar. Zij won de wedstrijd bij de vrouwen met groot machtsvertoon en zowel bij de verplichte figuren als de vrije kür werd zij door alle vijf juryleden op de eerste plaats gezet. Naast de gouden plak op het individuele nummer was er voor Madge ook nog een bronzen medaille. Die behaalde ze bij het paarrijden, samen met haar man Edgar.

Haar matige gezondheid was er de oorzaak van dat Madge na de Spelen van 1908 haar wedstrijdschaatsen aan de wilgen hing. Maar ook nadat zij gestopt was, moest er door de kunstrijdsters nog hard voor de eigen positie worden geknokt. Er was regelmatig gedoe over de roklengte - tot op de enkel of toch halverwege de kuit - en toen de Amerikaanse Teresa Weld het tijdens de Olympische Spelen van 1920 als eerste vrouw aandurfde om een sprong - de salchov - in haar programma op te nemen, was er bij de jury geen enkele bewondering. Integendeel. Weld kreeg juist een ernstige reprimande en de opmerking dat zulk 'onvrouwelijk' gedrag in de toekomst niet meer zou worden getolereerd.

Madge Syers heeft dat allemaal niet meer mee mogen maken. Zij overleed uiteindelijk in 1917 aan influenza en werd slechts 35 jaar.

Schaatsen

permalink | plaats reactie |

Reacties