Zoeken

De Elfstedentochten van 1912 en 1917 werden gewonnen door Coen de Koning, die daarmee de eerste niet-Fries was die dit presteerde. Omdat dit al bijna een eeuw geleden is, spreekt het voor zich dat dit geen media-event was.

Toch hebben we zowel film als geluid van De Koning. In 1917 was er namelijk één filmcamera bij de Elfstedentocht, waarop we deze schaatser aan het werk zien. Het zijn de alleroudste filmbeelden van de Elfstedentocht, dus met recht historisch. Je kan ze hier bekijken.

Radio

Ook is er een radiofragment uit 1954, waarbij De Koning terugkijkt op zijn verleden. Voor zover bekend is dit de enige geluidsopname van deze sportman, die een eeuw geleden tot de grootsten van zijn tijd hoorde. De opname werd gemaakt door Evert Garretsen van de VARA-radio. De Koning lag toen ziek op bed, en zou een half jaar daarna overlijden. In feite zijn het dus zijn laatste woorden in het openbaar, waar we nu naar luisteren.

De Koning vertelde uitgebreid over zijn twee gewonnen Elfstedentochten. Cruciaal voor beide tochten is een gebeurtenis in 1912 op het Slotermeer, waarover hij uitgebreid vertelde. Samen met Sjoerd Swiersta en Jan Ferwedra reed hij daar op kop, toen er zich opeens een gids aanbood om mee te gaan naar Leeuwarden. Voor De Koning was dit een aanlokkelijk aanbod, omdat hij als niet-Fries de weg daar niet kende. Hij begon daarom een gesprekje.

“Wat moet je hebben?”, was zijn openingsvraag.

“Een rijksdaalder, is dat te veel?”

De Koning: “Nee helemaal niet. Dat is niets teveel.” Daarop vroeg hij aan Ferwerda en Swierstra of ze hieraan mee wilden doen, maar die sloegen het aanbod af: ”Wij kennen de weg wel.” De Koning betaalde het bedrag daarom zelf en ging er meteen met de gids vandoor. Hij kwam als eerste aan in Leeuwarden en won dus deze Elfstedentocht.

Ferwerda diende echter meteen een klacht in, omdat volgens hem het rijden met een gids tegen de regels zou zijn. Na onderzoek van het Elfstedenbestuur werd De Koning vrijgesproken, maar dat maakte zijn woede er niet minder om. Integendeel…

Jarenlang wachtte hij op wraak, en tijdens de tocht van 1917 kreeg hij zijn kans. Vlak voor de start liep hij naar Ferwerda en zei: “Er kunnen vandaag twee dingen gebeuren: De Koning komt als nummer één aan of je kunt een doodkist voor hem klaar maken.”

Hij voegde de daad bij het woord en smeerde hem bijna meteen. Tegen de VARA zei hij: “Ik ben er in één keer tussenuit gegaan en ik heb ze niet meer gezien. Ik heb 170 kilometer helemaal alleen gereden.”

Een laatste boodschap

De Koning voelde tijdens dit interview waarschijnlijk zijn einde naderen. Daarom werd hij opeens heel emotioneel en kwam met een boodschap voor de Nederlandse jongeren. In zijn ogen – en ook in die van Garretsen trouwens – hadden die een slappe mentaliteit gekregen.

“Doe wat je meester zegt!”, riep De Koning snikkend in de microfoon. “Offer je er geheel voor op. Als die zegt tegen je: Je moet om tien uur naar bed, dan moet je niet om kwart over tien naar bed gaan. Als die zegt: Je mag niet roken, dan moet je niet stiekem in een hoekje gaan zitten sigaretten roken of een sigaar roken. Dat moet je niet doen, uit je eigen niet. Dat moet je uit je eigen zelf niet willen. Zo is het! En zo blijft het!”

In ieder geval zijn eigen nageslacht heeft het begrepen, want een eeuw later rijden de genen van De Koning nog steeds over het ijs. Sprinter Jacques de Koning houdt nu de familienaam hoog als voorlopig de laatste telg in meer dan honderd jaar schaatsgeschiedenis.

Schaatsen · Vergeten sporthelden

permalink | plaats reactie |