Zoeken

Na vier dagen van strijd tegen de Duitsers capituleert Nederland in de nacht van woensdag 15 mei 1940. Daarmee komt er een einde aan tal van vrijheden, maar niet aan de mogelijkheid om te sporten. Immers: ‘Wer Sport treibt, sündigt nicht’, aldus Rijkscommissaris Seyss-Inquart.

De redactie van het blad Hockeysport kan dan ook niet wachten om weer met de stick te gaan zwaaien: ‘Het is onze dure plicht alles in het werk te stellen om land en ons volksleven - en daartoe behoort ook onze sport - weer op te bouwen.’

De hockeyers gaan direct aan de slag met het opbouwen van hun sport. Zo komen er nieuwe spelregels, onder meer over ‘het stoppen van den bal anders dan met den stok’. Reeds twee weken na de capitulatie, op 1 juni 1940, schrijft Het Vaderland hierover:

Deze regel is zeer eenvoudig, doch wordt door vrijwel niemand goed begrepen, althans goed toegepast Er staat slechts dat de bal niet opzettelijk met den voet mag worden gestopt. Wordt er dus met den voet gestopt, dan moet de scheidsrechter beoordeelen of dit stoppen opzettelijk geschiedde of niet en daarnaar handelen. Of de bal van den voet afspringt of niet doet niet ter zake, zelfs al komt hij in het doel terecht!

Ook Joodse Amsterdammers gaan in de oorlog hockeyen. Zo staat er in mei 1941 in het Joodsche Weekblad:

Maccabi gaat ook hockey spelen De afdeeling Amsterdam van Maccabi deelt ons' mede, dat in het a.s. winterseizoen voor jongelui — meisjes en jongens — en ook voor ouderen, de gelegenheid zal bestaan de hockey-sport te beoefenen. De oprichting van een hockey-club is reeds in een vergevorderd stadium van voorbereiding. Gedurende de zomermaanden zullen er, bij voldoende belangstelling, trainingsavonden gehouden worden, waarbij, als training, o.a. cricket en honkbal zal worden gespeeld.
’

En veel Joodse Amsterdammers zijn enthousiast:

Een week nadat de oprichting van een hockeyafdeeling van Maccabi een feit was geworden, hebben zich thans reeds niet minder dan 50 leden aangemeld. De volgende week Dinsdagavond zal reeds op het hockey-terrein aan het Van Hogendorpplein onder leiding van arts S. Ritmeester, met de zomertraining begonnen worden.

De Joodse hockyvreugde is echter maar van korte duur. Joden worden op sportief gebied steeds meer in hun vrijheid beperkt. Vanaf 15 september 1941 mogen Joden niet meer op sportgelegenheden komen en op 1 november van dat jaar mogen Joden zelfs helemaal geen lid meer zijn van een sportvereniging.

De Duitsers ‘zuiveren' ook de taal. Engelse termen zijn van oudsher gebruikelijk in de sport. Dat komt door de Engelse herkomst van veel takken van sport. Daar Engeland tijdens de oorlog de vijand is van Duitsland, dienen anglicismen uit het sportjargon te verdwijnen.

Hockeysport is de beroerdste niet, en komt in oktober 1940 al met de volgende voorstellen: push zou vervangen kunnen worden door stootslag, sticks door ‘stok-op’, bully door ‘nekslag’ en hockey door ‘kromstok’ (‘stokkie’ klonk volgens de redactie te plat).

De taalzuivering zet echter uiteindelijk niet. Wel is er in een andere elitesport, het tennis, verzet tegen de taalzuivering. In de zomer van 1941, tijdens een tenniswedstrijd in Amsterdam, telde de scheidrechter in het Nederlands. Op een bepaald moment herhaalt hij de in het Nederlands opgegeven stand in het Engels. Het publiek reageert hierop met een minutenlang applaus.

De oorlog wil het hockey maar niet loslaten. Op 18 mei 1945 is er een grote bevrijdingsherdenking in het Hockey Stadion in Amstelveen. Triomfklanken schrijft:

Hemelvaartsdag, stralende zon, talrijke vlaggen en stemmige muziek geven aan deze middag de juiste sfeer. Om kwart over drie arriveerde Burgemeester Mr. Haspels met verschillende vooraanstaande persoonlijkheden in het stadion. Leden der Binnelandse Strijdkrachten marcheerden over het terrein en stelden zich op aan de ingang, waar zij door den Burgemeester werden geïnspecteerd. Hierna vond een roerende bloemenhulde plaats, waarna een korte stilte volgde uit eerbied voor hen die het hoogste offer brachten voor de bevrijding van ons Vaderland.

Olympisch Stadion, 1946

Een jaar later is er voor het eerst een nationale dodenherdenking. Weer speelt sport een rol, want de Nationale Herdenking vindt plaats in het Olympisch Stadion, samen met prinses Juliana en prins Bernhard en 55.000 toeschouwers.

Dit artikel stond op dinsdag 3 mei ook in Het Parool.

Hockey · Sport en politiek

permalink | plaats reactie |

Reacties

Jozef: Ach ja, met een Duitse bezetter ontkom je niet aan kortstondig Joods hockey. Die toespraak van André Bolhuis vanmiddag was overigens meesterlijk. Vooral die persoonlijke noot over zijn familie raakte mij.
geplaatst op: 4-5-2011 16:30:20u.

Sportgeschiedenis.nl

De alternatieve bron voor sportnieuws

Zoeken

Nieuwsbrief

Rubrieken

Multimediaal

Sportbeeld van de dag

Joods hockey tijdens de oorlog was van korte duur

De jaarlijkse Sportherdenking in het Olympisch Stadion in Amsterdam stond dit jaar in het teken van hockey in de Tweede Wereldoorlog.

Reacties